Bước ngoặt pháp lý và thực trạng phân mảnh dữ liệu
Công cuộc số hóa đất nước đang chuyển dịch mạnh mẽ từ chiều rộng sang chiều sâu chất lượng theo định hướng của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính Trị. Đặc biệt, giai đoạn năm 2025 - 2026 đánh dấu bước ngoặt lớn về hành lang pháp lý với sự ra đời của Luật Dữ liệu, Luật Chuyển đổi số và Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số (phiên bản 1.0) của Thủ tướng Chính phủ. Tinh thần cốt lõi là kiên quyết xóa bỏ tư duy đầu tư manh mún, trùng lặp; yêu cầu dữ liệu phải tập trung, kế thừa và liên thông.
Bám sát định hướng này, Bộ Công Thương đã kịp thời ban hành Khung kiến trúc dữ liệu ngành (Quyết định số 235/QĐ-BCT năm 2026) và vận hành hệ sinh thái với hơn 35 cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành. Tuy nhiên, từ thực tiễn địa phương, Sở Công Thương Quảng Ninh đã thẳng thắn chỉ ra những thách thức lớn về sự phân mảnh: Các hệ thống hiện tại hoạt động độc lập, chồng chéo tính năng, chưa quy tụ về một nền tảng quản trị tổng thể. Cơ sở dữ liệu ngành đứng tách biệt, thiếu cơ chế kết nối trực tiếp kết quả với hệ thống giải quyết thủ tục hành chính, khiến dữ liệu chưa bảo đảm tiêu chí "đúng, đủ, sạch, sống". Thiếu vắng cơ chế đồng bộ ngược từ thủ tục hành chính sang cơ sở dữ liệu chuyên ngành để tái sử dụng.
Giải pháp chiến lược hướng tới dữ liệu "Thời gian thực"
Để tháo gỡ triệt để bài toán phân mảnh và bứt phá năng lực điều hành, Sở Công Thương Quảng Ninh đã đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm mang tính hệ thống: Một là, hội tụ hệ sinh thái dữ liệu về một trục lõi. Khẩn trương tích hợp toàn bộ 35 cơ sở dữ liệu hiện hành vào một nền tảng quản trị trung tâm. Các phần mềm chuyên ngành nhỏ sẽ chỉ đóng vai trò là phân hệ vệ tinh bổ trợ, giúp xóa bỏ trùng lặp và kết nối thông suốt với Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Hai là, bóc tách và tái sử dụng dữ liệu thông minh. Thiết lập cơ chế đồng bộ với các phần mềm giải quyết thủ tục hành chính để tái sử dụng kết quả. Áp dụng công nghệ tự động bóc tách dữ liệu từ file PDF trên các giấy phép thành các trường dữ liệu số hóa. Nguồn dữ liệu này sau khi được làm sạch sẽ đưa lên hệ thống “Dashboard” quản trị, hỗ trợ lãnh đạo ra quyết định chính xác. Ba là, tự động hóa thu thập dữ liệu bằng công nghệ IoT. Đây là mấu chốt để dữ liệu thực sự "sống". Hệ thống cần cơ chế cập nhật tự động, trực tiếp từ các thiết bị quan trắc và IoT tại các nhà máy, hạ tầng lưới điện, trung tâm logistics, hệ thống kho bãi và mạng lưới bán lẻ trọng điểm thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nhập liệu thủ công. Quảng Ninh kiến nghị Bộ Công Thương ban hành chủ trương và cho phép tổ chức thí điểm mô hình này. Bốn là, triển khai đồng bộ liên ngành dựa trên trục định danh. Hệ thống cần vận hành trên hai trục trọng tâm: Đồng bộ dữ liệu tổng thể toàn ngành (thương mại, năng lượng, xuất nhập khẩu, thống kê) để hoạch định chiến lược vĩ mô; đồng thời gắn dữ liệu quản lý với mã định danh cá nhân/tổ chức (VNeID), kết nối liên thông với dữ liệu Thuế và Hải quan để phục vụ quản lý vi mô. Năm là, khép kín quy trình xác minh trên môi trường số. Đưa toàn bộ quy trình lấy ý kiến chuyên môn, xác minh thông tin liên ngành trực tiếp lên cổng dịch vụ công của Bộ Công Thương, chấm dứt hoàn toàn các thao tác trung gian rời rạc.
Quảng Ninh sẵn sàng nhận sứ mệnh tiên phong
Bản chất của chuyển đổi số không dừng lại ở việc "số hóa những tờ giấy" mà là thay đổi toàn diện năng lực quản trị. Việc kiến tạo một nền tảng dữ liệu liên thông, tự động và chuẩn hóa thông qua kết nối mở API chính là con đường ngắn nhất để bứt phá năng lực điều hành của ngành Công Thương.
Với tinh thần chủ động, Sở Công Thương Quảng Ninh khẳng định sẵn sàng tiên phong nhận nhiệm vụ làm địa phương thí điểm cho các giải pháp trên để Bộ Công Thương kiểm chứng, rút kinh nghiệm trước khi nhân rộng ra cả nước. Sự tiên phong này kỳ vọng sẽ tạo ra sức bật mạnh mẽ cho nền kinh tế Vùng và đóng góp thiết thực vào kỷ nguyên số của quốc gia.
Quỳnh Nga
