Thị trường cần thêm doanh nghiệp quy mô lớn
Một trong những yêu cầu đặt ra đối với thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay là mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng doanh nghiệp niêm yết. Khi tiến trình nâng hạng thị trường đang bước vào giai đoạn quan trọng, sự xuất hiện của các doanh nghiệp nhà nước sau cổ phần hóa được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho thị trường phát triển.
Tại Hội thảo “Tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước: Từ sắp xếp nguồn lực đến dẫn dắt tăng trưởng”, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Hoàng Văn Thu cho rằng, quá trình cổ phần hóa và thoái vốn cần được nhìn nhận như một giải pháp để đưa nguồn lực xã hội tham gia nhiều hơn vào hoạt động của doanh nghiệp, đồng thời tạo thêm hàng hóa chất lượng cho thị trường vốn.
Theo thống kê, hiện khoảng 780 doanh nghiệp đã cổ phần hóa đang giao dịch trên thị trường chứng khoán, chiếm gần một nửa số công ty đại chúng. Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp có vốn nhà nước vẫn giữ vai trò dẫn dắt thị trường khi đóng góp khoảng 30% giá trị vốn hóa của rổ chỉ số VN30.
Sự hiện diện của các doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực ngân hàng, năng lượng, dầu khí, hạ tầng và hàng không không chỉ giúp nâng quy mô thị trường mà còn tạo sức hút đối với các quỹ đầu tư trong và ngoài nước.
Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới nhóm thị trường mới nổi theo các tiêu chí quốc tế, việc bổ sung thêm những doanh nghiệp có quy mô lớn, hoạt động minh bạch và quản trị theo chuẩn mực hiện đại sẽ góp phần nâng cao chất lượng thị trường cũng như khả năng thu hút dòng vốn dài hạn.
Cổ phần hóa không chỉ để bán vốn
Bên cạnh việc tạo nguồn hàng hóa cho thị trường chứng khoán, cổ phần hóa còn được kỳ vọng tạo ra những thay đổi trong cách thức vận hành của doanh nghiệp nhà nước.
Theo đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, việc đưa doanh nghiệp lên sàn không đơn thuần nhằm huy động vốn hay thực hiện thoái vốn nhà nước, mà còn tạo động lực để doanh nghiệp nâng cao chất lượng quản trị, minh bạch hóa thông tin và áp dụng các chuẩn mực quản trị hiện đại.
Thông qua cơ chế giao dịch công khai, thị trường chứng khoán cũng giúp quá trình xác định giá trị doanh nghiệp trở nên minh bạch hơn, hạn chế thất thoát tài sản nhà nước và tạo điều kiện để nhiều nhà đầu tư cùng tham gia.
Tuy nhiên, tiến trình cổ phần hóa trong những năm gần đây vẫn diễn ra chậm hơn kỳ vọng. Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp đủ điều kiện phải đưa cổ phiếu lên giao dịch trên thị trường chứng khoán trong vòng 90 ngày sau khi hoàn thành cổ phần hóa, song việc thực hiện tại nhiều đơn vị vẫn chưa đồng đều.
Bên cạnh đó, dư địa tham gia của nhà đầu tư nước ngoài tại một số doanh nghiệp lớn đã gần như được lấp đầy, trong khi tỷ lệ sở hữu nhà nước ở nhiều lĩnh vực không thiết yếu vẫn ở mức cao. Điều này phần nào hạn chế khả năng thu hút thêm dòng vốn và làm giảm sức hấp dẫn của các đợt thoái vốn.
Theo các chuyên gia, trong giai đoạn phát triển mới của thị trường vốn, cổ phần hóa cần được xem là quá trình tái cấu trúc toàn diện thay vì chỉ là hoạt động chuyển nhượng vốn. Khi doanh nghiệp vận hành theo các chuẩn mực minh bạch, có cơ cấu sở hữu đa dạng và tiếp cận hiệu quả nguồn vốn từ thị trường, hiệu quả sử dụng vốn nhà nước sẽ được nâng lên, đồng thời tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế.
Trong dài hạn, việc gắn cổ phần hóa với niêm yết và nâng cao chất lượng quản trị không chỉ mang lại lợi ích cho từng doanh nghiệp mà còn góp phần xây dựng một thị trường chứng khoán có chiều sâu, đủ sức hấp thụ dòng vốn lớn và đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế.
Minh Thành (t/h)
