Theo UBND thành phố Hà Nội, việc bảo tồn và phát huy giá trị các công trình di sản gắn với hệ thống đường sắt, đặc biệt là cầu Long Biên, luôn được thành phố quan tâm. Thời gian qua, Hà Nội đã phối hợp với Cơ quan Kinh tế - Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam triển khai dự án hỗ trợ kỹ thuật “Nghiên cứu cải tạo cầu Long Biên”, làm cơ sở khoa học cho các phương án bảo tồn, sử dụng bền vững công trình có giá trị lịch sử đặc biệt này.
Song song với đó, thành phố đã chỉ đạo các đơn vị nghiên cứu phương án bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử cầu Long Biên gắn với phát triển không gian văn hóa, dịch vụ và du lịch tại khu vực 131 ô vòm cầu đá thuộc tuyến đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng, dọc các tuyến phố Phùng Hưng - Gầm Cầu - cầu Long Biên. Đây được xác định là trục không gian di sản quan trọng, kết nối khu phố cổ với khu vực trung tâm Hoàng thành Thăng Long.
Trên cơ sở đó, UBND thành phố Hà Nội đề nghị Bộ Xây dựng xem xét bàn giao tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia đoạn từ ga Gia Lâm đến ga Hà Nội (dự kiến hoàn thành trong quý II/2026). Việc bàn giao nhằm tạo điều kiện để thành phố triển khai chỉnh trang, cải tạo và tái thiết không gian đô thị xung quanh tuyến đường sắt, bảo tồn không gian lịch sử văn hóa và kiến trúc di sản ở phía Tây khu phố cổ Hà Nội và phía Đông Trung tâm Hoàng thành Thăng Long.
Đáng chú ý, Hà Nội cũng kiến nghị nghiên cứu các giải pháp kiến trúc đối với tuyến đường sắt đô thị số 1 khi đi qua khu phố cổ và khu phố cũ, theo hướng hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến cấu trúc đô thị và cảnh quan di sản, tránh phá vỡ không gian lịch sử đã tồn tại hàng trăm năm.
Liên quan đến tổ chức vận hành đường sắt quốc gia, UBND thành phố Hà Nội đề nghị Bộ Xây dựng chỉ đạo Cục Đường sắt Việt Nam và Tổng công ty Đường sắt Việt Nam điều chỉnh kế hoạch chạy tàu trên đoạn tuyến từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm. Theo phương án đề xuất, các đoàn tàu khách phía Nam sẽ dừng tại ga Hà Nội, các đoàn tàu phía Bắc sẽ dừng tại ga Gia Lâm. Việc trung chuyển hành khách giữa hai ga sẽ do UBND thành phố Hà Nội phối hợp với các sở, ngành và đơn vị liên quan tổ chức thực hiện.
Nếu phương án này được chấp thuận, đoạn đường sắt chạy qua khu vực phố cà phê đường tàu, nằm giữa ga Hà Nội và ga Long Biên sẽ không còn tàu khách chạy qua. Điều này không chỉ góp phần giảm nguy cơ mất an toàn giao thông tại khu vực vốn đông đúc du khách, mà còn tạo điều kiện để bảo tồn, khai thác hợp lý không gian di sản gắn với phát triển văn hóa và du lịch đô thị.
UBND thành phố Hà Nội khẳng định, việc điều chỉnh tổ chức chạy tàu và định hướng cải tạo không gian xung quanh tuyến đường sắt nhằm mục tiêu hài hòa giữa yêu cầu phát triển hạ tầng giao thông, đảm bảo lưu thông hành khách với nhiệm vụ bảo tồn di sản, nâng cao giá trị lịch sử văn hóa của Thủ đô trong dài hạn.
Hậu Thạch
