Trước thềm Talkshow “Nhận diện và phòng tránh luật sư giả, công ty luật ‘dỏm’” do Tạp chí Thương hiệu và Công luận tổ chức ngày 30/10/2026, chúng tôi trao đổi với Thạc sĩ, Luật sư Trần Cao Đại Kỳ Quân - Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư Đồng Nai, về thực trạng, trách nhiệm quản lý và giải pháp bảo vệ người dân trước hành vi mạo danh luật sư.
Mất tiền có thể khắc phục, mất niềm tin là hệ lụy lâu dài
Thưa luật sư, khi vướng vào tranh chấp, khiếu kiện hoặc tố tụng, người dân thường tìm đến luật sư để được bảo vệ quyền lợi. Tuy nhiên, nhu cầu chính đáng này đang bị một số người lợi dụng để trục lợi. Theo ông, đâu là hệ lụy đáng lo ngại nhất?
Nghề luật sư không chỉ cung cấp dịch vụ pháp lý mà còn góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và bảo đảm công bằng xã hội.
Khi xảy ra tranh chấp đất đai, mâu thuẫn gia đình hoặc vướng vào tố tụng, người dân thường lo lắng, thiếu kiến thức pháp luật nên tìm đến luật sư để được tư vấn, hướng dẫn.
Chẳng hạn, một người có tranh chấp đất đai tìm đến người tự xưng là luật sư, được hứa hẹn chắc chắn thắng kiện nếu giao hồ sơ và đóng tiền. Sau đó, công việc không được thực hiện như cam kết, thậm chí bỏ lỡ thời hạn pháp lý quan trọng. Đây là tình huống giả định nhưng cho thấy hậu quả không chỉ dừng ở việc mất tiền, mất thời gian mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp.
Theo tôi, điều đáng lo ngại nhất là sự mất niềm tin của người dân. Tiền bạc có thể kiếm lại, một số thiệt hại có thể khắc phục, nhưng người từng bị lợi dụng lòng tin có thể e ngại, không còn muốn tìm đến sự hỗ trợ pháp lý khi cần thiết.
Người dân tìm đến luật sư không phải để mua lời hứa thắng kiện, mà để được giải thích đúng pháp luật và bảo vệ quyền lợi bằng những phương thức hợp pháp.
Không phải doanh nghiệp tư vấn pháp lý nào cũng là công ty luật “dỏm”
Hiện có những doanh nghiệp mang tên “tư vấn luật”, “dịch vụ pháp lý” với hình thức quảng bá dễ khiến người dân nhầm tưởng là tổ chức hành nghề luật sư. Vậy đâu là ranh giới giữa hoạt động tư vấn hợp pháp với hành vi mạo danh hoặc hành nghề luật sư trái phép?
Cần phân biệt rõ tổ chức hành nghề luật sư với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tư vấn, hỗ trợ thủ tục pháp lý. Đây là những loại hình có cơ sở pháp lý và phạm vi hoạt động khác nhau.
Công ty luật, văn phòng luật sư được thành lập, hoạt động theo Luật Luật sư, thực hiện các dịch vụ như tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng và các dịch vụ pháp lý khác theo quy định.
Trong khi đó, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tư vấn, hỗ trợ thủ tục hoạt động theo pháp luật về doanh nghiệp và các quy định liên quan, có thể hỗ trợ khách hàng chuẩn bị hồ sơ, đăng ký thành lập doanh nghiệp, thực hiện thủ tục hành chính và những công việc trong phạm vi pháp luật cho phép.
Ví dụ, khi cần thành lập doanh nghiệp, người dân có thể tìm đến công ty dịch vụ, công ty luật hoặc văn phòng luật sư để được hỗ trợ các thủ tục phù hợp. Tuy nhiên, khi phát sinh tranh chấp hợp đồng hoặc cần luật sư tham gia bảo vệ quyền lợi tại Tòa án, họ có thể tìm đến luật sư để được hỗ trợ.
Các loại hình dịch vụ hợp pháp đều có vai trò riêng, thậm chí có thể phối hợp với nhau. Điều quan trọng là mỗi chủ thể phải hoạt động đúng chức năng, điều kiện và phạm vi pháp luật cho phép.
Để tránh nhầm lẫn, người dân có thể yêu cầu người tự giới thiệu là luật sư xuất trình Thẻ luật sư, xác minh tại Đoàn Luật sư hoặc cơ quan có thẩm quyền. Với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ, cần kiểm tra thông tin đăng ký kinh doanh, nội dung dịch vụ và các thỏa thuận trước khi ký hợp đồng.
Luật sư không thể cam kết “bao thắng kiện”
Những lời quảng cáo “bao thắng kiện 100%”, “chạy án”, nhận tiền để tác động đến cơ quan tố tụng vẫn xuất hiện, nhất là trên mạng xã hội. Vì sao những chiếc bẫy này còn tồn tại và trách nhiệm quản lý cần được đặt ra như thế nào?
Tôi khẳng định, hành vi “chạy án”, nhận tiền để tác động trái pháp luật đến cơ quan tiến hành tố tụng là trái pháp luật và đạo đức nghề nghiệp luật sư. Những lời quảng cáo “bao thắng kiện 100%” là dấu hiệu người dân cần đặc biệt cảnh giác.
Hiến pháp quy định Thẩm phán, Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật. Kết quả giải quyết vụ việc phải dựa trên chứng cứ, quy định pháp luật và trình tự, thủ tục tố tụng.
Luật sư có trách nhiệm bảo vệ tốt nhất quyền lợi hợp pháp của khách hàng, chứ không phải tìm mọi cách để khách hàng đạt được điều mong muốn, bất kể đúng hay sai. Luật sư có thể cam kết về năng lực chuyên môn, sự tận tâm và trách nhiệm, nhưng không thể cam kết kết quả thuộc thẩm quyền quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Những lời quảng cáo thiếu cơ sở vẫn tồn tại một phần do tâm lý lo lắng, muốn giải quyết nhanh vụ việc của người dân. Bên cạnh đó, mạng xã hội tạo điều kiện để thông tin quảng cáo, kể cả thông tin chưa được kiểm chứng, tiếp cận nhiều người.
Pháp luật đã có quy định về điều kiện hành nghề và xử lý vi phạm. Vấn đề là cần thực hiện hiệu quả các quy định này, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan liên quan và phổ biến kiến thức pháp luật.
Theo tôi, phòng ngừa hiệu quả không chỉ là xử lý khi vi phạm đã xảy ra, mà còn phải giúp người dân có đủ kiến thức để tự bảo vệ mình ngay từ đầu.
Cần hệ thống tra cứu luật sư thống nhất, minh bạch
Việc mạo danh luật sư không chỉ xâm phạm quyền lợi người dân mà còn ảnh hưởng đến uy tín nghề nghiệp. Theo ông, trách nhiệm của các cơ quan quản lý, tổ chức nghề nghiệp cần được thực hiện ra sao? Có cần một hệ thống thông tin thống nhất để người dân dễ dàng xác minh tư cách luật sư?
Pháp luật đã quy định điều kiện hành nghề luật sư và chế tài xử lý vi phạm. Tùy tính chất, mức độ và hậu quả, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính, phải bồi thường thiệt hại hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
Với vai trò của Đoàn Luật sư, chúng tôi thực hiện giám sát luật sư thành viên trong việc tuân thủ pháp luật, đạo đức nghề nghiệp; tiếp nhận thông tin và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện dấu hiệu mạo danh.
Tuy nhiên, để phòng ngừa hiệu quả, cần tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, Đoàn Luật sư và các đơn vị liên quan. Thông tin về luật sư, tổ chức hành nghề phải được công khai, cập nhật thường xuyên để người dân thuận tiện tra cứu.
Tôi cho rằng cần hướng đến xây dựng hệ thống thông tin thống nhất trên toàn quốc, kết nối dữ liệu từ các Đoàn Luật sư địa phương.
Chẳng hạn, Đoàn Luật sư Đồng Nai đã xây dựng website dlsdongnai.com, có chức năng tra cứu luật sư thành viên và tổ chức hành nghề. Đây là cơ sở thực tiễn để nghiên cứu kết nối, đồng bộ dữ liệu trên phạm vi cả nước.
Đồng thời, cần có cơ chế tiếp nhận, xác minh, xử lý phản ánh nhanh chóng. Khi phát hiện dấu hiệu mạo danh luật sư để trục lợi, phải kịp thời chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý, tránh để thêm người dân bị thiệt hại.
Giữ gìn uy tín nghề luật sư không phải để bảo vệ lợi ích riêng của giới luật sư, mà quan trọng hơn là giúp người dân yên tâm khi tìm đến sự hỗ trợ pháp lý.
Ba nguyên tắc để tránh rơi vào bẫy luật sư giả
Từ thực tiễn hoạt động nghề nghiệp, ông có khuyến cáo gì để người dân tránh bị lừa đảo khi tìm kiếm dịch vụ pháp lý, đặc biệt trước khi giao hồ sơ hoặc chuyển tiền?
Tôi muốn chia sẻ ba nguyên tắc thiết thực.
Thứ nhất, xác minh trước khi đặt niềm tin. Người dân có quyền yêu cầu xuất trình Thẻ luật sư, kiểm tra thông tin tại Đoàn Luật sư. Đối với công ty luật, văn phòng luật sư, cần xác minh thông tin đăng ký hoạt động tại cơ quan có thẩm quyền.
Thứ hai, rõ ràng trước khi giao hồ sơ và tiền bạc. Việc sử dụng dịch vụ pháp lý cần có hợp đồng, xác định cụ thể nội dung công việc, chi phí, quyền và nghĩa vụ các bên. Thanh toán phải có chứng từ. Không nên giao giấy tờ gốc hoặc chuyển khoản tiền lớn chỉ dựa vào lời hứa miệng.
Thứ ba, cảnh giác với những cam kết bất thường. Một luật sư có trách nhiệm phải giải thích căn cứ pháp luật, thuận lợi, khó khăn và rủi ro của vụ việc, chứ không dùng lời hứa “bao thắng kiện” để lấy lòng tin khách hàng.
Về lâu dài, cần xây dựng hệ thống tra cứu thông tin luật sư thống nhất trên toàn quốc, đồng thời thiết lập cơ chế tiếp nhận, xử lý phản ánh nhanh chóng, tăng cường phối hợp giữa tổ chức nghề nghiệp và cơ quan quản lý.
Mục tiêu không chỉ là xử lý người vi phạm mà còn giúp người dân dễ dàng xác minh, kịp thời phản ánh và được bảo vệ ngay từ đầu.
Xin trân trọng cảm ơn luật sư!
Võ Tùng - Thành Đạt
