Sau 21 năm liên tục triển khai, Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 đánh dấu bước nâng cấp phương pháp luận lớn nhất từ trước đến nay, với việc giới thiệu phiên bản PCI 2.0 và lần đầu tiên ra mắt Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI). Báo cáo được xây dựng từ khảo sát thực chứng quy mô lớn với sự tham gia của 3.546 doanh nghiệp tư nhân trong nước, 586 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và 1.001 hộ kinh doanh trên toàn bộ 34 tỉnh, thành phố.
Theo báo cáo, đến hết năm 2025, cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng 6,6% so với năm 2024. Cùng với khoảng 6,1 triệu hộ kinh doanh, khu vực tư nhân hiện tạo việc làm cho khoảng 26 triệu lao động, tương đương 50,2% tổng số việc làm của cả nước. Năm 2025, số doanh nghiệp gia nhập thị trường đạt mức kỷ lục 297.500 doanh nghiệp, tăng 27,4% so với năm trước. Có tới 85,7% doanh nghiệp cho biết đang duy trì hoặc mở rộng quy mô hoạt động, phản ánh tâm thế thận trọng nhưng tích cực của cộng đồng doanh nghiệp sau giai đoạn khó khăn 2023, 2024.
Bên cạnh những tín hiệu tích cực, Báo cáo cũng thẳng thắn chỉ ra bốn điểm nghẽn lớn của khu vực tư nhân hiện nay. Đó là 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng, tăng mạnh so với mức 45,3% năm 2024 và 41% năm 2022. 75,5% doanh nghiệp khẳng định không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm. Chỉ 6 đến 8% doanh nghiệp có thể thường xuyên dự đoán các thay đổi chính sách; 51,9% phải dựa vào mạng xã hội để nắm bắt dự thảo văn bản. 26% doanh nghiệp phản ánh phát sinh chi phí không chính thức khi xin giấy phép kinh doanh, cao gấp gần 3 lần mức trung bình khu vực (9,5%). Đáng chú ý, năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn khoảng cách lớn so với khu vực. Đối với khu vực hộ kinh doanh, 81,5% hộ ghi nhận doanh thu sụt giảm trong năm qua, đặt ra yêu cầu cấp thiết về một lộ trình chuyển đổi bền vững.
Tại hội nghị, VCCI đã công bố Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2025 (PCI 2025) phiên bản 2.0 được cấu trúc lại gồm 9 chỉ số thành phần, gồm: Gia nhập thị trường; Tiếp cận nguồn lực; Tính minh bạch; Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính; Chi phí không chính thức; Cạnh tranh bình đẳng; Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp; Thiết chế pháp lý và Chính quyền kiến tạo. Đặc biệt, năm nay, VCCI chủ động chuyển từ công bố bảng xếp hạng cụ thể sang công bố 6 nhóm chất lượng điều hành do điều kiện khác biệt giữa các tỉnh, thành phố sau sáp nhập và tương đồng với thông lệ quốc tế.
Theo đó, Quảng Ninh được vinh danh nằm trong nhóm 5 địa phương dẫn đầu nhóm chất lượng điều hành "Tốt". Kết quả này đạt được nhờ duy trì ưu thế ở các chiều phản ánh chất lượng thị trường và năng lực điều hành chủ động. Tỉnh đứng thứ 3 toàn quốc về chỉ số Cạnh tranh bình đẳng, thứ 4 về chỉ số Chính quyền kiến tạo, đồng thời giữ mặt bằng cao ở Thiết chế pháp lý và Tiếp cận nguồn lực. Kết quả này cho thấy Quảng Ninh vẫn giữ được bản sắc của một địa phương điều hành năng động, tương đối công bằng và có khả năng duy trì niềm tin thể chế cho doanh nghiệp.
Cũng tại hội nghị, VCCI lần đầu tiên ra mắt Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI). BPI được thiết kế đóng vai trò bổ trợ, mở rộng khung phân tích từ việc đánh giá thuần túy chất lượng môi trường kinh doanh sang việc định lượng kết quả thực tiễn. Chỉ số gồm 23 chỉ tiêu trên hai chiều cạnh: Sự phát triển của khu vực tư nhân và năng lực đổi mới sáng tạo.
Kết quả thí điểm BPI 2025 ghi nhận 3 địa phương dẫn đầu: TP Hồ Chí Minh (5,67 điểm), Hà Nội (5,41 điểm) và Quảng Ninh (5,33 điểm). Theo phân tích các chỉ số thành phần, Quảng Ninh có cấu trúc cân bằng và nổi bật đồng thời ở khả năng sinh lời của doanh nghiệp và liên kết chuỗi cung ứng trong nước. Tỷ lệ doanh nghiệp báo lãi đạt 72,1%, cao nhất trong nhóm năm địa phương dẫn đầu BPI. Đồng thời, tỷ lệ doanh nghiệp báo cáo có liên kết chuỗi với doanh nghiệp tư nhân trong nước về đầu vào và đầu ra sản phẩm đạt 68,2%, là mức cao nhất trong 34 tỉnh, thành phố. Điều này cho thấy Quảng Ninh không chỉ duy trì môi trường kinh doanh thuận lợi tại chỗ mà còn hỗ trợ khá tốt cho các kết nối thị trường giữa doanh nghiệp tư nhân.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Bùi Văn Khắng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, khẳng định việc tỉnh được vinh danh trong nhóm dẫn đầu cả nước ở cả 2 chỉ số PCI và BPI năm 2025 là sự ghi nhận những nỗ lực cải cách, đổi mới bền bỉ của tỉnh; đồng thời thể hiện niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư đối với môi trường đầu tư kinh doanh của Quảng Ninh. Đây cũng là động lực để tỉnh tiếp tục vững bước trên hành trình phát triển trong giai đoạn mới.
Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh nhấn mạnh, trong bối cảnh cạnh tranh giữa các địa phương ngày càng dựa trên chất lượng thể chế, năng lực quản trị và đổi mới sáng tạo, Quảng Ninh xác định PCI không chỉ là một bảng xếp hạng mà là thước đo năng lực điều hành, mức độ hiện đại của nền hành chính và khả năng kiến tạo môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi, an toàn, có sức cạnh tranh quốc tế.
Theo định hướng phát triển mới, Quảng Ninh đang được xây dựng trở thành cực tăng trưởng năng động của phía Bắc, trung tâm phát triển hiện đại gắn với kinh tế biển, logistics, du lịch chất lượng cao, công nghiệp công nghệ cao, kinh tế số và đổi mới sáng tạo. Tỉnh Quảng Ninh xác định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của tăng trưởng; khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nền tảng phát triển chủ đạo; cải cách thể chế và chất lượng điều hành là lợi thế cạnh tranh chiến lược.
Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh cũng cho biết, Quảng Ninh đang đẩy mạnh xây dựng chính quyền kiến tạo phát triển, chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ”, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền. Cùng với đó, tỉnh tập trung triển khai các mô hình phát triển mới như đặc khu kinh tế Vân Đồn, khu kinh tế số, khu hợp tác kinh tế qua biên giới; đồng thời ưu tiên đầu tư hạ tầng chiến lược, hạ tầng số, logistics, giao thông kết nối quốc tế và hệ thống cửa khẩu thông minh nhằm mở rộng không gian phát triển mới.
Nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026-2030 là “mệnh lệnh phát triển” chiến lược, Chủ tịch UBND tỉnh khẳng định Quảng Ninh sẽ tiếp tục giữ vững tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; xây dựng chính quyền kiến tạo môi trường phát triển hiện đại, minh bạch và đáng tin cậy cho doanh nghiệp trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước. Tỉnh sẽ tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp; cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch; tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để doanh nghiệp phát triển bền vững.
“Với khát vọng phát triển giàu mạnh, văn minh, hiện đại, cùng quyết tâm chính trị cao nhất, Quảng Ninh phấn đấu trở thành trung tâm phát triển toàn diện, bền vững và có sức cạnh tranh quốc tế; đóng vai trò đầu tàu, động lực tăng trưởng và phòng tuyến vững chắc về quốc phòng, an ninh ở khu vực Đông Bắc của Tổ quốc, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2045, Việt Nam là quốc gia hùng cường, hưng thịnh, hạnh phúc” – Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh Bùi Văn Khắng nhấn mạnh.
Trần Trang (t/h)
