Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công Thương đã giao Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương chủ trì xây dựng dự thảo Chiến lược cho giai đoạn phát triển mới. Quan điểm xuyên suốt được xác định là phát triển hài hòa giữa sản xuất, lắp ráp ô tô trong nước với công nghiệp hỗ trợ. Hai lĩnh vực này có mối quan hệ hữu cơ, cần được nâng đỡ bởi các chính sách ổn định, dài hạn để thu hút đầu tư quy mô lớn và tạo nền tảng phát triển bền vững.
Dự thảo Chiến lược xác định lộ trình phát triển ngành ô tô dựa trên 5 trụ cột chính gồm: môi trường, công nghệ, hạ tầng, nguồn nhân lực và thị trường tiêu thụ. Trong đó, xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ được coi là nhiệm vụ then chốt, nhằm hình thành mạng lưới sản xuất linh kiện, phụ tùng đạt trình độ kỹ thuật cao, đủ khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Một điểm nhấn nổi bật của Chiến lược là định hướng chuyển dịch mạnh mẽ sang các dòng xe thân thiện với môi trường. Theo đó, ngành ô tô Việt Nam sẽ từng bước giảm phụ thuộc vào xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch, thúc đẩy phát triển xe hybrid, xe điện, xe sử dụng pin nhiên liệu hydro và các công nghệ năng lượng mới, góp phần giảm tiêu thụ nhiên liệu và phát thải khí nhà kính, phù hợp với cam kết Net Zero.
Song song với chuyển dịch công nghệ, Nhà nước định hướng mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước, khai thác tối đa tiềm năng của các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế. Việc hình thành quy mô thị trường đủ lớn được kỳ vọng sẽ tạo động lực cho công nghiệp hỗ trợ phát triển, gia tăng sản lượng, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người lao động.
Dự thảo cũng nhấn mạnh vai trò của các doanh nghiệp ô tô lớn trong việc dẫn dắt thị trường và làm chủ các công nghệ cốt lõi như động cơ, chi tiết máy, phần mềm điều khiển, nghiên cứu – phát triển pin hydro xanh và công nghệ tái chế pin. Đồng thời, khuyến khích tăng cường hợp tác quốc tế, đặc biệt trong lĩnh vực R&D và chuyển giao công nghệ.
Theo mục tiêu đến năm 2030, thị trường ô tô trong nước dự kiến tăng trưởng bình quân 8–10% mỗi năm, đạt quy mô khoảng 800.000–900.000 xe, trong đó xe dưới 9 chỗ chiếm khoảng 85%. Sản lượng sản xuất trong nước đạt 550.000–650.000 xe, đáp ứng 70–75% nhu cầu nội địa; kim ngạch xuất khẩu phương tiện vận tải và linh kiện, phụ tùng phấn đấu đạt 14–15 tỷ USD.
Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài nhấn mạnh, Chiến lược cần được xây dựng theo tinh thần “rõ người, rõ việc, rõ kết quả”, bảo đảm tính khả thi và bám sát các cam kết quốc tế. Dự kiến, bản Chiến lược hoàn thiện sẽ được trình Chính phủ xem xét, phê duyệt vào tháng 2/2026.
Nam Sơn (t/h)
