Từ phát triển sản phẩm đến nâng cao giá trị
Sau nhiều năm triển khai Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), Ninh Bình đã từng bước hình thành nhiều sản phẩm đặc trưng mang dấu ấn địa phương, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế khu vực nông thôn.
Tuy nhiên, trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường, việc gia tăng số lượng sản phẩm không còn là mục tiêu duy nhất. Thay vào đó, tỉnh xác định trọng tâm trong giai đoạn 2026-2030 là nâng cao chất lượng, giá trị thương mại và khả năng cạnh tranh của các sản phẩm OCOP thông qua đổi mới công nghệ và chuyển đổi số.
Theo kế hoạch của UBND tỉnh, Ninh Bình phấn đấu đến năm 2030 phát triển thêm khoảng 200 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có ít nhất 4 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia.
Song song với việc phát triển sản phẩm mới, tỉnh đặt mục tiêu nâng cấp ít nhất 50% số sản phẩm đã được công nhận về chất lượng, bao bì, mẫu mã và khả năng tiếp cận thị trường, hướng tới xây dựng những thương hiệu có giá trị gia tăng cao thay vì chỉ tập trung mở rộng về số lượng.
Một trong những định hướng đáng chú ý là khuyến khích sự tham gia của khu vực kinh tế tập thể và doanh nghiệp. Theo đó, hợp tác xã dự kiến chiếm từ 10-20% tổng số chủ thể OCOP, trong khi doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm từ 5-10%, tạo nền tảng hình thành các chuỗi sản xuất - chế biến - tiêu thụ bền vững.
Đưa sản phẩm OCOP lên môi trường số
Trong chiến lược phát triển mới, chuyển đổi số được xác định là giải pháp mang tính đột phá.
Theo mục tiêu đề ra, toàn bộ sản phẩm OCOP của tỉnh, ngoại trừ nhóm dịch vụ du lịch, sẽ được gắn mã QR hoặc tem điện tử truy xuất nguồn gốc. Việc số hóa thông tin không chỉ giúp người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra xuất xứ, quy trình sản xuất mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, tạo dựng niềm tin đối với sản phẩm địa phương.
Cùng với đó, Ninh Bình hướng tới mục tiêu ít nhất 70% chủ thể OCOP tham gia các sàn thương mại điện tử và nền tảng bán hàng trực tuyến. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm mở rộng thị trường, giảm sự phụ thuộc vào kênh phân phối truyền thống và tăng khả năng tiếp cận người tiêu dùng trên phạm vi cả nước.
Để đáp ứng yêu cầu này, tỉnh sẽ tổ chức đào tạo cho 100% cán bộ quản lý chương trình và các chủ thể OCOP về quản trị sản xuất, xây dựng thương hiệu, tiếp thị số và kỹ năng kinh doanh trên môi trường số.
Việc nâng cao năng lực quản trị được kỳ vọng sẽ giúp các chủ thể chủ động hơn trong việc xây dựng chiến lược phát triển sản phẩm, thích ứng với xu hướng tiêu dùng mới và nâng cao hiệu quả hoạt động.
Hướng đến chuỗi giá trị bền vững
Bên cạnh chuyển đổi số, phát triển vùng nguyên liệu và liên kết chuỗi giá trị tiếp tục được xem là nền tảng để nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP.
Theo định hướng của tỉnh, các chủ thể sẽ được khuyến khích xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn và tăng cường liên kết từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ. Điều này không chỉ giúp bảo đảm chất lượng đồng đều mà còn góp phần giảm chi phí sản xuất và nâng cao giá trị gia tăng.
Đồng thời, việc đầu tư công nghệ bảo quản, chế biến sâu sẽ tạo điều kiện để nhiều sản phẩm nông sản đặc trưng của Ninh Bình mở rộng thị trường, hướng tới xuất khẩu thay vì chủ yếu tiêu thụ trong nước như hiện nay.
Hoạt động xúc tiến thương mại cũng sẽ được triển khai đồng bộ thông qua các hội chợ, hội nghị kết nối cung cầu và các chương trình quảng bá sản phẩm. Song song với đó là việc xây dựng hệ thống nhận diện thương hiệu, phát triển chỉ dẫn địa lý và nhãn hiệu tập thể nhằm gia tăng giá trị cho các sản phẩm đặc sản của địa phương.
Đáng chú ý, chương trình OCOP giai đoạn mới không chỉ hướng đến mục tiêu phát triển kinh tế mà còn gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa và phát triển du lịch nông thôn. Việc kết hợp các sản phẩm OCOP với trải nghiệm du lịch được kỳ vọng sẽ tạo thêm việc làm, mở rộng sinh kế cho người dân và khai thác hiệu quả các lợi thế sẵn có của địa phương.
Với định hướng chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang nâng cao chất lượng và giá trị, chương trình OCOP được kỳ vọng sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế nông thôn Ninh Bình phát triển theo hướng hiện đại, bền vững và có sức cạnh tranh cao trong những năm tới.
Minh Thành (t/h)
