Định hướng sắp xếp cụ thể theo từng lĩnh vực
Tại Nghị quyết 105/NQ-CP ban hành tháng 4/2026, Chính phủ yêu cầu việc kiện toàn các đơn vị sự nghiệp phải gắn liền với cơ chế tự chủ tài chính và không làm gián đoạn các dịch vụ công thiết yếu. Các lĩnh vực trọng điểm được quy định định mức rõ ràng nhằm giảm đầu mối quản lý.
Trong giáo dục nghề nghiệp, mỗi tỉnh thành phố được định hướng có tối đa không quá 3 trường dạy nghề và 3 trường cao đẳng. Đối với giáo dục mầm non và phổ thông, việc sắp xếp các điểm trường được thực hiện trong phạm vi một đơn vị hành chính cấp xã nhưng phải đảm bảo mỗi địa phương có ít nhất một trường ở từng cấp học cơ bản.
Lĩnh vực y tế tập trung vào việc hình thành các trung tâm y tế khu vực phục vụ liên xã thay vì phân tán nhỏ lẻ. Riêng các nhóm ngành như văn hóa, thể thao, nông nghiệp và môi trường, mỗi địa phương được định hướng tối đa không quá 7 đơn vị sự nghiệp theo từng nhóm chức năng chuyên biệt. Nhiều đơn vị được yêu cầu chuyển sang cơ chế tự chủ tài chính hoàn toàn, nếu không đáp ứng sẽ phải thực hiện tổ chức lại.
Các địa phương đồng loạt thực hiện lộ trình tinh gọn
Trên cơ sở khung chính sách chung, nhiều tỉnh thành đã chủ động xây dựng phương án sáp nhập và chuyển giao phù hợp với thực tiễn địa phương.
Tại Đồng Nai, địa phương đã chuyển giao nguyên trạng 95 trạm y tế về cho UBND cấp xã quản lý để hoạt động như một đơn vị sự nghiệp trực thuộc chính quyền cơ sở. Hải Phòng cũng thực hiện hợp nhất các đơn vị cùng chức năng như trung tâm trợ giúp pháp lý và tổ chức lại hệ thống giáo dục thường xuyên.
Một số tỉnh như Lào Cai đã chọn giải pháp gom nhiều chức năng khác nhau như lưu trữ lịch sử, dịch vụ việc làm và điều dưỡng người có công về một đầu mối duy nhất là Trung tâm Dịch vụ tổng hợp thuộc Sở Nội vụ. Trong khi đó, Quảng Ngãi và Hà Tĩnh cũng đang đẩy nhanh tiến độ giảm số lượng đơn vị sự nghiệp trong các lĩnh vực kinh tế và nông nghiệp.
Không chỉ dừng lại ở việc giảm số lượng đầu mối, quá trình này còn gắn liền với việc đổi mới mô hình quản lý. Điển hình là việc chuyển giao các bệnh viện Trung ương về các trường đại học y để phát triển theo mô hình cơ sở thực hành kết hợp đào tạo.
Chính phủ tiếp tục ban hành các danh sách đơn vị sự nghiệp trực thuộc bộ ngành nhằm chuẩn hóa đầu mối quản lý. Các đơn vị sau sắp xếp được kỳ vọng sẽ có quy mô lớn hơn, năng lực tài chính tự chủ tốt hơn và nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ công cho người dân. Tiến độ rà soát và thực hiện dự kiến sẽ được các địa phương hoàn thiện dứt điểm trong năm 2026 và 2027.
Tâm An
