Việt Nam hiện đứng thứ 10 thế giới về sản xuất thép thô, với sản lượng gần 24 triệu tấn, tăng một bậc so với năm 2025. Ngành thép trong nước cũng từng bước hoàn thiện chuỗi sản xuất từ thượng nguồn đến hạ nguồn, tạo nền tảng nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng xuất khẩu.
EU tiếp tục là thị trường trọng điểm, chiếm khoảng 17% tổng lượng thép xuất khẩu của Việt Nam trong 9 tháng đầu năm, chỉ sau ASEAN.
Bà Trang Thu Hà, Chánh Văn phòng Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) cho biết, năng lực sản xuất và chuỗi cung ứng ngày càng hoàn thiện tạo điều kiện để ngành thép Việt Nam quảng bá sản phẩm, nguồn gốc và xuất xứ tới các đối tác quốc tế thông qua cơ quan quản lý và hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài.
Tuy nhiên, xuất khẩu sang EU vẫn đối mặt với nhiều rào cản về hạn ngạch, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), phòng vệ thương mại và quy tắc xuất xứ. Đây cũng là những vấn đề ngành thép quan tâm trong quá trình thực thi EVFTA.
Hiệp hội Thép Việt Nam kiến nghị Bộ Công Thương hỗ trợ đàm phán với EU về hạn ngạch nhập khẩu thép, nhất là khi các quy định mới dự kiến áp dụng từ ngày 1/1/2027 có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận thị trường của doanh nghiệp Việt Nam.
Theo bà Trang Thu Hà, cần xem xét phân bổ hạn ngạch phù hợp cho thép Việt Nam trên cơ sở cam kết EVFTA, giúp doanh nghiệp duy trì xuất khẩu và hạn chế nguy cơ chịu thuế cao khi vượt hạn ngạch.
Bên cạnh đó, CBAM cũng đặt ra yêu cầu thích ứng mới đối với doanh nghiệp thép xuất khẩu sang EU.
Doanh nghiệp thép trong nước đã bước đầu triển khai kiểm kê phát thải tại nhà máy. Tuy nhiên, bà Trang Thu Hà cho rằng cần hài hòa phương pháp tính phát thải với EU, thống nhất dữ liệu để tránh phát sinh nhiều hệ thống tính toán, gây thêm chi phí cho doanh nghiệp.
Hiệp hội Thép Việt Nam cũng kiến nghị EU công nhận các đơn vị thẩm định, kiểm định của Việt Nam đủ điều kiện; đồng thời xem xét cơ chế định giá carbon trong nước để doanh nghiệp được khấu trừ chi phí carbon đã nộp khi thực hiện nghĩa vụ theo CBAM.
Bên cạnh đó, Hiệp hội đề xuất tăng hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với các vụ việc phòng vệ thương mại, minh bạch xuất xứ hàng hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu ngành thép thống nhất. Đây sẽ là cơ sở phục vụ dự báo thị trường, cảnh báo rủi ro và giúp doanh nghiệp chủ động kế hoạch xuất khẩu.
Hiệp hội tiếp tục đóng vai trò kết nối, cập nhật chính sách và tổng hợp kiến nghị của doanh nghiệp. Trong khi đó, doanh nghiệp cần chuẩn hóa dữ liệu, minh bạch nguồn gốc sản phẩm và tuân thủ quy định của thị trường nhập khẩu nhằm duy trì uy tín thép Việt Nam.
Chi Chi (t/h)
