Đây là một trong những nội dung đáng chú ý được Bộ Khoa học và Công nghệ đưa ra lấy ý kiến tại hội thảo về triển khai nhiệm vụ hỗ trợ lãi suất vay của Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF), tổ chức ngày 10/7 tại Hà Nội.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh, Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng của mô hình tăng trưởng mới. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần xây dựng hệ thống chính sách đủ mạnh nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ và nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo.
Theo Bộ trưởng, doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thông qua việc hoàn thiện cơ chế, chính sách và phát triển hạ tầng dùng chung, góp phần giảm chi phí đầu tư, tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.
Một trong những rào cản lớn hiện nay là chi phí vốn đối với các dự án đổi mới công nghệ. Các dự án này thường có quy mô đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài, trong khi doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, còn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn tín dụng.
Để tháo gỡ khó khăn này, Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất triển khai cơ chế hỗ trợ lãi suất vay thông qua Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF). Theo phương án được xây dựng, doanh nghiệp vẫn vay vốn theo cơ chế thị trường tại các tổ chức tín dụng. Ngân hàng thực hiện đầy đủ quy trình thẩm định, quyết định cho vay và quản lý rủi ro, còn Nhà nước hỗ trợ một phần chi phí lãi vay nhằm khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư đổi mới công nghệ.
Trình bày phương án tại hội thảo, Giám đốc Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia Bùi Quang Minh cho biết, đây là cơ chế hỗ trợ mang tính "đòn bẩy", giúp huy động nguồn vốn tín dụng xã hội thay vì cấp phát ngân sách trực tiếp hoặc cho vay ưu đãi. Mô hình này vừa nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, vừa thúc đẩy sự đồng hành giữa Nhà nước, tổ chức tín dụng và doanh nghiệp trong đầu tư cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Theo đề xuất, doanh nghiệp có dự án ứng dụng công nghệ, chuyển giao công nghệ, đổi mới công nghệ hoặc đổi mới sáng tạo sẽ được xem xét hỗ trợ nếu đáp ứng các tiêu chí về hiệu quả kinh tế - xã hội, tính khả thi, khả năng nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh, đồng thời tuân thủ các quy định của pháp luật.
Chính sách ưu tiên các dự án sử dụng công nghệ thuộc danh mục công nghệ khuyến khích chuyển giao, công nghệ cao được ưu tiên phát triển và các công nghệ chiến lược, hướng tới tạo ra giá trị gia tăng lớn và tác động lan tỏa đối với nền kinh tế.
Theo phương án đang lấy ý kiến, mức hỗ trợ dự kiến bằng 50% lãi suất vay theo hợp đồng tín dụng nhưng không vượt quá 6%/năm, với thời gian hỗ trợ tối đa 5 năm.
Để đánh giá tính khả thi của cơ chế trước khi triển khai rộng rãi, Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất thực hiện thí điểm đối với 20 doanh nghiệp. Chương trình dự kiến kéo dài đến hết tháng 9/2026, sau đó sẽ được tổng kết, đánh giá và hoàn thiện trên cơ sở ý kiến của doanh nghiệp, các tổ chức tín dụng và cơ quan quản lý.
Tại hội thảo, nhiều ý kiến tập trung góp ý về tiêu chí lựa chọn doanh nghiệp, điều kiện hỗ trợ, cơ chế phối hợp giữa Quỹ, ngân hàng và doanh nghiệp cũng như các giải pháp kiểm soát rủi ro trong quá trình triển khai. Các ý kiến sẽ được Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp thu, hoàn thiện nhằm bảo đảm chính sách được thực hiện công khai, minh bạch, đúng đối tượng và phát huy hiệu quả trong thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và khả năng tự chủ công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam.
Hậu Thạch (t/h)
