Từ phát triển sản phẩm đến kiến tạo hạ tầng số
Qua các sản phẩm được vinh danh tại Giải thưởng Sao Khuê 2026, bức tranh công nghệ Việt Nam cho thấy bước tiến đáng kể về năng lực đổi mới sáng tạo. Nhiều giải pháp lần đầu tiên hội tụ đồng thời ba yếu tố quan trọng gồm quy mô lớn, dữ liệu lớn và khả năng vận hành theo thời gian thực.
Một trong những điểm nổi bật là sự chuyển dịch mạnh mẽ từ “AI thử nghiệm” sang “AI thực chiến”. Trí tuệ nhân tạo không còn dừng lại ở vai trò hỗ trợ hay công cụ tương tác đơn thuần mà đã trở thành thành phần cốt lõi trong hoạt động doanh nghiệp, từ tự động hóa quy trình, tối ưu hạ tầng công nghệ đến phân tích dữ liệu và điều hành kinh doanh theo thời gian thực.
Đáng chú ý, các sản phẩm công nghệ được đánh giá cao không chỉ sở hữu nền tảng kỹ thuật vững chắc mà còn chứng minh hiệu quả thông qua các chỉ số đo lường cụ thể như khả năng mở rộng thị trường, hiệu quả tài chính và tỷ suất hoàn vốn (ROI) trong thực tế triển khai.
Song song với sự phát triển của các tập đoàn công nghệ lớn đang làm chủ hạ tầng và nền tảng số, nhiều doanh nghiệp công nghệ Việt cũng khẳng định vị thế tại các thị trường chuyên biệt như FinTech, GovTech, an ninh mạng và tự động hóa.
Đặc biệt trong các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, thanh toán và thương mại số, nhiều nền tảng đã đạt quy mô phục vụ hàng chục triệu người dùng, xử lý hàng tỷ giao dịch mỗi năm. Điều này cho thấy doanh nghiệp Việt đang từng bước chuyển từ vai trò cung cấp phần mềm sang kiến tạo hạ tầng vận hành số cho nền kinh tế.
Theo ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin (Bộ Khoa học và Công nghệ), những kết quả này là minh chứng rõ nét cho quá trình trưởng thành của doanh nghiệp công nghệ Việt Nam trong việc làm chủ công nghệ, dữ liệu và nền tảng số, qua đó nâng cao vị thế quốc gia trên bản đồ công nghệ toàn cầu.
Đầu tư R&D để mở ra dư địa tăng trưởng mới
Tuy nhiên, khi các thị trường truyền thống dần bước vào giai đoạn cạnh tranh cao, việc duy trì đà tăng trưởng đòi hỏi doanh nghiệp công nghệ phải tìm kiếm những động lực phát triển mới.
Đại diện VINASA cho rằng đây là thời điểm thích hợp để doanh nghiệp tái phân bổ nguồn lực, sử dụng thành quả thương mại hiện tại làm nền tảng đầu tư mạnh hơn cho hoạt động nghiên cứu và phát triển. Thay vì tập trung vào các ứng dụng công nghệ ngắn hạn, doanh nghiệp cần hướng tới những lĩnh vực có khả năng tạo ra lợi thế cạnh tranh dài hạn.
Một trong những không gian tăng trưởng được đánh giá giàu tiềm năng nhất là trí tuệ nhân tạo chuyên ngành. Theo dự báo của McKinsey, thị trường AI phục vụ sản xuất công nghiệp và logistics có thể đạt quy mô khoảng 300 tỷ USD vào năm 2030. Đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt phát triển các mô hình AI chuyên sâu, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và vị thế của hàng hóa Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bên cạnh AI, nhiều lĩnh vực công nghệ mới đang mở ra dư địa phát triển rộng lớn như kinh tế tầm thấp, robot công nghiệp, tự động hóa nhà máy và các hệ thống sản xuất thông minh. Những xu hướng này được kỳ vọng sẽ định hình thế hệ doanh nghiệp công nghệ tiếp theo của Việt Nam.
Đặc biệt, công nghệ lượng tử đang nổi lên như một lĩnh vực chiến lược với tốc độ tăng trưởng toàn cầu rất cao. Nhiều chuyên gia nhận định đây có thể là làn sóng công nghệ tạo ra tác động sâu rộng không kém, thậm chí vượt qua AI trong dài hạn.
Tại Việt Nam, công nghệ lượng tử đã được đưa vào nhóm ưu tiên chiến lược quốc gia. Việc lãnh đạo cấp cao xem xét và thúc đẩy Đề án nghiên cứu, ứng dụng và phát triển công nghệ lượng tử được đánh giá là tín hiệu quan trọng, mở ra cơ hội để doanh nghiệp tiên phong tham gia sớm vào cuộc đua công nghệ thế hệ mới.
Thời điểm của những người tiên phong
Sự trưởng thành của doanh nghiệp công nghệ Việt Nam đang tạo ra nền tảng thuận lợi để bước sang giai đoạn phát triển mới. Nếu giai đoạn trước là quá trình xây dựng thị trường và làm chủ hạ tầng số, thì giai đoạn tiếp theo sẽ là cuộc đua về công nghệ lõi, sở hữu trí tuệ và năng lực R&D.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, doanh nghiệp nào đầu tư sớm vào nghiên cứu, làm chủ công nghệ nền tảng và tham gia vào các lĩnh vực mới nổi sẽ có cơ hội dẫn dắt thị trường trong tương lai. Đây không chỉ là cơ hội tăng trưởng cho từng doanh nghiệp mà còn là động lực quan trọng để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế trong nền kinh tế số toàn cầu.
Hoàng Phương (t/h)
