Nhận diện đúng nhu cầu để giảm thiếu hụt lao động
Thực hiện Quyết định số 1538/QĐ-TTg ngày 12/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính đã ban hành Kế hoạch số 07/KH-BTC ngày 28/8/2026 nhằm triển khai các nhiệm vụ liên quan đến nâng cao chất lượng nguồn lao động, phát triển kỹ năng và kết nối cung - cầu việc làm.
Một trong những nội dung đáng chú ý là yêu cầu rà soát, đánh giá thực trạng chất lượng nguồn lao động, đồng thời xây dựng bản đồ thiếu hụt lao động và kỹ năng theo ngành, nghề, vùng và địa phương. Đây được xem là cơ sở quan trọng để việc đào tạo nhân lực sát hơn với nhu cầu thực tế của thị trường.
Trong những năm gần đây, sự phát triển nhanh của công nghiệp, dịch vụ, công nghệ và các mô hình kinh doanh mới đang làm thay đổi cơ cấu nhu cầu lao động. Doanh nghiệp không chỉ cần lao động về số lượng mà còn đòi hỏi ngày càng cao về kỹ năng chuyên môn, kỹ năng số và khả năng thích ứng với công nghệ.
Nếu đào tạo không gắn với nhu cầu tuyển dụng, thị trường có thể xảy ra tình trạng vừa thiếu nhân lực ở một số ngành, vừa dư thừa lao động ở những lĩnh vực khác. Vì vậy, việc xác định cụ thể nơi nào thiếu lao động, thiếu ngành nghề gì và thiếu kỹ năng nào sẽ giúp chính sách đào tạo có trọng tâm hơn.
Kế hoạch của Bộ Tài chính cũng yêu cầu rà soát nhu cầu nhân lực và tình hình thiếu hụt tại các khu công nghiệp, khu kinh tế và trung tâm kinh tế. Đây là những khu vực tập trung nhu cầu tuyển dụng lớn, đồng thời có vai trò quan trọng trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tạo việc làm.
Từ tạo việc làm đến xây dựng thị trường lao động bền vững
Một điểm quan trọng khác trong kế hoạch là rà soát, hoàn thiện các chính sách về bảo hiểm xã hội, hợp đồng lao động và tiền lương nhằm khuyến khích doanh nghiệp tạo việc làm. Điều này cho thấy việc làm bền vững cần được nhìn nhận không chỉ qua số lượng vị trí được tạo ra mà còn qua mức độ ổn định, thu nhập và quyền lợi của người lao động.
Cùng với đó, Bộ Tài chính yêu cầu đẩy mạnh lồng ghép chính sách việc làm công trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội có liên quan. Các chính sách việc làm cần được đặt trong tổng thể phát triển từng vùng, từng địa phương, qua đó tận dụng tốt hơn nguồn nhân lực tại chỗ.
Đối với khu vực kinh tế phi chính thức, việc rà soát và hoàn thiện chính sách hỗ trợ hộ kinh doanh, cơ sở sản xuất và doanh nghiệp siêu nhỏ chuyển sang khu vực chính thức cũng có ý nghĩa quan trọng. Khi hoạt động sản xuất, kinh doanh từng bước được chính thức hóa, người lao động có thêm cơ hội tiếp cận các chính sách về hợp đồng, bảo hiểm và an sinh xã hội, trong khi doanh nghiệp có điều kiện mở rộng quy mô và nâng cao năng lực quản trị.
Ở góc độ dài hạn, đào tạo nguồn nhân lực cần được gắn chặt hơn với quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Những lĩnh vực như công nghệ số, sản xuất công nghiệp, logistics, dịch vụ hiện đại và các ngành có hàm lượng kỹ thuật cao sẽ đòi hỏi lực lượng lao động có trình độ và kỹ năng ngày càng cao.
Bởi vậy, việc nâng chất lượng đào tạo không chỉ là nhiệm vụ của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp mà cần có sự tham gia trực tiếp của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần tham gia xác định nhu cầu kỹ năng, xây dựng chương trình đào tạo và tạo cơ hội thực hành, tuyển dụng sau đào tạo.
Kế hoạch số 07/KH-BTC đồng thời yêu cầu các đơn vị có lộ trình cụ thể, tăng cường đôn đốc, kiểm tra và giám sát quá trình thực hiện. Đối với các nhiệm vụ liên quan đến nhiều bộ, ngành, việc phối hợp được đặt ra nhằm bảo đảm chính sách về lao động và đào tạo được triển khai đồng bộ.
Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh, việc xây dựng hệ thống thông tin đầy đủ về cung - cầu lao động sẽ giúp người lao động lựa chọn ngành nghề phù hợp, cơ sở đào tạo điều chỉnh chương trình và doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch nhân sự.
Về lâu dài, mục tiêu không chỉ là giảm tỷ lệ thất nghiệp hay giải quyết tình trạng thiếu lao động cục bộ, mà là hình thành một thị trường lao động linh hoạt, minh bạch và có khả năng thích ứng nhanh với thay đổi của nền kinh tế.
Khi đào tạo được kết nối với nhu cầu tuyển dụng, chính sách việc làm gắn với an sinh và doanh nghiệp có động lực đầu tư vào người lao động, chất lượng nguồn nhân lực sẽ được nâng lên. Đây là nền tảng quan trọng để tạo việc làm bền vững, nâng năng suất lao động và tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế trong giai đoạn phát triển mới.
Minh Thành (t/h)
