Với bề dày lịch sử, hệ thống di sản phong phú cùng nguồn lực sáng tạo lớn, Hà Nội đang đặt ra một cách tiếp cận mới đối với phát triển văn hóa: không chỉ bảo tồn, gìn giữ những giá trị vốn có, mà phải đưa những giá trị ấy vào đời sống đương đại, tạo ra sản phẩm, dịch vụ và những giá trị mới cho thành phố.
Định hướng này được thể hiện rõ trong Kế hoạch số 100-KH/TU ngày 28/8/2026 của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về triển khai “Ngày Văn hóa Việt Nam” trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026 - 2030.
Điểm đáng chú ý là “Ngày Văn hóa Việt Nam” không được xác định đơn thuần là một sự kiện thường niên. Hà Nội hướng tới xây dựng đây thành điểm hội tụ, tôn vinh và lan tỏa những thành tựu, giá trị, mô hình, sản phẩm, không gian và sáng kiến văn hóa tiêu biểu; từ đó tạo động lực thúc đẩy công nghiệp văn hóa và kinh tế văn hóa.
Từ bảo tồn giá trị đến tạo ra nguồn lực phát triển
Một trong những định hướng xuyên suốt được Hà Nội đặt ra là phát huy đặc trưng, bản sắc Thăng Long - Hà Nội trên cơ sở gắn bảo tồn với phát huy giá trị và sáng tạo, đưa di sản vào đời sống đương đại.
Theo đó, văn hóa được tăng cường kết nối với khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, giáo dục, du lịch và công nghiệp văn hóa. Mục tiêu không dừng ở bảo tồn những giá trị đã có, mà hướng tới tạo ra những sản phẩm và không gian văn hóa có chất lượng, qua đó nâng cao sức mạnh mềm, vị thế và sức cạnh tranh của Thủ đô.
Đây cũng là cơ sở để Hà Nội từng bước chuyển hóa di sản, tri thức và sức sáng tạo thành tài sản trí tuệ, sản phẩm, dịch vụ và thương hiệu - những nguồn lực có khả năng đóng góp trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội.
Cách tiếp cận này đặt văn hóa trong mối quan hệ chặt chẽ hơn với phát triển. Một di sản, một không gian sáng tạo hay một giá trị văn hóa, bên cạnh ý nghĩa cần được gìn giữ, còn có thể trở thành nguồn cảm hứng cho các sản phẩm sáng tạo, hoạt động du lịch, dịch vụ và những thương hiệu mang bản sắc Hà Nội.
Chuyển từ hoạt động đơn lẻ sang hệ sinh thái văn hóa - sáng tạo
Một chuyển động đáng chú ý khác là định hướng thay đổi cách tổ chức các hoạt động văn hóa.
Thay vì những chương trình riêng lẻ, Hà Nội hướng tới từng bước hình thành hệ sinh thái văn hóa - sáng tạo, tạo sự kết nối giữa các thiết chế văn hóa, địa phương, doanh nghiệp, đội ngũ văn nghệ sĩ, trí thức, nghệ nhân, thế hệ trẻ và cộng đồng sáng tạo.
Trong hệ sinh thái đó, Nhà nước giữ vai trò định hướng, kiến tạo; người dân và các chủ thể xã hội trực tiếp tham gia gìn giữ, thực hành, sáng tạo và lan tỏa các giá trị văn hóa.
Đây là điểm quan trọng bởi sức sống của văn hóa không chỉ đến từ những sự kiện lớn, mà còn được hình thành trong đời sống thường ngày: từ gia đình, nhà trường, cơ quan, doanh nghiệp đến cộng đồng dân cư và cả không gian số.
Đặc biệt, học sinh, sinh viên và thanh niên được khuyến khích đề xuất ý tưởng, sáng tạo nội dung số, ứng dụng công nghệ trong bảo tồn, phát huy di sản và tham gia các hoạt động văn hóa cộng đồng. Qua đó, những giá trị truyền thống có thêm cơ hội tiếp cận các thế hệ trẻ bằng phương thức mới.
Đưa văn hóa lên không gian số
Cùng với xây dựng các không gian văn hóa trong đời sống thực, Hà Nội xác định không gian số là một địa bàn quan trọng trong phát triển văn hóa giai đoạn tới.
Thành phố định hướng đẩy mạnh số hóa, bảo tồn, quảng bá và khai thác các giá trị văn hóa; phát triển hệ sinh thái nội dung văn hóa số mang đậm bản sắc Việt Nam và Thăng Long - Hà Nội. 
Cách thức truyền thông cũng được đổi mới theo hướng tăng tỷ trọng sản phẩm đa phương tiện, sản phẩm số, nội dung kể chuyện và dữ liệu trực quan, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận công chúng.
Song song với lan tỏa các giá trị tích cực, kế hoạch đặt ra yêu cầu chủ động xây dựng, bảo vệ và phát huy chủ quyền văn hóa trên không gian số; kịp thời nhận diện, xử lý những thông tin sai lệch, xuyên tạc về lịch sử, văn hóa, con người Việt Nam và Thủ đô.
Như vậy, chuyển đổi số không chỉ đóng vai trò công cụ quảng bá, mà được đặt trong cả quá trình bảo tồn, sáng tạo và đưa các giá trị văn hóa đến gần hơn với đời sống đương đại.
Hướng tới những sản phẩm, thương hiệu văn hóa có sức cạnh tranh
Đến năm 2030, Hà Nội đặt mục tiêu hình thành hệ sinh thái văn hóa - sáng tạo giàu bản sắc, đa dạng và hiện đại; xây dựng một số trung tâm, sự kiện, sản phẩm và thương hiệu văn hóa, sáng tạo có tầm quốc gia, từng bước vươn tầm khu vực và quốc tế.
Thành phố đồng thời đẩy mạnh quảng bá hình ảnh Hà Nội “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”, phát triển du lịch văn hóa và thu hút nguồn lực xã hội đầu tư cho văn hóa.
“Ngày Văn hóa Việt Nam” sẽ là một trong những điểm nhấn để hiện thực hóa mục tiêu này. Các hoạt động hưởng ứng được tổ chức hằng năm, lấy ngày 24/11 và tháng 11 làm điểm nhấn, nhưng các nhiệm vụ xây dựng, phát triển văn hóa được triển khai thường xuyên trong năm.
Đáng chú ý, Hà Nội yêu cầu các hoạt động phải thiết thực, có trọng tâm và tạo được sản phẩm, dấu ấn riêng của Thủ đô. Những mô hình, sản phẩm và không gian văn hóa có khả năng duy trì, phát huy, nhân rộng sau mỗi kỳ tổ chức sẽ được ưu tiên, thay cho cách làm hình thức, dàn trải.
Tạo dấu ấn văn hóa riêng của Hà Nội vào năm 2030
Lộ trình được Hà Nội xác định theo từng giai đoạn.
Năm 2026 tập trung tạo nền tảng nhận thức, thống nhất tư duy và định hướng triển khai; bước đầu lựa chọn một số hoạt động, sản phẩm truyền thông, sản phẩm số, mô hình hoặc không gian văn hóa tiêu biểu.
Giai đoạn 2027 - 2028 sẽ mở rộng sức lan tỏa và kết nối nguồn lực, hình thành các chuỗi hoạt động có chủ đề, bản sắc; tăng liên kết giữa địa phương, thiết chế văn hóa, không gian sáng tạo, trường học, doanh nghiệp và cộng đồng.
Đến giai đoạn 2029 - 2030, trọng tâm chuyển sang nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức lan tỏa, từng bước đưa “Ngày Văn hóa Việt Nam” trở thành hoạt động chính trị - văn hóa thường niên mang dấu ấn riêng của Hà Nội, gắn với du lịch văn hóa, công nghiệp văn hóa và kinh tế văn hóa.
Xuyên suốt quá trình đó, con người được xác định là trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển. Hà Nội hướng tới xây dựng người Thủ đô thanh lịch, văn minh, hiện đại; đồng thời hình thành môi trường văn hóa lành mạnh, nhân văn, sáng tạo và kỷ cương.
Từ bảo tồn di sản đến sáng tạo sản phẩm mới, từ những không gian văn hóa truyền thống đến môi trường số, hướng đi Hà Nội đặt ra cho giai đoạn tới cho thấy một bước chuyển rõ nét: văn hóa không chỉ là giá trị cần gìn giữ, mà còn là nguồn lực có thể được đánh thức, chuyển hóa và tạo ra giá trị mới cho Thủ đô.
Khi di sản, tri thức và sức sáng tạo được kết nối với công nghệ, du lịch, công nghiệp văn hóa và thị trường, những giá trị tích lũy qua chiều dài lịch sử có thêm cơ hội trở thành tài sản của hiện tại - góp phần tạo nên sức mạnh mềm, bản sắc và lợi thế cạnh tranh riêng của Hà Nội trong quá trình phát triển.
Minh Thắm
