Đền Đào Xá thờ Hùng Hải Công, được truyền tụng là con thứ 19 của Lạc Long Quân, cùng phu nhân, 3 người con và Quế Hoa Công chúa. Theo truyền thuyết, các vị thần được người dân tôn kính bởi có công khai cơ lập ấp, giúp dân trị thủy, ổn định cuộc sống, bảo vệ mùa màng, để cuộc sống ngày càng sung túc, thịnh vượng.
Không chỉ là nơi thờ tự các vị thần có công với cộng đồng, Đền Đào Xá còn gắn với truyền tích về Thái úy Lý Thường Kiệt trong cuộc kháng chiến chống quân Tống vào thế kỷ XI. Theo thần tích làng Đào Xá, dưới thời vua Lý Nhân Tông, khi nhà Tống đưa quân xâm lược nước ta, nhà vua đã giao Thái úy Lý Thường Kiệt chỉ huy quân đội đứng lên chống giặc.
Trong quá trình hành quân, Lý Thường Kiệt đưa quân đến khu vực Đầm Đào Xá để luyện tập, chuẩn bị cho cuộc chiến. Tại Đền Đào Xá, ông làm lễ cầu xin sự phù trợ của thần linh. Tương truyền, sau khi được thần linh ứng nghiệm, ông có cảm hứng sáng tác bài thơ “Nam thiên dĩ định...”, được xem là tiền thân của bài “Nam Quốc Sơn Hà”.
“Nam Quốc Sơn Hà” sau này được biết đến như bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc ta. Tiếp đó, Lý Thường Kiệt chỉ huy quân Đại Việt đánh bại quân Tống trên phòng tuyến sông Như Nguyệt. Những truyền tích này góp phần tạo nên giá trị lịch sử, văn hóa đặc biệt của Đền Đào Xá, đồng thời được lưu truyền qua nhiều thế hệ tại địa phương. 
Để tưởng nhớ dấu mốc lịch sử và tri ân công lao của Thái úy Lý Thường Kiệt, hằng năm người dân làng Đào Xá tổ chức lễ hội bơi chải tại Đền Đào Xá. Đây không chỉ là hoạt động tưởng niệm mà còn góp phần tái hiện khí thế hào hùng của cha ông trong lịch sử dựng nước và giữ nước.
Lễ hội bơi chải đồng thời thể hiện mong ước của người dân về một năm mưa thuận gió hòa, sông nước bình yên, mùa màng thuận lợi. Qua đó, người dân cầu mong sức khỏe, cuộc sống ấm no, hạnh phúc và bình an cho cộng đồng.
Chi Chi (t/h)
