Rà soát thể chế, cải thiện môi trường đầu tư
Bộ Công Thương đã hoàn thành dự thảo Kế hoạch hành động của Bộ thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 280/NQ-CP ngày 22/9/2026 của Chính phủ về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, để lấy ý kiến các đơn vị liên quan.
Theo dự thảo, kế hoạch nhằm cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Công Thương, hướng tới nâng cao chất lượng, hiệu quả thu hút và sử dụng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại.
Định hướng xuyên suốt là chủ động đón đầu dòng vốn chất lượng cao, công nghệ tiên tiến, công nghệ nguồn và phương thức quản trị hiện đại, gắn với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và phát triển bền vững. Mỗi nhiệm vụ được xác định rõ cơ quan chủ trì, đơn vị phối hợp, kết quả đầu ra và thời hạn hoàn thành.
Dự thảo xác định kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là bộ phận cấu thành không thể tách rời của nền kinh tế, đồng thời là động lực quan trọng đối với tăng trưởng và hội nhập quốc tế. Theo đó, Bộ Công Thương định hướng chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển, khắc phục tình trạng cạnh tranh thu hút đầu tư chủ yếu dựa vào số lượng dự án và quy mô vốn đăng ký.
Về thể chế, Bộ sẽ rà soát các văn bản quy phạm pháp luật thuộc ngành, lĩnh vực quản lý nhằm loại bỏ quy định chồng chéo, mâu thuẫn và các điều kiện kinh doanh không cần thiết. Cùng với đó, cơ quan này dự kiến kiến nghị mở rộng tiếp cận thị trường cho nhà đầu tư nước ngoài theo lộ trình phù hợp, bảo đảm nguyên tắc không phân biệt đối xử giữa các nhà đầu tư.
Một nội dung đáng chú ý trong dự thảo là nguyên tắc không áp dụng hồi tố quy định pháp luật theo hướng gây bất lợi cho doanh nghiệp, trừ các trường hợp liên quan đến quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng và bảo vệ môi trường.
Ưu tiên năng lượng, công nghiệp hỗ trợ và chuỗi cung ứng
Để tạo điều kiện cho các dự án công nghệ cao, Bộ Công Thương đặt mục tiêu triển khai hiệu quả Quy hoạch điện VIII, bảo đảm cung ứng điện và năng lượng đầy đủ, ổn định cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Các trung tâm dữ liệu, trung tâm nghiên cứu và phát triển, tổ hợp công nghệ chiến lược được xác định là những đối tượng cần đặc biệt quan tâm về hạ tầng năng lượng.
Bộ cũng sẽ phối hợp với các địa phương chuyển đổi khu công nghiệp theo hướng sinh thái, thông minh và chuyên ngành, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, cải thiện năng lực cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.
Trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ, dự thảo đề cập việc đẩy mạnh chương trình phát triển ngành này giai đoạn 2026-2035. Bộ dự kiến rà soát, công bố danh mục các ngành, lĩnh vực mà doanh nghiệp Việt Nam có tiềm năng tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp FDI, đồng thời triển khai các chương trình kết nối giao thương cấp quốc gia.
Những giải pháp này hướng tới nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, tăng giá trị gia tăng trong nước và cải thiện khả năng kết nối giữa doanh nghiệp Việt Nam với các tập đoàn đa quốc gia. Qua đó, doanh nghiệp trong nước có thêm cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, cung ứng và phân phối quốc tế.
Tăng giám sát dự án, ngăn gian lận xuất xứ
Song song với việc cải thiện môi trường đầu tư, dự thảo yêu cầu tăng cường giám sát, đánh giá dự án FDI trong toàn bộ vòng đời, từ triển khai đến vận hành. Bộ Công Thương định hướng kiên quyết không tiếp nhận dự án sử dụng công nghệ lạc hậu, tiêu tốn nhiều năng lượng, tài nguyên hoặc tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.
Công tác kiểm tra xuất xứ hàng hóa, phòng chống gian lận xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp cũng được chú trọng. Bộ đồng thời dự kiến tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với các vụ việc điều tra phòng vệ thương mại của nước ngoài, góp phần bảo vệ hoạt động xuất khẩu và uy tín hàng hóa Việt Nam.
Hiện Bộ Công Thương đang đề nghị các đơn vị liên quan đóng góp ý kiến đối với dự thảo trước ngày 23/10/2026 để hoàn thiện và ban hành kế hoạch.
Nếu được triển khai đồng bộ, các định hướng trên sẽ góp phần chuyển trọng tâm thu hút FDI từ số lượng sang chất lượng, tăng cường liên kết giữa khu vực đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp trong nước và hướng dòng vốn vào các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng cao.
Phương Thảo(t/h)
