50 giải thưởng, dấu ấn từ những góc nhìn mới của người trẻ
Sau hành trình tuyển chọn và đánh giá qua các vòng chuyên môn, Giải Báo chí Sóng trẻ lần thứ XI – năm 2026 đã khép lại bằng lễ trao giải tối 13/10, đánh dấu thêm một mùa sáng tạo của sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền. Giải thưởng do Chi hội Nhà báo Viện Báo chí – Truyền thông tổ chức, tiếp tục là môi trường để sinh viên thử sức với nghề nghiệp, phát triển năng lực tác nghiệp và thể hiện góc nhìn trước những vấn đề của đời sống.
Theo kết quả được công bố, mùa giải năm nay thu hút gần 500 hồ sơ dự thi, tăng gần 100 tác phẩm so với năm trước. Hội đồng chấm giải đã lựa chọn và trao tổng cộng 50 giải thưởng, gồm 7 giải Nhất, 14 giải Nhì, 28 giải Ba và 1 Giải Tương tác. Các tác phẩm tranh tài ở 7 hạng mục: Báo in, Báo ảnh, Báo mạng điện tử, Báo phát thanh, Báo truyền hình, Phim trẻ và Dự án báo chí – truyền thông.
Đáng chú ý, hạng mục Báo truyền hình ghi nhận số lượng tham gia cao nhất với 88 hồ sơ, cho thấy sức hút của hình thức kể chuyện bằng hình ảnh, âm thanh và khả năng tổ chức thông tin thành những sản phẩm trực quan.
Những con số không chỉ mang ý nghĩa thống kê. Gần 500 hồ sơ là gần 500 nỗ lực tìm kiếm đề tài, tiếp cận nhân vật, xử lý thông tin và lựa chọn cách kể chuyện. Trong môi trường đào tạo báo chí, mỗi tác phẩm còn là một phép thử đối với kiến thức chuyên môn, kỹ năng tác nghiệp và khả năng chuyển hóa những vấn đề thực tế thành nội dung có giá trị đối với công chúng.
Năm nay, các tác phẩm tập trung vào nhiều chủ đề, từ bảo tồn văn hóa, chứng nhân lịch sử đến an sinh xã hội, môi trường, sức khỏe cộng đồng, du lịch và những vấn đề nổi bật trong đời sống. Một số sản phẩm cũng đề cập đến việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, thể hiện nỗ lực của sinh viên trong việc gắn hoạt động sáng tạo với trách nhiệm chính trị và xã hội.
Điểm đáng chú ý nằm ở cách người trẻ lựa chọn vấn đề để tiếp cận. Từ những câu chuyện về nhóm người dễ bị tổn thương, những vấn đề xã hội cần được nhận diện đến các lát cắt văn hóa và lịch sử, tác phẩm báo chí sinh viên đang cho thấy nỗ lực vượt khỏi phạm vi bài tập trên giảng đường để hướng đến những vấn đề có ý nghĩa thực tiễn.
Phát biểu khai mạc và công bố quyết định trao giải, PGS. TS. Nguyễn Thị Trường Giang, Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Giải Báo chí Sóng trẻ lần thứ XI, nhấn mạnh: “Công nghệ chỉ có thể giúp ta làm tác phẩm tốt lên, nhưng công nghệ không thể thay thế trái tim của nhà báo”.
Thông điệp ấy đặt ra một yêu cầu quan trọng đối với người làm báo trong thời đại số: năng lực sử dụng công nghệ phải song hành với sự trung thực, bản lĩnh chính trị và đạo đức nghề nghiệp. Công cụ hiện đại có thể giúp thu thập, xử lý, trực quan hóa và phân phối thông tin hiệu quả hơn, nhưng việc lựa chọn vấn đề, kiểm chứng sự thật, tôn trọng nhân vật và chịu trách nhiệm trước công chúng vẫn đòi hỏi tư duy độc lập cùng lương tâm nghề nghiệp.
Từ giảng đường đến thực tiễn: Nền tảng để người trẻ làm chủ báo chí hiện đại
Sự trưởng thành của sinh viên qua mỗi mùa giải cũng đặt ra một góc nhìn rộng hơn về chất lượng đào tạo báo chí. Trong bối cảnh các cơ quan truyền thông chuyển dịch mạnh sang mô hình đa nền tảng, người học không chỉ cần nắm vững kỹ năng viết, chụp ảnh, ghi âm hay quay dựng, mà còn phải biết tổ chức dữ liệu, xây dựng câu chuyện, lựa chọn nền tảng phân phối và đánh giá phản hồi của công chúng.
ThS. Phạm Quang Trực, Phó Giám đốc Trung tâm Sản xuất nội dung Giải trí VTVcab, thành viên Ban Giám khảo Giải Báo chí Sóng trẻ lần thứ XI – năm 2026, nhận định: “Dấu ấn của Sóng trẻ năm nay không chỉ nằm ở số lượng tác phẩm tham gia hay những giải thưởng được trao, mà còn thể hiện ở sự trưởng thành của sinh viên trong tư duy làm báo, cách tiếp cận vấn đề và tổ chức sản xuất tác phẩm. Nhiều sản phẩm cho thấy sự đầu tư nghiêm túc, góc nhìn mới mẻ cùng tinh thần dấn thân, sáng tạo của người trẻ. Đáng chú ý, các bạn đang từng bước bắt nhịp với xu hướng báo chí hiện đại, chủ động ứng dụng công nghệ và đổi mới phương thức kể chuyện, nhưng vẫn cần đặt tính chính xác, chiều sâu thông tin và trách nhiệm xã hội làm nền tảng. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy sinh viên không chỉ tiến bộ về kỹ năng mà còn từng bước hình thành tư duy và bản lĩnh nghề nghiệp để thích ứng với môi trường truyền thông đang thay đổi nhanh chóng”.
Từ góc độ chuyên môn sản xuất nội dung, sự phát triển của giải thưởng có thể được nhìn nhận như một chỉ dấu tích cực đối với quá trình đào tạo. Khi sinh viên được tiếp cận công nghệ, cập nhật xu hướng truyền thông và có nhiều cơ hội thực hành, đi thực tế, va chạm với môi trường nghề nghiệp, khoảng cách giữa kiến thức trên giảng đường và yêu cầu của tòa soạn sẽ dần được thu hẹp.
Điều quan trọng không chỉ là sinh viên tạo ra sản phẩm đẹp về hình thức hay sử dụng thành thạo thiết bị. Một tác phẩm báo chí có chất lượng cần bắt đầu từ câu hỏi đúng, nguồn tin đáng tin cậy, quy trình kiểm chứng chặt chẽ và khả năng giải thích vấn đề một cách có chiều sâu. Công nghệ phát huy giá trị khi giúp người làm báo tiếp cận dữ liệu tốt hơn, kể chuyện hiệu quả hơn và đưa thông tin đến đúng đối tượng; ngược lại, nếu thiếu nền tảng nghiệp vụ, công nghệ có thể khiến sản phẩm rơi vào tình trạng chạy theo hình thức hoặc tốc độ mà xem nhẹ độ chính xác.
Vì vậy, những cuộc thi chuyên môn như Sóng trẻ có ý nghĩa vượt ra ngoài việc tìm kiếm tác phẩm đoạt giải. Đây còn là không gian để sinh viên nhận diện điểm mạnh, giới hạn của bản thân, học cách tiếp nhận phản biện và điều chỉnh sản phẩm theo tiêu chuẩn nghề nghiệp. Quá trình từ hình thành ý tưởng, xây dựng đề cương, tiếp cận nhân vật đến hoàn thiện tác phẩm giúp người học hiểu rằng làm báo không chỉ là kể một câu chuyện hấp dẫn, mà còn phải bảo đảm câu chuyện ấy đúng, có ích và có trách nhiệm.
Bên cạnh đó, sự đa dạng của các hạng mục dự thi tạo điều kiện để sinh viên thử nghiệm nhiều hình thức biểu đạt. Báo in đòi hỏi khả năng tổ chức lập luận và ngôn ngữ cô đọng; báo ảnh yêu cầu tư duy hình ảnh; phát thanh chú trọng âm thanh và nhịp kể; truyền hình kết hợp hình ảnh, lời bình và dựng phim; báo mạng điện tử mở ra khả năng tích hợp dữ liệu, đồ họa và nội dung đa phương tiện. Phim trẻ và các dự án báo chí – truyền thông lại đặt ra yêu cầu về tư duy sáng tạo, quản trị sản xuất và khả năng kết nối với công chúng.
Những trải nghiệm ấy góp phần hình thành năng lực thích ứng – yếu tố ngày càng quan trọng trong môi trường báo chí liên tục thay đổi. Người làm báo trẻ cần vừa có nền tảng nghiệp vụ vững chắc, vừa đủ linh hoạt để học công nghệ mới, hiểu hành vi tiếp nhận thông tin và làm việc trong những nhóm sản xuất đa chuyên môn.
Tuy nhiên, sự đổi mới về công nghệ và hình thức thể hiện không thể thay thế các chuẩn mực cốt lõi của nghề báo. Kiểm chứng thông tin, bảo vệ quyền riêng tư, tôn trọng nhân phẩm, tránh định kiến và cân nhắc tác động xã hội của sản phẩm vẫn là những yêu cầu không thể thỏa hiệp. Đây cũng là tiêu chí để phân biệt một nội dung thu hút sự chú ý với một tác phẩm báo chí thực sự có giá trị.
Giải Báo chí Sóng trẻ lần thứ XI khép lại với 50 giải thưởng được trao, nhưng ý nghĩa của mùa giải không dừng ở những cái tên được xướng lên. Thành công còn nằm ở quá trình hàng trăm hồ sơ được hình thành, ở những trải nghiệm thực tế mà sinh viên tích lũy và ở sự chuyển biến trong tư duy nghề nghiệp của người học.
Thông qua giải thưởng, kỳ vọng đặt ra không chỉ là có thêm những tác phẩm xuất sắc, mà còn là hình thành một thế hệ người làm báo trẻ có bản lĩnh, năng lực chuyên môn, tư duy sáng tạo và tinh thần dấn thân. Trong dòng chảy báo chí hiện đại, công nghệ có thể tiếp tục thay đổi cách làm nghề, nhưng sự thật, trách nhiệm và lòng nhân văn vẫn sẽ là nền tảng để mỗi tác phẩm chạm tới công chúng và tạo nên giá trị bền vững.
Thiên Trường
