Đặc biệt, nguồn thu từ xổ số kiến thiết không chỉ thể hiện qua số tiền doanh nghiệp nộp ngân sách mà còn được sử dụng cho đầu tư phát triển tại địa phương. Theo hướng dẫn xây dựng dự toán ngân sách năm 2026, nguồn thu xổ số kiến thiết được ưu tiên cho giáo dục - đào tạo, dạy nghề và y tế.

22 doanh nghiệp xổ số đóng góp gần 60 nghìn tỷ đồng

Theo STATE 100, 22 doanh nghiệp xổ số kiến thiết nằm trong Top 100 doanh nghiệp nhà nước có mức nộp ngân sách lớn nhất. Tổng số tiền đóng góp gần 59.700 tỷ đồng, tương đương khoảng 14% tổng mức nộp của danh sách.

Xét theo quy mô đóng góp, dầu khí và xăng dầu dẫn đầu với khoảng 124.350 tỷ đồng, tương đương 29% tổng mức nộp. Công nghệ - viễn thông - truyền thông và ngân hàng lần lượt đóng góp khoảng 53.800 tỷ đồng và 51.800 tỷ đồng.

Tuy nhiên, xét về số lượng doanh nghiệp trong Top 100, xổ số là nhóm đông nhất với 22 doanh nghiệp, trong đó có Xổ số TP.Hồ Chí Minh, Xổ số Long An, Xổ số Bạc Liêu. Điện năng có 9 doanh nghiệp, còn dầu khí và vận tải - logistics mỗi nhóm có 6 doanh nghiệp.

Thu chi ngân sách nhà nước từ nguồn tiền xổ số

Doanh thu bán vé, khoản doanh nghiệp nộp ngân sách và nguồn thu xổ số được sử dụng cho đầu tư công là những khái niệm không đồng nhất.

Doanh nghiệp xổ số phải thực hiện các khoản chi và nghĩa vụ tài chính theo quy định, trong đó có trả thưởng và chi phí hoạt động hợp lệ. Phần phải nộp ngân sách được tổng hợp vào nguồn thu ngân sách nhà nước.

Sau đó, nguồn thu xổ số kiến thiết được ngân sách địa phương quản lý và bố trí theo dự toán, kế hoạch đầu tư công và quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Vì vậy, không thể hiểu rằng toàn bộ tiền người dân mua vé số được chuyển trực tiếp vào một trường học hay bệnh viện cụ thể.

Thông tư 56/2025/TT-BTC về xây dựng dự toán ngân sách năm 2026 quy định nguồn thu xổ số kiến thiết được tính đến khi lập dự toán chi đầu tư phát triển của ngân sách địa phương. Nguồn thu này tiếp tục được sử dụng toàn bộ cho đầu tư phát triển, trong đó ưu tiên giáo dục - đào tạo, dạy nghề và y tế.

Xây trường học, bệnh viện từ nguồn thu xổ số

Một trong những cách dễ hình dung nhất về tác động của nguồn thu xổ số là nhìn vào các công trình cụ thể.

Tại Hà Nội, Trường Mầm non Cổ Đô, huyện Ba Vì được đầu tư 52 tỷ đồng từ nguồn thu Xổ số kiến thiết Thủ đô. Công trình có diện tích khoảng 11.000 m², gồm 15 phòng học, 2 phòng chức năng và các hạng mục phục vụ học tập, vui chơi, đáp ứng nhu cầu của 367 trẻ. 

Trường Tiểu học Tân Hưng, huyện Sóc Sơn cũng được đầu tư 34 tỷ đồng. Hai công trình trường học tại Ba Vì và Sóc Sơn có tổng kinh phí được công bố là 86 tỷ đồng. 

Nguồn thu xổ số cũng từng được bố trí cho các công trình y tế. Tại TP.HCM, nguồn vốn này được sử dụng cho một số dự án, hạng mục như Bệnh viện Đa khoa khu vực Củ Chi, Bệnh viện Nhi đồng 1 và Bệnh viện Ung Bướu. 

Bên cạnh giáo dục và y tế, nguồn vốn xổ số còn được sử dụng cho hạ tầng giao thông. Tại Đồng Tháp, nguồn thu xổ số kiến thiết từng được bố trí cho các công trình như đường vành đai ĐT.848 và cầu Sa Đéc 2. 

Nguồn thu xổ số được theo dõi trong ngân sách địa phương

Nguồn thu xổ số kiến thiết được phản ánh trong cơ cấu thu ngân sách và đồng thời được theo dõi ở phía chi đầu tư phát triển.

Theo báo cáo tại Hội nghị sơ kết 06 tháng đầu năm 2024 của Công ty, doanh số phát hành 3.200 tỷ đồng, đạt 49,69% so với kế hoạch năm; Doanh số tiêu thụ đạt 3.196 tỷ đồng, đạt 50,13% so với kế hoạch năm. Đặc biệt nộp ngân sách 1.135 tỷ đồng, đạt 56,67 % so với kế hoạch năm. Công ty đặc biệt quan tâm, góp sức xây dựng quê hương đất Sen Hồng – Đồng Tháp với nhiều hoạt động công tác an sinh xã hội. Tổng số tiền thực hiện các hoạt động an sinh xã hội gần 44 tỷ đồng.  

Những số liệu này cho thấy nguồn thu xổ số có vai trò nhất định trong việc tạo nguồn lực cho các dự án đầu tư tại địa phương.

Mua vé số góp phần tạo nguồn lực đầu tư phát triển

Một tờ vé số có thể chỉ là khoản chi nhỏ đối với người mua, nhưng khi cộng lại trên quy mô lớn, hoạt động xổ số tạo ra nguồn thu đáng kể cho ngân sách.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng mỗi tờ vé số được mua sẽ trực tiếp đóng góp một phần tiền vào một công trình cụ thể. Dòng tiền được vận hành thông qua hoạt động kinh doanh xổ số, các khoản chi và nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp, sau đó nguồn thu ngân sách được quản lý, phân bổ theo quy định.

Với 22 doanh nghiệp góp mặt trong STATE 100 và tổng số nộp ngân sách gần 59.700 tỷ đồng, xổ số kiến thiết đang cho thấy quy mô đóng góp đáng kể vào nguồn lực tài chính công. Nguồn thu này được sử dụng cho đầu tư phát triển, trong đó giáo dục - đào tạo, dạy nghề và y tế là những lĩnh vực được ưu tiên.

PV