Ngày 30/10, Tạp chí Thương hiệu và Công luận tổ chức Talkshow với chủ đề “Nhận diện và phòng tránh luật sư giả, công ty luật 'dỏm'”, nhằm nhận diện những thủ đoạn mạo danh trong hoạt động cung cấp dịch vụ pháp lý, đồng thời đưa ra những khuyến nghị giúp người dân bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Tham gia chương trình có các khách mời:
- Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Ủy viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM;
- Nhà báo Nguyễn Đức Hiển, Phó Tổng Biên tập Báo Sài Gòn Giải Phóng;
- Luật sư Lê Hồng Nguyên, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Cơ quan đại diện Liên đoàn Luật sư Việt Nam tại TP.HCM;
- Thạc sĩ, Luật sư Trần Cao Đại Kỳ Quân, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP Đồng Nai;
- Thạc sĩ, Luật sư Vũ Quốc Toản, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Luật gia TP.HCM, Chi hội trưởng Chi hội Luật gia phường Tây Thạnh.
Tại chương trình, Thạc sĩ, Luật sư Trần Cao Đại Kỳ Quân, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP Đồng Nai và Thạc sĩ, Luật sư Vũ Quốc Toản, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Luật gia TP.HCM, Chi hội trưởng Chi hội Luật gia phường Tây Thạnh đã tập trung phân tích những biểu hiện của tình trạng mạo danh luật sư, công ty luật “dỏm”.
Từ thực tiễn hành nghề và hỗ trợ pháp lý tại cơ sở, hai luật sư chỉ ra những thủ đoạn các đối tượng thường sử dụng, hệ lụy đối với người dân, đồng thời đưa ra khuyến nghị về cách xác minh tư cách hành nghề và hướng xử lý khi không may trở thành nạn nhân.
Chương trình nhận được sự đồng hành của Đoàn Luật sư TP Đồng Nai và Chi hội Luật gia phường Tây Thạnh, TP.HCM.
Nhiều thủ đoạn mạo danh, hậu quả không chỉ dừng ở tiền bạc
Chia sẻ tại chương trình, Thạc sĩ, Luật sư Trần Cao Đại Kỳ Quân, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP Đồng Nai cho rằng, để nhận diện tình trạng luật sư giả, tổ chức hành nghề luật sư giả, trước hết cần phân biệt rõ hai nhóm đối tượng là cá nhân mạo danh luật sư và tổ chức mạo danh tổ chức hành nghề luật sư.
Đối với cá nhân, có trường hợp người không phải luật sư nhưng mạo danh luật sư để tiếp cận, cung cấp dịch vụ pháp lý cho khách hàng. Đáng chú ý, một số trường hợp thậm chí không có con người cụ thể đứng phía sau, chỉ sử dụng các nền tảng mạng xã hội để quảng cáo, mạo danh luật sư rồi thực hiện hành vi lừa đảo.
Đối với tổ chức, bên cạnh những đơn vị không có tổ chức hành nghề thực sự, còn xuất hiện tình trạng các công ty trách nhiệm hữu hạn hoạt động theo quy định của pháp luật doanh nghiệp nhưng gắn thêm chữ “luật” vào tên gọi. Việc này dễ khiến người dân nhầm lẫn với tổ chức hành nghề luật sư được Sở Tư pháp cấp phép, từ đó tin tưởng giao hồ sơ và sử dụng dịch vụ pháp lý.
Theo Thạc sĩ, Luật sư Trần Cao Đại Kỳ Quân, hậu quả của tình trạng này rất đáng lo ngại. Do không được cấp phép, không có đủ điều kiện và kỹ năng hành nghề, các cá nhân, tổ chức mạo danh có thể cung cấp dịch vụ pháp lý không hiệu quả, thậm chí gây thiệt hại trực tiếp cho khách hàng.
Đối với những đối tượng lừa đảo trên không gian mạng, người dân có nguy cơ mất toàn bộ số tiền đã giao dịch. Không chỉ thiệt hại về tài chính, những tranh chấp, vụ việc pháp lý mà khách hàng đang theo đuổi còn có thể rơi vào ngõ cụt do không được hỗ trợ đúng chuyên môn.
Đặc biệt, hệ lụy lớn hơn là khiến người dân hoang mang, mất niềm tin vào đội ngũ luật sư chân chính. Khi không phân biệt được đâu là luật sư thật, đâu là người mạo danh, niềm tin của người dân không chỉ bị ảnh hưởng đối với giới luật sư mà còn đối với các cơ quan tố tụng và nền tư pháp.
Ở góc độ hoạt động thực tiễn tại cơ sở, Thạc sĩ, Luật sư Vũ Quốc Toản, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Luật gia TP.HCM, Chi hội trưởng Chi hội Luật gia phường Tây Thạnh, TP.HCM nhận định, một trong những nguyên nhân khiến người dân dễ trở thành nạn nhân là quá tin tưởng vào quảng cáo trên các nền tảng mạng xã hội, trong khi chưa tìm hiểu, kiểm chứng kỹ thông tin của người cung cấp dịch vụ.
Theo Thạc sĩ, Luật sư Vũ Quốc Toản, hiện nay có những người tự xưng là luật sư, thường xuyên livestream, quảng cáo trên mạng xã hội với những lời khẳng định có thể giải quyết được nhiều vụ việc, thậm chí cam kết bao thắng kiện. Đáng lo ngại, có trường hợp chưa đọc hồ sơ, chưa nghiên cứu chứng cứ nhưng đã khẳng định chắc chắn kết quả vụ án.
Bên cạnh đó, các đối tượng còn sử dụng mức phí thấp để thu hút khách hàng, đi kèm những lời hứa hẹn như bao chạy án, bao thắng kiện hoặc có khả năng giải quyết vụ việc theo mong muốn. Khi người dân tin tưởng chuyển tiền, các đối tượng tìm nhiều cách để tiếp tục yêu cầu thanh toán.
Thạc sĩ, Luật sư Vũ Quốc Toản nhấn mạnh, một luật sư thực thụ không thể tùy tiện cam kết chắc chắn thắng kiện khi chưa nghiên cứu đầy đủ hồ sơ, chứng cứ. Quá trình giải quyết một vụ việc pháp lý còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, diễn biến và chứng cứ khác nhau. Việc đưa ra lời hứa bao thắng kiện không chỉ thiếu cơ sở mà còn vi phạm đạo đức nghề nghiệp luật sư.
Từ thực tế tiếp nhận, hướng dẫn người dân tại địa phương, Thạc sĩ, Luật sư Vũ Quốc Toản cho biết từng có trường hợp người dân phản ánh việc được một người tự xưng là luật sư hứa hẹn đòi được nợ, lấy lại tiền nhưng yêu cầu chuyển nhiều khoản tiền khác nhau. Những trường hợp này cho thấy sự chủ quan, thiếu kiểm chứng có thể khiến người dân rơi vào bẫy lừa đảo.
Gặp trực tiếp, kiểm tra thẻ luật sư trước khi giao hồ sơ
Trước những thủ đoạn ngày càng tinh vi, Thạc sĩ, Luật sư Trần Cao Đại Kỳ Quân cho rằng, cách đơn giản và quan trọng nhất để người dân tự bảo vệ mình là phải gặp trực tiếp luật sư, không nên chỉ giao dịch thông qua các nền tảng mạng xã hội hoặc những lời giới thiệu chưa được kiểm chứng.
Theo ông, với sự phát triển của công nghệ, người dân có thể dễ dàng tiếp cận những tài khoản tự giới thiệu là luật sư trên không gian mạng. Tuy nhiên, đằng sau tài khoản đó có phải là luật sư thật, có phải một con người cụ thể hay không thì khách hàng rất khó xác định nếu chỉ giao dịch trực tuyến.
Sau khi gặp trực tiếp, người dân cần chủ động đề nghị người cung cấp dịch vụ xuất trình chứng chỉ hành nghề luật sư và thẻ luật sư còn hiệu lực tại thời điểm giao dịch. Dù việc yêu cầu kiểm tra có thể khiến người được đề nghị cảm thấy không thoải mái, nhưng theo Thạc sĩ, Luật sư Trần Cao Đại Kỳ Quân, đây là bước cần thiết để bảo đảm quyền lợi của chính khách hàng.
Trường hợp người dân ở xa, ở nước ngoài hoặc không có điều kiện trực tiếp gặp luật sư, có thể nhờ người quen hỗ trợ xác minh. Chỉ khi xác định được người đó là luật sư thật, có đủ tư cách và điều kiện hành nghề thì mới nên tiến hành giao dịch, ký kết hợp đồng dịch vụ pháp lý.
Ngoài việc kiểm tra trực tiếp, người dân có thể xác minh thông tin thông qua trang web, cổng thông tin của Sở Tư pháp hoặc liên hệ Đoàn Luật sư nơi quản lý luật sư đó.
Với vai trò Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP Đồng Nai, Thạc sĩ, Luật sư Trần Cao Đại Kỳ Quân khẳng định sẵn sàng cung cấp thông tin về các luật sư thành viên khi người dân có nhu cầu xác minh. Theo ông, việc kiểm tra tư cách hành nghề không quá khó khăn, quan trọng là người dân không chủ quan, không đặt niềm tin vào những lời giới thiệu, cam kết khi chưa gặp và xác minh được người thật.
Đồng quan điểm, Thạc sĩ, Luật sư Vũ Quốc Toản cho rằng người dân cần tìm hiểu rõ văn phòng, địa chỉ hoạt động của tổ chức cung cấp dịch vụ pháp lý, không nên chỉ dựa vào những nội dung quảng cáo trên mạng xã hội để quyết định giao hồ sơ hoặc chuyển tiền.
Thông qua hoạt động của Chi hội Luật gia phường Tây Thạnh, TP.HCM, ông cho biết đơn vị thường xuyên hướng dẫn người dân tìm đến những tổ chức hành nghề có văn phòng, địa chỉ rõ ràng; đồng thời tư vấn, làm rõ nhu cầu và vấn đề pháp lý mà người dân đang gặp phải để hạn chế nguy cơ bị các đối tượng mạo danh lợi dụng.
Đã lỡ chuyển tiền, giao hồ sơ cho luật sư giả: Cần làm gì?
Một vấn đề được quan tâm tại Talkshow là cách xử lý khi người dân phát hiện mình bị lừa sau khi đã chuyển tiền, giao hồ sơ gốc hoặc ký giấy ủy quyền cho người tự xưng là luật sư.
Theo Thạc sĩ, Luật sư Vũ Quốc Toản, khi rơi vào tình huống này, người dân cần bình tĩnh, nhanh chóng thực hiện các bước cần thiết để hạn chế thiệt hại.
Trước hết, phải dừng ngay việc chuyển tiền, không tiếp tục thanh toán bất kỳ khoản phí nào, kể cả khi đối tượng có hành vi đe dọa hoặc đưa ra những lý do nhằm buộc người dân tiếp tục chuyển tiền. Đồng thời, cần giữ lại các bằng chứng liên quan như tin nhắn, nội dung trao đổi và những thông tin giao dịch với đối tượng.
Tiếp đó, người dân cần tìm cách thu hồi những hồ sơ đã giao, yêu cầu đối tượng hủy việc ủy quyền đã ký. Đây là những việc cần được thực hiện sớm nhằm hạn chế nguy cơ hồ sơ, giấy tờ cá nhân tiếp tục bị sử dụng sai mục đích.
Bước tiếp theo là trình báo cơ quan công an để được hướng dẫn, xử lý, đồng thời ngăn chặn những thiệt hại có thể tiếp tục xảy ra.
Song song đó, người dân cần liên hệ Đoàn Luật sư và cơ quan quản lý chuyên môn để xác minh tư cách của người đã nhận hồ sơ, cung cấp thông tin về vụ việc và tìm kiếm sự hỗ trợ cần thiết.
Không chỉ hỗ trợ người dân nhận diện, phòng tránh, Chi hội Luật gia phường Tây Thạnh còn phát huy vai trò kết nối với các cơ quan chính quyền địa phương, ban, ngành, đoàn thể và công an để hỗ trợ những trường hợp đã bị lừa đảo, hướng dẫn người dân thực hiện các bước cần thiết nhằm giảm thiểu thiệt hại.
Thạc sĩ, Luật sư Vũ Quốc Toản cho biết, Chi hội Luật gia phường Tây Thạnh chú trọng công tác tư vấn, phổ biến, giáo dục pháp luật tại địa phương, giúp người dân nâng cao nhận thức, biết cách tìm đến đúng tổ chức có thẩm quyền và tránh tiếp tục trở thành nạn nhân của những hành vi mạo danh.
Từ những chia sẻ tại chương trình, có thể thấy việc nhận diện luật sư giả, công ty luật “dỏm” không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý hay các tổ chức nghề nghiệp mà còn đòi hỏi sự chủ động từ chính người dân. Trước khi giao hồ sơ, ký hợp đồng hay chuyển tiền, mỗi người cần dành thời gian xác minh tư cách hành nghề, địa chỉ hoạt động và thông tin của người cung cấp dịch vụ pháp lý.
Bởi trong những vụ việc liên quan đến pháp luật, một quyết định đặt niềm tin sai chỗ không chỉ khiến người dân mất tiền mà còn có thể làm ảnh hưởng đến cơ hội bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chính mình.
Trần Minh
