Thị trường năng lượng toàn cầu vừa trải qua một tuần biến động mạnh khi giá dầu thế giới tăng vọt với chuỗi 5 phiên tăng liên tiếp. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang, làm gia tăng nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu mỏ toàn cầu.

Ngay trong phiên giao dịch đầu tuần, giá dầu đã bật tăng gần 7% sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran, kéo theo những động thái đáp trả từ Tehran. Diễn biến này buộc nhiều cơ sở dầu khí tại khu vực Trung Đông phải tạm dừng hoạt động, đồng thời làm gián đoạn hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển gần một phần ba lượng dầu thô toàn cầu.

Các chuyên gia cảnh báo nếu xung đột kéo dài, giá dầu có thể tiếp tục leo thang, kéo theo áp lực lạm phát gia tăng và làm suy yếu tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Theo dự báo của JPMorgan, trong trường hợp Iran đóng cửa eo biển Hormuz trong khoảng 3 đến 4 tuần, nhiều nhà sản xuất dầu tại khu vực Vùng Vịnh có thể buộc phải ngừng khai thác, qua đó đẩy giá dầu Brent vượt ngưỡng 100 USD/thùng.

Đà tăng của giá dầu tiếp tục được củng cố trong phiên giao dịch ngày 3/3 khi giá dầu thế giới tăng hơn 5%, lên mức cao nhất kể từ tháng 1/2025. Căng thẳng tiếp tục leo thang sau khi lực lượng Mỹ và Israel tiến hành thêm các cuộc không kích nhằm vào nhiều mục tiêu tại Iran, kéo theo các đợt tấn công đáp trả quanh khu vực Vịnh Ba Tư và lan sang Lebanon.

Áp lực nguồn cung cũng gia tăng khi Iraq, nhà sản xuất dầu lớn thứ hai trong Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau Saudi Arabia, đã phải cắt giảm gần 1,5 triệu thùng dầu mỗi ngày do hạn chế về kho chứa và khó khăn trong hoạt động xuất khẩu. Các nhà phân tích cho rằng mức cắt giảm này có thể còn tăng nếu lượng dầu tồn kho trong nước tiếp tục gia tăng.

Trong phiên giao dịch ngày 4/3, giá dầu tiếp tục tăng khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran khiến hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz bị tắc nghẽn. Theo ông Nikos Tzabouras, chuyên gia phân tích cấp cao tại Tradu, thị trường dầu mỏ đang phải đối mặt với viễn cảnh xung đột kéo dài cùng nguy cơ gián đoạn nguồn cung trong thời gian dài.

Thị trường tiếp tục biến động mạnh trong các phiên giao dịch tiếp theo, song giá dầu vẫn duy trì xu hướng tăng khi căng thẳng quân sự chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Ông Dennis Kissler, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách giao dịch tại BOK Financial, nhận định thị trường đặc biệt nhạy cảm với nguy cơ đóng cửa eo biển Hormuz. Ngay cả khi tuyến vận tải này được mở lại, việc khôi phục sản xuất và vận chuyển dầu cũng cần thêm thời gian để ổn định.

Nhiều chuyên gia cảnh báo giá dầu có thể tiếp tục leo thang nếu tình hình địa chính trị không sớm được kiểm soát. Ông John Kilduff, đối tác tại Again Capital, cho rằng kịch bản giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng đang dần trở nên hiện hữu khi rủi ro nguồn cung ngày càng gia tăng.

Tính chung cả tuần, giá dầu thế giới ghi nhận mức tăng mạnh nhất kể từ năm 2020. Nguyên nhân chủ yếu đến từ nguy cơ gián đoạn vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz, tuyến vận tải chiến lược của thị trường năng lượng toàn cầu.

Trong nước, giá xăng dầu cũng vừa được điều chỉnh tăng mạnh trong kỳ điều hành mới nhất của liên Bộ Công Thương và Tài chính, áp dụng từ 15 giờ ngày 7/3.

Theo đó, giá xăng E5RON92 hiện không cao hơn 25.226 đồng/lít, tăng 3.777 đồng/lít so với kỳ điều hành trước. Giá xăng RON95-III tăng 4.707 đồng/lít, lên mức tối đa 27.047 đồng/lít.

Đối với các mặt hàng dầu, dầu diesel tăng mạnh 7.207 đồng/lít, lên mức không cao hơn 30.239 đồng/lít. Dầu hỏa tăng 8.490 đồng/lít, lên mức tối đa 35.091 đồng/lít. Trong khi đó, dầu mazut tăng 3.831 đồng/kg, lên mức không cao hơn 21.327 đồng/kg.

Theo cơ quan điều hành, việc điều chỉnh giá lần này được thực hiện trên cơ sở bám sát diễn biến giá xăng dầu thế giới, biến động tỷ giá VND/USD và các quy định hiện hành nhằm bảo đảm giá xăng dầu trong nước phản ánh tương đối sát diễn biến của thị trường quốc tế.

Đồng thời, cơ quan quản lý cũng tiếp tục duy trì mức chênh lệch hợp lý giữa xăng sinh học E5RON92 và xăng khoáng RON95 nhằm khuyến khích người dân sử dụng nhiên liệu sinh học theo định hướng của Chính phủ, đồng thời bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Tính từ đầu năm 2026 đến nay, giá xăng dầu trong nước đã trải qua 11 kỳ điều chỉnh. Trong đó, xăng RON95 có 7 lần tăng và 4 lần giảm, xăng E5RON92 cũng có 7 lần tăng và 4 lần giảm. Riêng dầu diesel đã tăng tới 9 lần và chỉ giảm 2 lần, cho thấy xu hướng tăng giá vẫn chiếm ưu thế trong thời gian qua.

Phương Thảo