Mạng lưới xe đạp công cộng của Hà Nội đang được mở rộng theo một hướng mới: không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại hằng ngày mà từng bước kết nối với các điểm văn hóa, du lịch có không gian rộng và nhu cầu di chuyển lớn.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội vừa thống nhất chủ trương thí điểm cung cấp dịch vụ xe đạp điện phục vụ khách tham quan tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam.

Khoảng 60 xe đạp điện đã được Công ty Cổ phần Vận tải số Trí Nam, đơn vị vận hành mạng lưới xe đạp công cộng TNGo, đưa tới khu vực này để triển khai thí điểm. Số lượng phương tiện có thể tiếp tục được bổ sung sau khi đánh giá nhu cầu sử dụng và hiệu quả vận hành thực tế.

Thêm phương tiện để khám phá không gian rộng lớn

Khác với khu vực trung tâm thành phố, nơi xe đạp công cộng chủ yếu đáp ứng những chuyến đi ngắn và hỗ trợ kết nối với xe buýt, đường sắt đô thị, việc đưa xe đạp điện vào Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam hướng trực tiếp đến nhu cầu tham quan.

Đây là khu vực có không gian rộng, các điểm tham quan nằm ở nhiều vị trí khác nhau. Việc có thêm phương tiện di chuyển cá nhân giúp du khách chủ động hơn về hành trình, giảm thời gian đi lại giữa các khu vực và có thể tiếp cận nhiều điểm tham quan hơn trong cùng một chuyến đi.

Xe đạp điện cũng có lợi thế khi vẫn giữ được tính linh hoạt của xe đạp nhưng giảm sức lực cho người sử dụng trên những hành trình dài. Đây là yếu tố đáng chú ý khi mô hình được triển khai tại một quần thể văn hóa - du lịch thay vì các tuyến phố nội đô.

Việc thí điểm khoảng 60 phương tiện trước khi quyết định mở rộng cũng cho phép đơn vị vận hành theo dõi nhu cầu thực tế, tần suất sử dụng, thời gian mỗi chuyến và những vấn đề phát sinh trong quá trình khai thác.

Nếu mô hình phù hợp, số lượng xe có thể được bổ sung để đáp ứng lượng khách, thay vì đầu tư số lượng lớn ngay từ đầu.

Từ 79 trạm lên 146 trạm xe đạp công cộng

Hà Nội chính thức triển khai thí điểm dịch vụ xe đạp công cộng từ ngày 24/8/2023. Khi mới đưa vào hoạt động, hệ thống có 79 điểm trạm với 1.000 phương tiện, gồm xe đạp cơ và xe đạp điện, tập trung chủ yếu tại khu vực nội thành.

Sau ba năm, quy mô mạng lưới đã tăng đáng kể. Đến nay, Hà Nội có 146 trạm với khoảng 1.800 xe đạp công cộng.

Việc số trạm tăng từ 79 lên 146 cho thấy phạm vi tiếp cận của loại hình này đang từng bước được mở rộng. Tuy nhiên, bài toán tiếp theo không chỉ là tăng thêm số xe hay điểm đặt trạm, mà còn phải xác định những khu vực thực sự phát sinh nhu cầu để mỗi điểm mở rộng có khả năng khai thác hiệu quả.

Trong bối cảnh đó, đưa xe đạp điện vào một điểm đến văn hóa - du lịch là cách thử nghiệm một nhóm nhu cầu khác với mô hình đã vận hành trong nội đô.

Nếu ở trung tâm thành phố, xe đạp công cộng có thể đảm nhiệm quãng đường đầu và cuối của hành trình, kết nối nơi ở, nơi làm việc với các phương tiện vận tải hành khách công cộng, thì tại điểm du lịch, phương tiện này có thể trở thành một phần của chính trải nghiệm tham quan.

Mở rộng xe đạp công cộng nhưng phải đi cùng nhu cầu thực tế

Sau thời gian thí điểm tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, hiệu quả vận hành sẽ là căn cứ để xem xét việc bổ sung phương tiện.

Cách triển khai này có ý nghĩa trong bối cảnh Hà Nội đang thúc đẩy giao thông xanh nhưng đồng thời phải bảo đảm các mô hình mới có khả năng vận hành lâu dài.

Với xe đạp công cộng, hiệu quả không chỉ được đo bằng số phương tiện được đưa ra đường. Vị trí đặt trạm, khả năng tiếp cận, mật độ người sử dụng, kết nối với các loại hình vận tải khác và sự thuận tiện trong thuê - trả xe đều ảnh hưởng trực tiếp đến sức sống của mô hình.

Riêng tại các khu du lịch, yêu cầu còn gắn với đặc điểm dòng khách, thời gian lưu trú, phạm vi tham quan và khả năng bố trí điểm nhận, trả phương tiện thuận tiện.

Bởi vậy, giai đoạn thí điểm tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam sẽ cung cấp thêm dữ liệu để đánh giá liệu xe đạp công cộng có thể phát huy hiệu quả khi được đưa ra khỏi môi trường giao thông nội đô và phục vụ một mục đích sử dụng khác hay không.

Một hướng kết nối giao thông xanh với du lịch

Việc đưa xe đạp điện vào phục vụ khách tham quan cũng mở ra khả năng kết hợp giữa phát triển giao thông xanh và nâng cao trải nghiệm tại các điểm đến của Hà Nội.

Thay vì coi xe đạp công cộng đơn thuần là phương tiện thay thế cho một phần chuyến đi bằng xe cá nhân, thành phố có thể mở rộng mô hình tới những không gian phù hợp như khu văn hóa, điểm du lịch, công viên và các khu vực có nhu cầu di chuyển cự ly ngắn.

Điều quan trọng là mỗi bước mở rộng phải dựa trên hiệu quả sử dụng thực tế và khả năng kết nối với hạ tầng xung quanh.

Từ 1.000 xe tại 79 trạm khi bắt đầu thí điểm năm 2023 lên khoảng 1.800 xe tại 146 trạm hiện nay, xe đạp công cộng đã dần hiện diện rõ hơn trong hệ thống giao thông Hà Nội. Việc đưa thêm khoảng 60 xe đạp điện tới Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam là một bước thử nghiệm mới, hướng mô hình từ phục vụ đi lại trong đô thị sang đồng hành cùng hoạt động văn hóa, du lịch.

Nếu kết quả thí điểm tích cực, đây có thể là cơ sở để Hà Nội nghiên cứu nhân rộng xe đạp công cộng tại những điểm đến có điều kiện phù hợp, qua đó vừa tăng lựa chọn di chuyển cho người dân, du khách, vừa từng bước mở rộng không gian giao thông xanh của Thủ đô.

Minh Thắm