Bắt đầu từ đô thị lớn, mở rộng toàn quốc theo lộ trình

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 13/2026/QĐ-TTg quy định lộ trình áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ.

Theo đó, việc kiểm định khí thải sẽ được triển khai theo từng giai đoạn, bắt đầu từ các đô thị lớn, nơi có mật độ phương tiện cao và áp lực môi trường lớn nhất. Cụ thể, từ ngày 1/7/2027, Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh sẽ chính thức áp dụng kiểm định khí thải đối với xe máy đang lưu hành.

Người dân tham gia giao thông bằng xe mô tô, xe gắn máy tại Hà Nội với mật độ cao, phản ánh áp lực lớn về phát thải và môi trường đô thị.
Người dân tham gia giao thông bằng xe mô tô, xe gắn máy với mật độ cao, phản ánh áp lực lớn về phát thải và môi trường đô thị.

Tiếp đó, từ ngày 1/7/2028, quy định này được mở rộng ra các thành phố trực thuộc trung ương còn lại. Đến ngày 1/7/2030, việc kiểm định khí thải sẽ được triển khai trên phạm vi toàn quốc. Đáng chú ý, các địa phương có thể chủ động áp dụng sớm hơn tùy theo điều kiện thực tế.

Từng bước kiểm soát nguồn phát thải lớn trong đô thị

Việc đưa xe mô tô, xe gắn máy vào diện kiểm định khí thải được xem là bước đi quan trọng trong bối cảnh loại phương tiện này đang chiếm tỷ lệ lớn trong cơ cấu giao thông tại các đô thị, đặc biệt là Hà Nội.

Khác với ô tô đã được kiểm soát khí thải từ nhiều năm qua, xe máy vẫn là nguồn phát thải lớn nhưng chưa có cơ chế kiểm định định kỳ. Điều này khiến áp lực ô nhiễm không khí, nhất là tại các khu vực trung tâm, ngày càng gia tăng.

Việc áp dụng kiểm định khí thải không chỉ nhằm loại bỏ các phương tiện không đạt tiêu chuẩn, mà còn hướng tới thay đổi thói quen sử dụng phương tiện, thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang các phương tiện thân thiện với môi trường.

Chuẩn bị hạ tầng và cơ chế để triển khai đồng bộ

Để thực hiện lộ trình này, các địa phương, đặc biệt là Hà Nội, sẽ phải chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng kiểm định, bao gồm hệ thống trạm đo, thiết bị kỹ thuật và nhân lực vận hành.

Song song với đó là việc xây dựng cơ chế quản lý, quy trình kiểm định và các quy định liên quan đến xử lý phương tiện không đạt chuẩn. Công tác tuyên truyền cũng được đặt ra nhằm giúp người dân hiểu rõ quy định, chủ động bảo dưỡng phương tiện và thích ứng với yêu cầu mới.

Việc triển khai theo lộ trình nhiều giai đoạn cho thấy cách tiếp cận thận trọng nhưng rõ ràng, vừa bảo đảm tính khả thi, vừa tạo dư địa để các địa phương chuẩn bị trước khi áp dụng trên diện rộng.

Quyết định lần này đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quản lý môi trường giao thông tại Việt Nam, khi lần đầu tiên xe mô tô, xe gắn máy được đưa vào khuôn khổ kiểm soát khí thải một cách hệ thống, bắt đầu từ các đô thị lớn như Hà Nội.

Minh Thắm