Những năm gần đây, cùng với quá trình tích tụ ruộng đất và chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nhiều mô hình sản xuất mới đã hình thành trên địa bàn, mang lại giá trị kinh tế vượt trội so với phương thức canh tác trước đây. Điểm chung của các mô hình này là đều gắn chặt với thị trường, có doanh nghiệp đồng hành từ khâu sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm, giúp người dân yên tâm đầu tư và mở rộng quy mô.
Tại thôn Lại Thượng, mô hình trồng sâm Nữ hoàng của gia đình chị Cấn Thị Thu Trang đang thu hút sự quan tâm của nhiều nông dân trong vùng. Trên diện tích 1ha, những luống sâm xanh tốt mở ra hướng đi mới cho sản xuất nông nghiệp địa phương. Theo chị Trang, đây là loại cây có khả năng khai thác nhiều giá trị cùng lúc. Ngay trong năm đầu tiên, cây đã cho thu hoạch lá nhiều đợt, trong khi phần củ sẽ được thu hoạch sau khoảng 10 đến 12 tháng chăm sóc.
Điều đáng nói là toàn bộ sản phẩm đều được doanh nghiệp liên kết bao tiêu với giá ổn định. Riêng củ sâm tươi hiện được thu mua khoảng 500.000 đồng/kg. Nếu sản xuất thuận lợi, mô hình có thể mang lại lợi nhuận trên 1 tỷ đồng mỗi năm. Không chỉ đem lại hiệu quả kinh tế cao, mô hình còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân, từ canh tác nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa theo chuỗi liên kết.
Bên cạnh các cây trồng mới, Thạch Thất cũng đang hình thành nhiều vùng sản xuất tập trung đối với khoai tây, ngô ngọt, rau màu và cây thực phẩm phục vụ xuất khẩu. Trong đó, mô hình trồng ớt xuất khẩu của Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Xuất nhập khẩu Khoa Ngọc Hân được xem là một trong những mô hình tiêu biểu.
Trên diện tích khoảng 10ha, doanh nghiệp đã phối hợp với hợp tác xã và người dân địa phương tổ chức sản xuất theo quy trình đồng bộ. Với năng suất bình quân khoảng 30 tấn/ha, mô hình hiện cho lợi nhuận trên 300 triệu đồng/ha sau khi trừ chi phí. Không chỉ nâng cao giá trị kinh tế trên cùng đơn vị diện tích, mô hình còn tạo việc làm thường xuyên cho lao động địa phương và góp phần thúc đẩy quá trình sản xuất nông nghiệp theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại.
Cùng với cây thực phẩm, lĩnh vực trồng hoa tại Thạch Thất cũng đang mang lại nguồn thu đáng kể cho người dân. Nhiều vùng hoa đạt giá trị từ 250 đến 450 triệu đồng/ha mỗi năm, trong khi một số diện tích sản xuất hoa chất lượng cao có thể mang lại doanh thu từ 600 đến 800 triệu đồng/ha.
Đặc biệt, địa phương hiện duy trì gần 150ha cây ăn quả với mức thu nhập bình quân từ 300 đến 400 triệu đồng/ha. Trong số đó, mô hình trồng nho kết hợp du lịch trải nghiệm của Hợp tác xã Du lịch và Dịch vụ nông nghiệp Xanh đang trở thành điểm nhấn nổi bật.
Giữa những ngày đầu hè, vườn nho rộng 3,5ha của hợp tác xã phủ một màu xanh mát mắt. Hơn 1.500 gốc nho đang bước vào giai đoạn cho quả, tạo nên khung cảnh hấp dẫn đối với du khách và người dân địa phương. Ngoài hai giống chủ lực là nho sữa và nho Hạ Đen, hợp tác xã còn đưa vào trồng thử nghiệm giống nho Hoàng Đế nhằm đa dạng hóa sản phẩm phục vụ khách tham quan.
Theo ông Nguyễn Ngọc Quang, Giám đốc hợp tác xã, nhờ làm chủ kỹ thuật canh tác, ứng dụng hệ thống mái che, tưới tự động và quy trình chăm sóc đồng bộ, sản lượng năm nay dự kiến đạt trên 10 tấn, doanh thu ước vượt 3 tỷ đồng. Không dừng lại ở việc bán nông sản, mô hình còn khai thác hiệu quả giá trị từ du lịch trải nghiệm, giúp nâng cao thu nhập và mở rộng đầu ra cho sản phẩm.
Nếu như những vườn nho đang mở ra hướng phát triển mới cho kinh tế nông nghiệp thì các sản phẩm làng nghề lại góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương. Trong đó, chè kho Bằng An của Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Webest là một ví dụ tiêu biểu.
Xuất phát từ món quà quê quen thuộc của người dân Thạch Thất, sản phẩm đã được doanh nghiệp nghiên cứu, cải tiến mẫu mã và đa dạng hương vị để phù hợp hơn với nhu cầu thị trường. Bên cạnh hương vị truyền thống từ đậu xanh, doanh nghiệp còn phát triển thêm các dòng sản phẩm vị trà xanh và vị cốm. Sự kết hợp giữa giá trị truyền thống và tư duy đổi mới đã giúp sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 4 sao, từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường.
Những kết quả đạt được đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng khu vực nông nghiệp của địa phương. Năm 2025, giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản trên địa bàn xã đạt gần 799 tỷ đồng, vượt kế hoạch đề ra và tăng 4,3% so với năm trước.
Để duy trì đà phát triển, Thạch Thất đang tiếp tục tập trung xây dựng các vùng sản xuất tập trung, đầu tư hạ tầng phục vụ sản xuất, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đưa các giống cây trồng mới có năng suất và chất lượng cao vào canh tác. Cùng với đó là vận động người dân tích tụ ruộng đất, hình thành các vùng nguyên liệu quy mô lớn, tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.
Từ những mô hình thực tế đang phát huy hiệu quả, có thể thấy nông nghiệp Thạch Thất không còn đơn thuần là sản xuất ra nông sản mà đang từng bước tạo ra nhiều giá trị gia tăng trên cùng một diện tích đất. Sự kết hợp giữa sản xuất hàng hóa, ứng dụng công nghệ, phát triển du lịch trải nghiệm và khai thác giá trị văn hóa bản địa đang mở ra hướng đi bền vững cho kinh tế nông thôn. Đây cũng là nền tảng quan trọng để địa phương tiếp tục xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, xanh và hiệu quả trong những năm tới.
Minh Thắm
