Việc ký kết Nghị định thư là kết quả của quá trình đàm phán kỹ thuật bài bản, kéo dài từ năm 2019 giữa các cơ quan chuyên môn hai nước trong lĩnh vực bảo vệ và kiểm dịch thực vật. Kết quả này không chỉ phản ánh nỗ lực phối hợp chặt chẽ và tinh thần trách nhiệm cao trong việc hài hòa các yêu cầu kỹ thuật, mà còn thể hiện sự chủ động của hai bên trong việc lựa chọn, ưu tiên mở cửa thị trường đối với các sản phẩm có tiềm năng và lợi thế. Trong bối cảnh hợp tác nông nghiệp Việt Nam - Trung Quốc không ngừng được củng cố và mở rộng, việc ký kết Nghị định thư đối với quả bưởi và quả chanh tiếp tục khẳng định xu hướng mở cửa thị trường theo hướng chính ngạch, minh bạch, tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời thể hiện tính kế thừa và ngày càng hoàn thiện của cơ chế hợp tác song phương.
Theo nghị định thư đã ký, tất cả các vùng trồng và cơ sở đóng gói chanh và bưởi xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc phải được đăng ký với Bộ Nông nghiệp và Môi trường và phải được Bộ Nông nghiệp và Môi trường, GACC phê duyệt. Vùng trồng và cơ sở đóng gói phải có các biện pháp kiểm soát các đối tượng sinh vật gây hại. Trong đó, vùng trồng phải áp dụng thực hành nông nghiệp tốt (GAP), quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), phải thực hiện bao trái bưởi trước khi thu hoạch ít nhất 60 ngày; đặt bẫy ruồi đục quả… Cơ sở đóng gói, ngoài việc phải có nền cứng, sạch sẽ, có các khu chế biến, xử lý, bảo quản và các khu chức năng riêng thì quá trình đóng gói, bưởi và chanh phải được lựa chọn, phân loại và làm sạch nhằm loại bỏ quả bị bệnh, bị nhiễm sinh vật gây hại, thối hỏng hoặc biến dạng; đồng thời loại bỏ cành, lá, các tàn dư thực vật và đất.
Bưởi và chanh là hai trong số những sản phẩm nông nghiệp có lợi thế nổi bật của Việt Nam. Trong đó, diện tích cây bưởi, đạt khoảng 106 nghìn ha, thuộc nhóm các quốc gia có quy mô sản xuất bưởi lớn trên thế giới, với nhiều vùng sản xuất tập trung, quy mô lớn. Ngoài các vùng trồng truyền thống, diện tích bưởi và chanh tiếp tục được mở rộng trong nhiều năm gần đây tại nhiều địa phương như Hà Nội, Phú thọ, Tuyên Quang, Vĩnh Long, Đồng Nai, Đồng Tháp… cùng với việc đưa vào sản xuất các giống bưởi đặc sản như bưởi Diễn, bưởi Phúc Trạch, bưởi Đoan Hùng, bưởi Năm Roi, bưởi Da Xanh,... có năng suất cao, chất lượng tốt và phù hợp thị trường góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho người sản xuất.
Trung Quốc được xác định là thị trường quan trọng, có tiềm năng lớn đối với các sản phẩm trái cây của Việt Nam, với quy mô tiêu thụ lớn và nhu cầu ngày càng gia tăng. Trên cơ sở thành công của nhiều mặt hàng nông sản đã được xuất khẩu chính ngạch vào thị trường này, bưởi và chanh tiếp tục được xác định là những sản phẩm có tiềm năng lớn, phù hợp với nhu cầu tiêu dùng và xu hướng thị trường, đồng thời ngày càng được người tiêu dùng Trung Quốc ưa chuộng. Với lợi thế về chất lượng và năng lực cung ứng, hai mặt hàng này được kỳ vọng sẽ từng bước mở rộng thị phần, khẳng định vị thế và đóng góp tích cực vào tăng trưởng xuất khẩu nông sản của Việt Nam.
Việc ký kết Nghị định thư không chỉ mở ra cơ hội khai thác hiệu quả tiềm năng sản xuất của hai mặt hàng bưởi và chanh mà còn góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý cho xuất khẩu chính ngạch, nâng cao hiệu quả tiêu thụ, gia tăng thu nhập cho người sản xuất và nâng cao giá trị gia tăng của ngành hàng. Đồng thời, đây là động lực thúc đẩy tổ chức lại sản xuất theo hướng chuẩn hóa, nâng cao chất lượng, kiểm soát chặt chẽ dịch hại và truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thương mại nông sản quốc tế. Những nỗ lực đàm phán kỹ thuật giữa hai bên không chỉ mang lại kết quả đối với riêng hai mặt hàng này mà còn mở ra cơ hội mở rộng tiếp cận thị trường quốc tế cho các sản phẩm nông sản tiềm năng khác của Việt Nam, góp phần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và nâng cao vị thế nông sản Việt Nam trên trường quốc tế.
Trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật) sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp và người sản xuất để tổ chức triển khai hiệu quả Nghị định thư, bao gồm: Tổ chức tập huấn phổ biến các quy định của Nghị định thư; đẩy mạnh xây dựng, chuẩn hóa lại các vùng trồng đáp ứng được yêu cầu kỹ thuật của Nghị định thư đã ký, gửi cho phía Trung Quốc để phê duyệt các vùng trồng, cơ sở đóng gói đáp ứng các điều kiện kỹ thuật; tăng cường kiểm tra các vùng trồng, cơ sở đóng gói bưởi và chanh nhằm đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định của phía Trung Quốc xây dựng thị trường ổn định, có chỗ đứng lâu dài tại thị trường Trung Quốc. Đồng thời, làm cơ sở phát triển và mở rộng thị trường xuất khẩu cho bưởi và chanh của Việt Nam.
Minh Anh
