Gắn bảo hộ sở hữu trí tuệ với nâng cao giá trị sản phẩm
Trong Kế hoạch số 497/KH-UBND ngày 20/10/2026 về hành động sở hữu trí tuệ và triển khai Chiến lược sở hữu trí tuệ giai đoạn 2026 - 2030, UBND tỉnh Lào Cai xác định nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác và thương mại hóa tài sản trí tuệ là một trong những trọng tâm, hướng tới nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ địa phương.
Theo mục tiêu đề ra, giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Lào Cai phấn đấu tăng khoảng 20% số đơn đăng ký xác lập quyền sở hữu công nghiệp và khoảng 10% số lượng giống cây trồng được đăng ký bảo hộ so với giai đoạn 2021 - 2025.
Cùng với việc gia tăng số lượng đăng ký bảo hộ, tỉnh ưu tiên hỗ trợ xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm chủ lực, sản phẩm đặc hữu, sản phẩm OCOP, nông nghiệp, lâm nghiệp, dược liệu và những sản phẩm có lợi thế cạnh tranh, tiềm năng thương mại hóa.
Đáng chú ý, việc lựa chọn sản phẩm để hỗ trợ xác lập quyền sở hữu trí tuệ phải gắn với nhu cầu thực tế, quy mô sản xuất, vùng nguyên liệu, năng lực của chủ thể và khả năng phát triển thị trường sau khi được bảo hộ. Đây là yêu cầu quan trọng trong định hướng nâng cao hiệu quả khai thác tài sản trí tuệ, thay vì chỉ chú trọng số lượng sản phẩm được đăng ký bảo hộ.
Đối với các chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu chứng nhận, nhãn hiệu tập thể và tài sản trí tuệ cộng đồng đã được bảo hộ, UBND tỉnh Lào Cai yêu cầu rà soát, củng cố cơ chế quản lý, sử dụng và khai thác, gắn với kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc, phát triển vùng nguyên liệu và chuỗi giá trị sản phẩm.
Nội dung này đặc biệt được chú trọng trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, khi tỉnh đặt ra yêu cầu rà soát, xác định chủ thể quản lý, phạm vi sử dụng và cơ chế khai thác các tài sản trí tuệ cộng đồng phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Bên cạnh đó, Lào Cai định hướng rà soát, lập danh mục tri thức truyền thống, nguồn gen dược liệu và nghề thủ công truyền thống của cộng đồng; hướng dẫn lựa chọn hình thức bảo hộ phù hợp như nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận, chỉ dẫn địa lý và thỏa thuận chia sẻ lợi ích trong quá trình khai thác.
Thúc đẩy thương mại hóa, bảo vệ thương hiệu trên môi trường số
Ngoài ra, Lào Cai cũng xác định đưa hoạt động khai thác tài sản trí tuệ gắn chặt hơn với sản xuất, kinh doanh và phát triển thị trường. Theo đó, doanh nghiệp, hợp tác xã và các tổ chức liên quan được hỗ trợ xây dựng chiến lược quản trị tài sản trí tuệ, thúc đẩy chuyển giao, cấp phép sử dụng, góp vốn và các hình thức khai thác thương mại quyền sở hữu trí tuệ theo quy định.
Hoạt động này được lồng ghép trong các chương trình phát triển sản phẩm chủ lực, sản phẩm đặc trưng, OCOP, làng nghề, nông nghiệp, dược liệu, du lịch, xúc tiến thương mại, thương mại điện tử và xuất khẩu. Trong đó, tỉnh chú trọng kết nối việc khai thác tài sản trí tuệ với kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc, bao bì, nhãn hàng hóa, phát triển vùng nguyên liệu và liên kết sản xuất, tiêu thụ.
Đối với thị trường ngoài nước, tỉnh định hướng hỗ trợ doanh nghiệp, tổ chức bảo hộ và khai thác quyền sở hữu trí tuệ, tăng cường cung cấp thông tin, cảnh báo nguy cơ mất quyền, tranh chấp và xâm phạm quyền tại các thị trường mục tiêu. Đồng thời, hỗ trợ tiếp cận thông tin và sử dụng các cơ chế đăng ký quốc tế phù hợp để bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ ở nước ngoài.
Đáng chú ý, Lào Cai cũng đặt vấn đề khai thác giá trị tài chính của tài sản trí tuệ. Tỉnh sẽ phối hợp triển khai các giải pháp tạo điều kiện cho doanh nghiệp, người dân tiếp cận nguồn vốn dựa trên quyền sở hữu trí tuệ theo quy định pháp luật; đồng thời rà soát, đề xuất những tài sản trí tuệ có tiềm năng tham gia thí điểm xác định giá trị, định giá và thương mại hóa theo chương trình của Trung ương sau khi được phê duyệt.
Song song với khai thác giá trị thương mại, công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ được tăng cường, nhất là trên môi trường số, thương mại điện tử, mạng xã hội và đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh.
UBND tỉnh Lào Cai yêu cầu các cơ quan quản lý, lực lượng thực thi và đơn vị liên quan đẩy mạnh trao đổi, chia sẻ thông tin, phối hợp phát hiện, xác minh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ theo chức năng, thẩm quyền. Trong đó, việc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các công cụ tự động hóa được chú trọng nhằm hỗ trợ tra cứu, quản lý, giám sát, phát hiện, cảnh báo và truy vết hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng.
Tỉnh cũng đặt mục tiêu bảo đảm các vụ việc có căn cứ về xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ thuộc thẩm quyền được tiếp nhận, xử lý hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền theo quy định. Đối với vụ việc có dấu hiệu tội phạm, 100% phải được chuyển cơ quan có thẩm quyền điều tra, xử lý theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.
Theo lộ trình, từ tháng 10/2026 đến tháng 1/2027, tỉnh Lào Cai tập trung rà soát, cập nhật danh mục tài sản trí tuệ; củng cố cơ chế quản lý, khai thác các chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu chứng nhận, nhãn hiệu tập thể sau sắp xếp đơn vị hành chính và xác định những nhiệm vụ ưu tiên thực hiện từ năm 2027.
Trong những năm tiếp theo, tỉnh tiếp tục hỗ trợ xác lập, quản lý, khai thác và phát triển tài sản trí tuệ, ưu tiên sản phẩm có tiềm năng thương mại hóa, mở rộng thị trường; đồng thời từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu, ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Việc gắn bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ với chất lượng sản phẩm, năng lực quản trị và khả năng phát triển thị trường là định hướng xuyên suốt trong Kế hoạch của tỉnh Lào Cai, hướng tới nâng cao giá trị thương hiệu, sức cạnh tranh của sản phẩm địa phương và từng bước đưa tài sản trí tuệ trở thành nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội.
Hải Minh
