Biểu tượng văn hóa thiêng liêng của đồng bào Thái trắng
Ngày 4/4, đông đảo người dân và du khách đã hòa mình vào không khí sôi động của Lễ hội Nàng Han tại xã Phong Thổ, tỉnh Lai Châu.
Theo truyền thuyết, Nàng Han xuất thân trong một gia đình người Thái ở Chiềng Sa, nay thuộc xã Phong Thổ. Bà là người đứng đầu cuộc khởi nghĩa của đồng bào 16 xứ Thái chống giặc ngoại xâm phương Bắc. Sau khi chiến thắng trở về, Nàng Han đã gội đầu tại mó nước của thôn Tây An rồi bay về trời. Để tưởng nhớ công lao của bà, người dân đã lập miếu thờ và tổ chức lễ hội tại mó nước này vào rằm tháng 2 âm lịch hằng năm.
Lễ hội Nàng Han năm nay được tổ chức trong hai ngày 4 - 5/4 với đầy đủ phần lễ và phần hội. Phần lễ gồm các nghi thức rước nước, cúng Nàng Han, cúng sơn thần, thổ địa và mó nước Nàng Han, thể hiện lòng tri ân, niềm tin tâm linh cùng ước vọng về cuộc sống bình yên, ấm no.
Trong khi đó, phần hội diễn ra với nhiều hoạt động sôi nổi như tái hiện nghi thức gội đầu của người Thái trắng, thi văn nghệ, thi ẩm thực dân tộc Thái, thi các môn thể thao truyền thống và trò chơi dân gian như đẩy gậy, bắn nỏ, tó má lẹ, tung còn… thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.
Phát biểu khai mạc lễ hội, ông Trịnh Khắc Tấn, Trưởng Ban tổ chức lễ hội, cho biết Lễ hội Nàng Han từ lâu đã trở thành biểu tượng văn hóa thiêng liêng gắn với đời sống của đồng bào Thái ở Phong Thổ. Đến nay, lễ hội không chỉ được gìn giữ mà còn lan tỏa rộng rãi, để lại nhiều dấu ấn sâu đậm với du khách.
Gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch
Lễ hội Nàng Han được phục dựng và duy trì thường niên từ năm 2009 đến nay. Đây không chỉ là hoạt động tâm linh cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, nhân dân mạnh khỏe, cuộc sống ấm no, hạnh phúc, mà còn mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc về lòng yêu nước, truyền thống chống giặc ngoại xâm và đạo lý uống nước nhớ nguồn.
Để bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc vùng biên cương, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lai Châu đã ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TU về bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030.
Từ đó đến nay, nhiều lễ hội, nghi thức truyền thống của đồng bào Thái, Mông, Lự, Lào… đã được phục dựng và tổ chức thường niên, tạo nên bức tranh văn hóa đa sắc màu nhưng vẫn giữ được nét riêng của các dân tộc tại Lai Châu.
Thông qua lễ hội, những giá trị văn hóa độc đáo của đồng bào Thái trắng ở Phong Thổ được quảng bá rộng rãi tới du khách trong và ngoài tỉnh, góp phần phát huy tiềm năng du lịch, thu hút du khách và nhà đầu tư đến với vùng biên cương của Tổ quốc.
Thiên Trường
