Số liệu thống kê về hoạt động xuất nhập khẩu từ Cục Hải quan cho thấy, trong tháng 2, tổng lượng ô tô nguyên chiếc các loại làm thủ tục hải quan nhập khẩu đạt 16.216 chiếc, tương ứng tổng trị giá 359 triệu USD. So với tháng 1, lượng xe nhập khẩu tăng 7,8% (tương đương 1.174 chiếc), tuy nhiên tổng trị giá lại ghi nhận sự sụt giảm nhẹ so với mức 385 triệu USD. Sự dịch chuyển ngược chiều giữa lượng và chất này cho thấy, xu hướng các doanh nghiệp đang tập trung nhập khẩu các dòng xe thuộc phân khúc phổ thông, có giá trị trung bình thấp nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng đại chúng.
Sự gia tăng về lượng hoàn toàn được dẫn dắt bởi phân khúc ô tô từ 9 chỗ ngồi trở xuống. Cụ thể, có 11.471 chiếc thuộc phân khúc này được làm thủ tục nhập khẩu, trị giá đạt 201 triệu USD, tăng 38,6% về lượng so với tháng trước và chiếm tới 70,7% tổng lượng ô tô nguyên chiếc.
Xét về nguồn gốc xuất xứ, thị trường nhập khẩu tập trung tuyệt đối vào ba quốc gia: Inđônêxia, Thái Lan và Trung Quốc (chiếm 96% tổng lượng nhập khẩu). Đáng chú ý, lượng xe nhập từ Inđônêxia đạt 7.682 chiếc, tăng đột biến 85,5%; tiếp đến là Thái Lan với 4.508 chiếc, tăng 49,5%. Hầu hết xe nhập từ hai quốc gia này là xe từ 9 chỗ ngồi trở xuống, được làm thủ tục chủ yếu tại khu vực cảng Thành phố Hồ Chí Minh và Hải Phòng. Kết quả này tiếp tục khẳng định lợi thế cạnh tranh tuyệt đối của các dòng xe có xuất xứ từ khu vực ASEAN, nhờ được hưởng chính sách ưu đãi thuế quan nội khối, giúp các hãng xe tối ưu hóa chi phí và đẩy mạnh phân phối các dòng xe đa dụng cỡ nhỏ.
Trái ngược với đà tăng trưởng mạnh mẽ của xe chở người, các phân khúc xe phục vụ sản xuất, kinh doanh lại ghi nhận sự chững lại rõ rệt. Đối với phân khúc ô tô vận tải, lượng xe nhập khẩu đạt 3.005 chiếc, trị giá 82,5 triệu USD, giảm 20,7% về lượng và giảm 15,9% về trị giá. Tương tự, phân khúc ô tô chuyên dụng chỉ ghi nhận 1.740 chiếc nhập khẩu, trị giá 75,8 triệu USD, giảm 43,7% về lượng và giảm 42,3% về trị giá.
Sự sụt giảm của hai nhóm phương tiện này có mối tương quan trực tiếp đến sự sụt giảm lượng xe nhập khẩu từ thị trường Trung Quốc. Trong tháng 2, lượng xe nhập khẩu từ Trung Quốc chỉ đạt 3.391 chiếc, giảm 49,1% so với tháng trước (trong đó xe tải giảm 34,9%, xe chuyên dụng giảm 44,9%). Các phương tiện này chủ yếu làm thủ tục qua các cửa khẩu đường bộ tại tỉnh Lạng Sơn.
Từ góc độ phân tích dữ liệu, sự chững lại này mang tính chất chu kỳ thời điểm. Tháng 2 trùng với giai đoạn ngay sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, khi các hoạt động vận tải hàng hóa logistics, thi công xây dựng và triển khai dự án hạ tầng chưa hoàn toàn đi vào nhịp độ hoạt động tối đa. Do đó, nhu cầu đầu tư, mở rộng hoặc thay mới đội xe tải trọng lớn và xe chuyên dụng của các doanh nghiệp tạm thời sụt giảm.
Dù có sự biến động trái chiều giữa các phân khúc trong tháng 2, bức tranh tổng thể của thị trường ô tô nhập khẩu trong giai đoạn đầu năm 2026 vẫn cho thấy tín hiệu phục hồi rất tích cực. Tính chung lũy kế hai tháng đầu năm, lượng ô tô nguyên chiếc các loại nhập khẩu về Việt Nam đạt 31.372 chiếc, tăng 27% so với cùng kỳ năm trước; tổng trị giá nhập khẩu đạt 746 triệu USD, tăng 39,2%.
Bên cạnh ô tô nguyên chiếc, nhóm hàng linh kiện và phụ tùng ô tô cũng ghi nhận những con số khả quan. Dù giá trị nhập khẩu trong tháng 2 chỉ đạt 480 triệu USD (giảm 28,6% so với tháng trước), nhưng lũy kế hai tháng đầu năm lại đạt 1,15 tỷ USD, tăng mạnh 46,2% so với cùng kỳ năm trước. Việc nhập khẩu linh kiện phụ tùng tiếp tục đa dạng hóa từ các thị trường có nền công nghiệp phụ trợ phát triển như Trung Quốc, Hàn Quốc, Thái Lan, Nhật Bản, Ấn Độ và Inđônêxia.
Tổng hợp cả hai nhóm hàng gồm ô tô nguyên chiếc và linh kiện phụ tùng, kim ngạch nhập khẩu trong hai tháng đạt 1,9 tỷ USD, tăng 43,4% (tương ứng tăng 574 triệu USD) so với cùng kỳ năm trước. Mức tăng trưởng lũy kế đồng đều này là một chỉ báo quan trọng, phản ánh sự lạc quan của các doanh nghiệp kinh doanh ô tô đối với sức mua của thị trường nội địa. Đồng thời, sự gia tăng mạnh mẽ của nhóm linh kiện phụ tùng cho thấy các nhà sản xuất đang chủ động chuẩn bị nguồn cung vật tư, đẩy mạnh hoạt động lắp ráp trong nước nhằm đón đầu đà phục hồi kinh tế và đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong các quý tiếp theo của năm 2026.
Thành Nam
