Phát biểu tại hội thảo do Cục Thuế tổ chức, ông Mai Xuân Thành thẳng thắn nhìn nhận: bản chất hệ thống thuế vốn không phức tạp, song việc bổ sung nhiều quy định để kiểm soát rủi ro và ngăn chặn gian lận đã khiến quá trình thực thi trở nên rườm rà. Sự phức tạp này vô hình trung tạo áp lực, thậm chí tâm lý e ngại cho người dân, doanh nghiệp và cả đội ngũ cán bộ thuế.
Vì vậy, mục tiêu cốt lõi của chiến lược giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2045 là thay đổi mang tính đột phá về kiến trúc công nghệ và tái thiết kế toàn bộ quy trình nghiệp vụ.
Theo định hướng được nêu tại hội thảo, chiến lược chuyển đổi số ngành Thuế tập trung vào ba trụ cột chính.
Thứ nhất, hỗ trợ người nộp thuế theo mô hình “Zero-touch”. Ngành Thuế hướng tới giảm tối đa kê khai thủ công, xây dựng hệ thống công nghệ thông tin thông minh có khả năng tự động xử lý nghĩa vụ thuế dựa trên dữ liệu liên thông. Khi đó, người nộp thuế tương tác với một hệ thống thân thiện, đóng vai trò như “trợ lý số” tự động đưa ra giải pháp cho từng tình huống, thay vì phải thực hiện các thủ tục hành chính phức tạp.
Thứ hai, quản trị và vận hành dựa trên dữ liệu 360 độ. Dữ liệu được xác định là nền tảng cốt lõi, với kế hoạch tích hợp hàng trăm ứng dụng rời rạc thành hệ thống liên thông, chuyển từ quản lý dựa trên hồ sơ sang quản lý dựa trên dữ liệu toàn diện về doanh nghiệp. Mục tiêu là tự động hóa sâu rộng, để cơ quan thuế trở nên “vô hình” trong các giao dịch thông thường và giảm thiểu can thiệp trực tiếp.
Thứ ba, kiểm soát rủi ro bằng công nghệ phân tích chuyên sâu. Hệ thống mới sẽ được trang bị năng lực xử lý dữ liệu lớn (Big Data), phục vụ nhận diện, truy vết dấu hiệu gian lận, qua đó bảo vệ ngân sách và củng cố môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng.
Đánh giá về chiến lược này, bà Nguyễn Thùy Dương, Phó Tổng giám đốc EY Việt Nam, cho rằng chuyển đổi số không đơn thuần là câu chuyện công nghệ, mà là sự chuyển đổi toàn diện về tư duy quản trị và mô hình cung cấp dịch vụ công. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy thành công chỉ đến khi cơ quan thuế xác lập tầm nhìn dài hạn, xây dựng kiến trúc tổng thể dựa trên dữ liệu và lấy người nộp thuế làm trung tâm.
Tại hội thảo, các chuyên gia quốc tế đã chia sẻ kinh nghiệm về tái thiết kế quy trình và xây dựng kiến trúc dữ liệu tổng thể, đồng thời lắng nghe ý kiến từ các đơn vị, địa phương về những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn triển khai. Trên tinh thần trao đổi cởi mở, các bên bước đầu định hình những giải pháp phù hợp với điều kiện pháp lý và hạ tầng công nghệ tại Việt Nam.
Hội thảo được xem là bước đi quan trọng để ngành Thuế thống nhất tầm nhìn đến năm 2045, khẳng định quyết tâm xây dựng mô hình quản trị thuế số hiện đại, minh bạch và lấy dữ liệu làm trung tâm vận hành.
Hậu Thạch (t/h)
