Siết trách nhiệm từ cơ sở, xử lý dịch ngay khi mới phát sinh
UBND tỉnh Nghệ An ban hành Công điện khẩn số 27/CĐ-UBND về việc tập trung chỉ đạo, chấn chỉnh công tác phòng, chống bệnh dịch tả lợn châu Phi trong giai đoạn hiện nay. Theo đó, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành và địa phương triển khai đồng bộ các biện pháp kiểm soát dịch bệnh, khắc phục những hạn chế trong quá trình thực hiện, hạn chế thấp nhất thiệt hại cho người chăn nuôi.
Từ đầu năm 2026 đến nay, tình hình dịch tả lợn châu Phi trên địa bàn đã giảm đáng kể so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, dịch vẫn diễn biến phức tạp tại một số địa phương, nguy cơ phát sinh và lây lan chưa được loại trừ, nhất là trong điều kiện mưa lũ và hoạt động vận chuyển, giết mổ, tiêu thụ lợn gia tăng. Đến nay, Nghệ An ghi nhận trên 30 ổ dịch, khoảng 7.500 con lợn buộc phải tiêu hủy, với tổng trọng lượng khoảng 450 tấn.
Đáng chú ý, công tác phòng, chống dịch ở một số nơi còn nhiều hạn chế. Việc bố trí nhân lực, kinh phí chưa chủ động; giám sát, phát hiện và xử lý ổ dịch có lúc chưa kịp thời. Công tác tiêu hủy lợn mắc bệnh, vệ sinh, khử trùng chưa đáp ứng yêu cầu; việc quản lý hoạt động chăn nuôi, thu gom, vận chuyển, giết mổ còn thiếu chặt chẽ. Công tác tuyên truyền, hướng dẫn người chăn nuôi cũng chưa đạt hiệu quả như mong muốn.
Trước thực trạng này, UBND tỉnh yêu cầu các địa phương và đơn vị liên quan thực hiện nghiêm quy định về thú y, tăng cường kiểm tra, giám sát và chủ động xử lý ngay khi phát hiện dịch bệnh.
Một trong những yêu cầu trọng tâm của Công điện là nâng cao trách nhiệm của chính quyền cấp xã trong tổ chức phòng, chống dịch. Chủ tịch UBND các xã, phường phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm về công tác phòng, chống dịch trên địa bàn; rà soát, kiện toàn ban chỉ đạo, phân công cụ thể người phụ trách từng khu vực, từng nhiệm vụ.
Các địa phương phải chủ động bố trí nhân lực thú y, chuẩn bị phương tiện, vật tư, hóa chất, địa điểm tiêu hủy và kinh phí phục vụ công tác chống dịch. Đồng thời, tăng cường phối hợp với Chi cục Chăn nuôi và Thú y để kịp thời xử lý các tình huống phát sinh.
Việc giám sát phải được triển khai đến từng thôn, xóm, bản, khối và cơ sở chăn nuôi. Khi nhận thông tin về lợn ốm, chết bất thường, chính quyền cơ sở phải chỉ đạo kiểm tra ngay, hướng dẫn cách ly, ngăn chặn nguy cơ lây lan và báo cáo cơ quan chuyên môn để lấy mẫu, xác định nguyên nhân, xử lý ổ dịch.
Đối với địa bàn đang có dịch, các địa phương phải rà soát từng ổ dịch, xác định phạm vi, nguồn lây và nguy cơ phát tán; thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng, chống dịch tại vùng có dịch, vùng bị dịch uy hiếp và vùng đệm. Khi cần thiết, tổ chức kiểm soát tại các tuyến đường, địa điểm có nguy cơ cao theo quyết định của cấp có thẩm quyền, không để lợn và sản phẩm từ lợn vi phạm quy định được vận chuyển ra, vào vùng dịch.
Công tác tiêu hủy phải được thực hiện kịp thời, đúng đối tượng, quy trình và có sự giám sát của chính quyền cùng cơ quan chuyên môn. Việc kiểm đếm, xác định khối lượng, lập biên bản và hoàn thiện hồ sơ phải tiến hành ngay tại thời điểm xử lý. Địa điểm tiêu hủy cần bảo đảm vệ sinh thú y, không gây ô nhiễm môi trường; tuyệt đối tránh những khu vực ngập lụt, có nguy cơ sạt lở hoặc ảnh hưởng đến nguồn nước.
UBND tỉnh nghiêm cấm hành vi vứt xác lợn ra môi trường, bán chạy hoặc đưa lợn thuộc diện phải tiêu hủy đi giết mổ. Sau mưa lũ, các địa phương phải kiểm tra, bảo vệ khu vực tiêu hủy, ngăn nguy cơ mầm bệnh phát tán.
Cùng với đó, việc vệ sinh, tiêu độc, khử trùng phải được triển khai tại cơ sở có dịch, khu vực tiêu hủy, điểm thu gom, cơ sở giết mổ, chợ và phương tiện vận chuyển. Người chăn nuôi cần thực hiện nghiêm các biện pháp an toàn sinh học, kiểm soát người và phương tiện ra, vào chuồng nuôi, hạn chế tối đa nguy cơ đưa mầm bệnh vào đàn vật nuôi.
Đối với địa bàn chưa có dịch hoặc đã công bố hết dịch, các địa phương phải duy trì giám sát, kiểm soát nguồn lợn nhập vào, cập nhật thông tin chăn nuôi và hướng dẫn tái đàn theo điều kiện chuyên môn. Chỉ tái đàn khi cơ sở đáp ứng yêu cầu an toàn dịch bệnh, sử dụng con giống rõ nguồn gốc và thực hiện cách ly, theo dõi lợn mới nhập.
Kiểm soát chặt vận chuyển, giết mổ và nguồn thịt lợn
Bên cạnh xử lý ổ dịch, UBND tỉnh yêu cầu tăng cường quản lý các cơ sở thu gom, giết mổ, kinh doanh lợn và sản phẩm từ lợn. Hoạt động kiểm tra liên ngành cần tập trung tại địa bàn đang có dịch, các điểm tập kết, tuyến vận chuyển và cơ sở có nguy cơ cao.
Việc kiểm soát giết mổ, truy xuất nguồn gốc và kiểm tra hồ sơ kiểm dịch đối với các trường hợp thuộc diện phải kiểm dịch phải được thực hiện nghiêm túc. Các hành vi giấu dịch, bán chạy lợn bệnh, vận chuyển hoặc giết mổ trái phép, vứt xác lợn gây ô nhiễm môi trường phải được phát hiện, lập hồ sơ và xử lý theo thẩm quyền.
UBND tỉnh giao Sở Công Thương chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường phối hợp với cơ quan thú y, Công an và chính quyền cấp xã, phường kiểm tra hoạt động thu gom, lưu thông, kinh doanh lợn và sản phẩm từ lợn. Trọng tâm là phát hiện hàng hóa không rõ nguồn gốc, không bảo đảm điều kiện theo quy định. Đồng thời, phối hợp kiểm soát nguồn hàng, vệ sinh, khử trùng tại các chợ, góp phần bảo đảm nguồn thịt lợn an toàn cho người tiêu dùng.
Sở Y tế chủ trì kiểm tra an toàn thực phẩm tại các cơ sở thuộc phạm vi quản lý, phối hợp truy xuất nguồn gốc và xử lý thực phẩm không bảo đảm an toàn. UBND tỉnh cũng yêu cầu tuyên truyền chính xác để người dân hiểu rằng dịch tả lợn châu Phi không lây sang người, nhưng lợn mắc bệnh, lợn chết và sản phẩm thuộc diện xử lý không được đưa vào chuỗi thực phẩm.
Công an tỉnh chỉ đạo các đơn vị phối hợp với cơ quan thú y, quản lý thị trường và chính quyền địa phương kiểm soát tuyến vận chuyển, điểm thu gom, giết mổ có nguy cơ cao; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý hành vi buôn bán, vận chuyển, giết mổ lợn bệnh, lợn chết trái phép.
Về nguồn lực phòng dịch, Sở Tài chính phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu bố trí kinh phí kịp thời, ưu tiên cho các nhiệm vụ cấp bách và hỗ trợ người chăn nuôi có vật nuôi buộc phải tiêu hủy theo quy định. Chi cục Chăn nuôi và Thú y có trách nhiệm kiểm tra các địa bàn xảy ra dịch kéo dài, tái phát hoặc có nguy cơ cao; hướng dẫn lấy mẫu, điều tra dịch tễ, xử lý ổ dịch, đồng thời rà soát nhu cầu vắc xin, hóa chất và vật tư chống dịch.
Đối với tiêm phòng vụ Thu năm 2026, các xã, phường phải tiếp tục triển khai tiêm vắc xin cho đàn vật nuôi, bảo đảm tỷ lệ đạt trên 80% tổng đàn. Kết quả tiêm phòng phải được tổng hợp, báo cáo Sở Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 30/10/2026.
UBND tỉnh yêu cầu các địa phương hoàn thiện hồ sơ hỗ trợ người chăn nuôi bị thiệt hại và hồ sơ quyết toán vắc xin, hóa chất theo quy định. Công tác tuyên truyền cần được đẩy mạnh để người dân chủ động thông báo khi phát hiện lợn ốm, chết, không giấu dịch, không bán chạy hoặc giết mổ lợn mắc bệnh, nghi mắc bệnh.
Chủ tịch UBND cấp xã phải chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND tỉnh nếu thiếu trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo, để dịch tả lợn châu Phi hoặc các dịch bệnh nguy hiểm khác trên đàn gia súc, gia cầm phát sinh, lây lan trên diện rộng, gây thiệt hại lớn.
Việc chấn chỉnh công tác phòng, chống dịch lần này không chỉ đặt ra yêu cầu xử lý nhanh các ổ dịch đang phát sinh mà còn nhấn mạnh trách nhiệm quản lý từ cơ sở, kiểm soát chặt hoạt động chăn nuôi và lưu thông sản phẩm động vật. Đây là những nhiệm vụ quan trọng nhằm hạn chế thiệt hại, bảo vệ đàn vật nuôi và ổn định sản xuất chăn nuôi trên địa bàn tỉnh.
Lê Quyết
