Tưởng nhớ vị tướng có công với đất nước
Đền Đức Hoàng từ lâu được xem là một trong những địa điểm sinh hoạt tín ngưỡng tiêu biểu của người dân vùng Đông Yên xưa. Theo các nguồn sử liệu và truyền thống dân gian, ngôi đền được xây dựng từ thế kỷ XIII, nằm trong quần thể di tích lịch sử – văn hóa của vùng quê lúa Yên Thành.
Ngôi đền thờ nhiều vị thiên thần, nhân thần có công bảo quốc hộ dân, trong đó nhân vật trung tâm là Sát Hải Đại Vương Hoàng Tá Thốn, vị tướng tài ba, nổi tiếng mưu lược và dũng cảm.
Tương truyền, Hoàng Tá Thốn không chỉ có công chiêu dân lập ấp, giúp nhân dân ổn định đời sống mà còn tham gia cùng triều đình đánh đuổi quân Nguyên – Mông xâm lược vào thế kỷ XIII, góp phần bảo vệ bờ cõi đất nước. Sau khi ông qua đời, triều đình phong tặng và cho lập nhiều đền thờ để tưởng nhớ công lao, trong đó có Đền Đức Hoàng tại vùng xã Phúc Thành cũ, nay là xã Giai Lạc.
Trải qua nhiều thế kỷ, ngôi đền vẫn được người dân địa phương gìn giữ, tôn tạo và trở thành địa chỉ tâm linh quen thuộc. Hằng năm, lễ hội được tổ chức nhằm tưởng nhớ công đức của các bậc tiền nhân, đồng thời thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của hậu thế.
Theo nhiều người dân địa phương, lễ hội không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng mà còn là dịp để con cháu xa quê trở về sum họp, cùng nhau dâng hương và ôn lại truyền thống lịch sử của quê hương.
Nhiều hoạt động văn hóa – thể thao sôi nổi
Lễ hội Đền Đức Hoàng lần thứ 24 là sự kiện văn hóa tâm linh lớn của địa phương, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương về dâng hương tưởng niệm, đồng thời tham gia nhiều hoạt động văn hóa – thể thao đặc sắc.
Bên cạnh phần lễ trang nghiêm với các nghi thức truyền thống như lễ khai hội, lễ rước kiệu và lễ đại tế, phần hội của Lễ hội Đền Đức Hoàng năm nay được tổ chức phong phú với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và trò chơi dân gian hấp dẫn. 
Ngay trong ngày khai mạc 16/3, giải bóng chuyền nam sẽ khởi tranh vào buổi sáng, mở đầu cho chuỗi hoạt động thể thao của lễ hội. Buổi chiều cùng ngày sẽ diễn ra các môn thi đấu truyền thống như đẩy gậy và kéo co nam nữ kết hợp.
Các trò chơi dân gian được tổ chức liên tục từ ngày 16 đến 19/3, tạo không khí vui tươi, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.
Ngày 17/3, tiếp tục diễn ra nhiều hoạt động đặc sắc như giao lưu trống tế của các dòng họ và giải cờ thẻ. Buổi tối cùng ngày sẽ có chương trình giao lưu nghệ thuật của các câu lạc bộ dân ca ví giặm, chèo, tuồng, mang đến không gian văn hóa nghệ thuật đậm đà bản sắc xứ Nghệ.
Ngày 18/3, được xem là cao điểm của phần hội với giải đua thuyền trên hồ Diệu Ốc, hoạt động hứa hẹn sẽ thu hút đông đảo người dân, du khách tham gia cổ vũ. Cùng ngày, giải bóng chuyền nữ cũng chính thức khởi tranh.
Điểm nhấn của chương trình là đêm chung kết cuộc thi “Thanh niên thanh lịch Lễ hội Đền Đức Hoàng” diễn ra vào tối 18/3, tạo sân chơi để đoàn viên, thanh niên thể hiện sự tự tin, năng động và hiểu biết về truyền thống văn hóa địa phương.
Theo bà Nguyễn Thị Vân – Chủ tịch UBND xã Giai Lạc, công tác chuẩn bị cho lễ hội năm nay được triển khai chu đáo nhằm tạo không khí vui tươi, đoàn kết trong nhân dân. Đáng chú ý, năm nay là lần đầu tiên lễ hội được tổ chức sau khi thực hiện mô hình chính quyền hai cấp, trong đó xã Giai Lạc trực tiếp đảm nhận vai trò đơn vị tổ chức. Vì vậy, lễ hội không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng truyền thống mà còn thể hiện tinh thần chủ động của địa phương trong việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa lâu đời. Ngoài việc chuẩn bị chu đáo công tác phần lễ, phần hội cũng được chúng tôi chú trọng nhằm đảm bảo an ninh, trật tự, ngăn chặn tình trạng chặt chém tại các bãi giữ xe tự phát…
Thông qua lễ hội, địa phương mong muốn tiếp tục gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời quảng bá hình ảnh quê hương, góp phần phát triển du lịch văn hóa.
Với nhiều hoạt động phong phú cùng không gian văn hóa tâm linh giàu truyền thống, Lễ hội Đền Đức Hoàng lần thứ 24 hứa hẹn sẽ mang đến những trải nghiệm ý nghĩa cho người dân và du khách, đồng thời góp phần lan tỏa giá trị văn hóa của vùng đất giàu truyền thống lịch sử.
Lê Quyết
