Tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn, ngân hàng chịu sức ép
Trong báo cáo về thị trường tài chính Việt Nam 9 tháng năm 2026 và triển vọng năm 2027, Saigon Ratings nhận định thị trường đang có những chuyển biến đáng chú ý về quy mô, cấu trúc và hiệu quả huy động vốn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, đằng sau đà tăng trưởng tích cực là những sức ép liên quan đến thanh khoản, chất lượng tín dụng và chi phí vốn.
Theo số liệu được nêu trong báo cáo, GDP Việt Nam 9 tháng năm 2026 tăng 9,01% so với cùng kỳ. Tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội đạt khoảng 3.109,6 nghìn tỷ đồng, tăng 15,1%, trong khi vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1%.
Hoạt động sản xuất, đầu tư và tiêu dùng tăng trưởng thúc đẩy nhu cầu vốn của doanh nghiệp, đồng thời tạo điều kiện để các kênh tín dụng ngân hàng, trái phiếu doanh nghiệp và chứng khoán phát triển.
Dù vậy, CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%, còn cán cân thương mại hàng hóa ghi nhận nhập siêu 19,42 tỷ USD. Những yếu tố này có thể tạo sức ép lên lạm phát, tỷ giá và chi phí vốn, qua đó ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn cũng như hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Trong hệ thống tài chính, ngân hàng vẫn giữ vai trò chủ đạo trong cung ứng vốn. Đến ngày 28/9/2026, tăng trưởng tín dụng đạt 10,89% so với cuối năm 2025, thấp hơn mức 13,37% của cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, huy động vốn của các tổ chức tín dụng tăng 9,78%, so với mức 9,99% cùng kỳ năm 2025.
Như vậy, tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn khoảng 1,11 điểm phần trăm. Theo Saigon Ratings, chênh lệch này chưa tạo ra rủi ro thanh khoản đáng kể trong ngắn hạn, nhưng có thể gây sức ép nếu nhu cầu vay vốn tăng mạnh vào cuối năm.
Bài toán đặt ra với các ngân hàng không chỉ là mở rộng dư nợ mà còn phải bảo đảm cân đối nguồn vốn, kỳ hạn huy động và cho vay. Trong bối cảnh tín dụng tiếp tục hướng vào các lĩnh vực như sản xuất, bất động sản, tiêu dùng và đầu tư, việc kiểm soát chất lượng khoản vay có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng hạn chế nợ xấu trong những kỳ tiếp theo.
Saigon Ratings cho rằng, các tổ chức tín dụng cần tăng cường quản trị rủi ro, duy trì chất lượng tài sản và trích lập dự phòng phù hợp. Tăng trưởng tín dụng cần gắn với khả năng trả nợ của khách hàng và hiệu quả sử dụng vốn, thay vì chỉ tập trung mở rộng quy mô dư nợ.
Trái phiếu doanh nghiệp đối mặt áp lực đáo hạn năm 2027
Bên cạnh tín dụng ngân hàng, thị trường trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục là kênh huy động vốn cần được theo dõi sát trong giai đoạn tới.
Theo đánh giá của Saigon Ratings, hoạt động phát hành đang từng bước phục hồi nhưng có sự phân hóa rõ rệt. Những doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh, dòng tiền ổn định, lịch sử thanh toán tốt và minh bạch thông tin thường có lợi thế hơn trong việc tiếp cận nguồn vốn. Ngược lại, doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy tài chính lớn, phụ thuộc vào vốn vay hoặc có khả năng tạo dòng tiền hạn chế vẫn đối mặt nhiều khó khăn.
Đáng chú ý, nghĩa vụ thanh toán trái phiếu trong quý IV/2026 và năm 2027 tiếp tục là thách thức đối với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản. Khi dòng tiền kinh doanh không đủ đáp ứng lịch trả nợ, trong khi khả năng phát hành mới để tái cấp vốn còn hạn chế, nguy cơ mất cân đối dòng tiền và phải cơ cấu nghĩa vụ nợ có thể gia tăng.
Triển vọng phục hồi của thị trường trái phiếu năm 2027 vì vậy được dự báo mang tính chọn lọc. Doanh nghiệp có sức khỏe tài chính tốt có thể chủ động cơ cấu nguồn vốn, trong khi những đơn vị thiếu hụt dòng tiền sẽ chịu sức ép lớn hơn trong quá trình thực hiện nghĩa vụ với trái chủ.
Một vấn đề khác là thanh khoản trên thị trường thứ cấp. Quy mô phát hành tăng chưa đủ để bảo đảm sự phát triển bền vững nếu nhà đầu tư gặp khó khăn khi giao dịch hoặc chuyển nhượng trái phiếu.
Để củng cố niềm tin thị trường, việc chuẩn hóa công bố thông tin, nâng cao chất lượng xếp hạng tín nhiệm độc lập và hoàn thiện cơ chế định giá trái phiếu theo mức độ rủi ro được xem là những yêu cầu quan trọng. Đây cũng là cơ sở để nhà đầu tư đánh giá chính xác hơn năng lực tài chính và khả năng trả nợ của tổ chức phát hành.
Trong khi đó, thị trường chứng khoán Việt Nam có thêm cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế sau sự kiện được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Tuy nhiên, khả năng thu hút dòng vốn dài hạn vẫn phụ thuộc vào chất lượng doanh nghiệp niêm yết, thanh khoản, mặt bằng định giá và mức độ hoàn thiện hạ tầng thị trường.
Triển vọng tài chính năm 2027 phụ thuộc khả năng kiểm soát rủi ro
Đối với năm 2027, Saigon Ratings xây dựng ba kịch bản phát triển thị trường tài chính gồm tích cực, cơ sở và thận trọng.
Ở kịch bản tích cực, kinh tế duy trì tăng trưởng cao, lạm phát được kiểm soát và dòng vốn quốc tế cải thiện. Thị trường trái phiếu phục hồi rõ nét hơn, hoạt động huy động vốn cổ phần mở rộng, trong khi các ngân hàng tiếp tục củng cố năng lực tài chính.
Với kịch bản cơ sở, nền kinh tế vẫn duy trì đà tăng trưởng tương đối tích cực nhưng chịu tác động từ biến động lãi suất, tỷ giá và thương mại quốc tế. Thị trường trái phiếu phục hồi có chọn lọc, thị trường chứng khoán phân hóa theo chất lượng doanh nghiệp, còn hệ thống ngân hàng tiếp tục mở rộng tín dụng đi cùng kiểm soát rủi ro.
Trong kịch bản thận trọng, bất ổn kinh tế và thương mại quốc tế có thể làm gia tăng áp lực lạm phát, tỷ giá và chi phí vốn. Khi đó, khả năng tái cấp vốn của doanh nghiệp suy giảm, nguy cơ nợ xấu gia tăng và thanh khoản trên thị trường tài chính có thể chịu thêm sức ép.
Saigon Ratings lựa chọn kịch bản cơ sở làm định hướng tham chiếu cho năm 2027. Theo tổ chức này, để duy trì đà tăng trưởng và tăng sức chống chịu của hệ thống, cần tiếp tục ổn định kinh tế vĩ mô, điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, kiểm soát lạm phát, tỷ giá và bảo đảm thanh khoản cho hệ thống ngân hàng.
Đồng thời, việc phát triển đồng bộ thị trường trái phiếu và chứng khoán sẽ giúp doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn vốn trung và dài hạn, giảm sự phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng.
Đối với các tổ chức tín dụng, trọng tâm là tăng cường vốn tự có, cải thiện chất lượng tài sản, quản trị chi phí vốn và kiểm soát rủi ro thanh khoản. Với doanh nghiệp phát hành trái phiếu, yêu cầu đặt ra là nâng cao năng lực quản trị dòng tiền, kiểm soát đòn bẩy tài chính và minh bạch thông tin.
Trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục gia tăng, triển vọng thị trường tài chính Việt Nam năm 2027 sẽ phụ thuộc đáng kể vào khả năng cân đối nguồn vốn, quản trị nghĩa vụ nợ và nâng cao chất lượng tín dụng. Phát triển đa dạng các kênh huy động vốn, đồng thời tăng cường minh bạch và quản trị rủi ro, sẽ là nền tảng để dòng vốn được phân bổ hiệu quả và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững.
Phúc Hưng (t/h)
