Hạ lãi suất, nhưng cuộc đua vốn chưa dừng lại
Sau thời gian dài tăng, mặt bằng lãi suất huy động đang có dấu hiệu đảo chiều. Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, lãi suất tiền gửi bình quân của các ngân hàng thương mại trong tháng 9 tăng khoảng 0,1 điểm %, đưa mức bình quân kỳ hạn 6-12 tháng lên 8,1%/năm và trên 24 tháng lên 8,2%/năm.
Tuy nhiên, áp lực huy động vốn vẫn lớn khi nhu cầu tín dụng thường tăng mạnh vào những tháng cuối năm. Việc vừa phải giảm lãi suất, vừa bảo đảm nguồn vốn cho hoạt động cho vay khiến các ngân hàng phải tìm cách cân đối giữa thanh khoản và chi phí đầu vào.
Yêu cầu của NHNN về giảm tối thiểu 0,5 điểm %/năm lãi suất tiền gửi bình quân phát sinh mới từ 6 tháng trở lên đã khiến nhiều ngân hàng điều chỉnh biểu niêm yết. Nhưng trên thực tế, mức lãi suất khách hàng nhận được có thể khác đáng kể tùy quy mô tiền gửi, sản phẩm và chính sách dành cho từng nhóm khách hàng.
Theo chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh, việc giảm lãi suất niêm yết là tín hiệu tích cực, nhưng nếu chi phí huy động thực tế vẫn ở mức cao thì dư địa giảm lãi suất cho vay sẽ không nhiều.
Điều này cho thấy bài toán của các ngân hàng không đơn thuần là giảm một con số trên bảng lãi suất. Quan trọng hơn là phải duy trì được nguồn vốn đủ lớn nhưng không làm chi phí đầu vào tăng quá mạnh.
Chứng chỉ tiền gửi trở thành “van” huy động vốn
Trong bối cảnh tiền gửi tiết kiệm chịu sức ép giảm lãi suất, chứng chỉ tiền gửi đang nổi lên như một kênh giúp ngân hàng tiếp tục thu hút nguồn vốn.
Trên thị trường, một số ngân hàng đưa ra mức lãi suất chứng chỉ tiền gửi cao hơn đáng kể so với tiền gửi thông thường. MB có sản phẩm lên tới 8%/năm ở kỳ hạn 3 tháng và có thể đạt 9,4%/năm với khoản tiền từ 1 tỷ đồng. VPBank chào mức tới 9%/năm, trong khi BVBank áp dụng mức tối đa 8,2%/năm cho một số kỳ hạn.
Dòng tiền vào kênh này cũng tăng nhanh. Tại Techcombank, số dư chứng chỉ tiền gửi đến cuối tháng 9/2026 đạt hơn 186.000 tỷ đồng. VPBank ghi nhận hơn 160.900 tỷ đồng, trong khi LPBank đạt gần 65.900 tỷ đồng.
Theo SSI Research, phát hành chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu đang trở thành công cụ quan trọng để các ngân hàng thu hẹp khoảng cách giữa tăng trưởng tín dụng và huy động, đồng thời tăng nguồn vốn trung, dài hạn.
Tuy nhiên, huy động với lãi suất cao cũng tạo áp lực ngược lên chi phí vốn. Nếu ngân hàng phải trả mức lợi suất cao để giữ dòng tiền, dư địa giảm lãi suất cho vay sẽ bị thu hẹp, trong khi biên lợi nhuận có thể chịu sức ép.
PGS. Ngô Minh Vũ, Đại học Kinh tế TP.HCM cho rằng, để mặt bằng lãi suất giảm bền vững, các ngân hàng cần chấp nhận thu hẹp một phần biên lãi ròng (NIM), thay vì chỉ tìm cách chuyển chi phí huy động sang người vay.
Vì vậy, dù biểu lãi suất tiết kiệm đang hạ nhiệt, cuộc cạnh tranh về nguồn vốn chưa thực sự kết thúc. Các ngân hàng nhiều khả năng sẽ tiếp tục phân hóa sản phẩm huy động, ưu tiên nguồn vốn ổn định và khách hàng có tiền gửi lớn.
Theo Yuanta, lãi suất toàn hệ thống khó giảm sâu trong ngắn hạn mà nhiều khả năng chỉ điều chỉnh có chọn lọc. Nếu áp lực thanh khoản và tín dụng gia tăng, mặt bằng huy động thậm chí có thể chịu sức ép trở lại vào đầu năm 2027.
Minh Thành (t/h)
