Kết quả khảo sát cho thấy miệng hố có hình bầu dục, dài khoảng 190m, rộng 140m. Phần không gian phía dưới mở rộng dần về phía đáy, với chiều dài khoảng 250m, chiều ngang 200m và độ sâu khoảng 120m. Lòng hố sụt được bao phủ bởi hệ sinh thái rừng nguyên sinh xanh tốt, với nhiều cây cổ thụ lớn.
Trước đó, trong một lần rà soát ảnh vệ tinh trên Google Earth nhằm tìm kiếm các dấu hiệu địa chất tiềm năng của hang động tại khu vực Phong Nha - Kẻ Bàng, ông Kevin Ditamore - một thành viên của Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ (NSS) phát hiện một khu vực có hình thái bất thường tại vùng Chà Nòi - Khe Gát.
Từ manh mối ban đầu, các chuyên gia phối hợp với đội ngũ Công ty TNHH Jungle Boss tiến hành kiểm tra thực địa bằng thiết bị bay không người lái (flycam) qua ba đợt khảo sát, từng bước xác định vị trí và xây dựng phương án tiếp cận khu vực.
Ngày 27/4/2025, đoàn khảo sát gồm 10 thành viên, bao gồm 2 kiểm lâm khu vực bắt đầu chuyến tiền trạm đầu tiên. Đến ngày thứ 3, khi vừa đặt chân đến vành miệng hố sụt, toàn bộ lương thực và nước uống đã cạn kiệt nên đoàn phải kết thúc đợt tiếp cận sớm để bảo đảm an toàn.
Trên cơ sở kết quả tiền trạm, từ ngày 23 đến ngày 29/7/2025, Công ty TNHH Jungle Boss phối hợp với các chuyên gia NSS tổ chức đợt khảo sát thứ hai tại khu vực Chà Nòi - Khe Gát. Đoàn khảo sát gồm 24 thành viên, bao gồm các chuyên gia hang động, nhân sự kỹ thuật, an toàn, hậu cần và lực lượng bảo vệ rừng của Trung tâm Bảo vệ rừng và Di sản thế giới. Sau khi vượt qua hơn 20 km đường rừng hiểm trở, đoàn đã tiếp cận được khu vực hố sụt, thiết lập hệ thống an toàn và triển khai khảo sát tại những vị trí có thể tiếp cận.
Qua khảo sát thực địa, đoàn ghi nhận miệng hố có hình bầu dục khổng lồ với kích thước khoảng 190m x 140m. Không gian bên trong hố sụt có chiều dài lên tới khoảng 250m, chiều ngang 200m và nằm ở độ sâu 120m. Theo kết quả đo vẽ sơ bộ trên Google Earth hố sụt có diện tích khoảng 2,18 ha. Toàn bộ khu vực hố sụt mang hình thái "bát úp ngược", mở rộng dần từ trên xuống, bao quanh là các vách đá nhiều lỗ rỗng và những gờ đá sắc như dao.
Đáng chú ý, dưới đáy hố sụt là cả một hệ sinh thái nguyên sinh với vô số cây cổ thụ to lớn, chứng tỏ hố sụt đã hình thành từ hàng triệu năm trước. Theo các chuyên gia, để tạo ra một vùng sụt lún vĩ đại như vậy, khu vực bên dưới đáy hố sụt chắc chắn từng là một dòng sông ngầm chảy xiết.
Khảo sát quanh đáy hố, đoàn thám hiểm phát hiện hàng triệu vỏ sò, vỏ ốc chất thành đống bên các vách đá, xen lẫn là nhiều bộ xương khỉ. Đây là minh chứng rõ nét cho một hệ sinh thái từng rất phong phú và vẫn đang âm thầm sinh sôi dưới đáy vực.
Đoàn khảo sát tích cực tìm kiếm các dấu hiệu địa chất dẫn đến một hang động ngầm nhưng chưa ghi nhận kết quả khả quan. Cả đoàn rà soát từng mét vách nhưng chỉ phát hiện một khe nứt nhỏ (cao 5m, sâu 12-15m) không có luồng khí lưu thông. Toàn bộ phần chân vách và dòng chảy đã bị tầng đất đá từ các đợt sạt lở lấp kín hoàn toàn, không lộ ra lối thông trực tiếp.
Theo nhận định của ông Kevin Ditamore, chuyên gia NSS: dòng nước ở đây thoát qua hàng trăm lỗ và khe nhỏ li ti thay vì tập trung vào một điểm duy nhất. Hiện tại, chưa tìm thấy cửa mở có kích thước đáng kể hay luồng gió thổi lên từ đáy hố sụt này, chưa phát hiện dấu hiệu cho thấy nơi đây tồn tại bất kỳ một hệ thống hang động nào kết nối với đáy hố sụt.
Kết quả khảo sát và các tư liệu ghi nhận được là nguồn thông tin khoa học có giá trị, khẳng định giá trị về giá trị địa chất, địa mạo và đa dạng sinh học của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng và phục vụ công tác tuyên truyền.
Trong thời gian tới, Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp giữa các đơn vị chuyên môn, các chuyên gia hang động để nghiên cứu, bổ sung dữ liệu khoa học nhằm làm rõ những đặc điểm tự nhiên của hố sụt, xác định chính xác kích thước, đặc điểm địa mạo và cấu trúc địa chất của hố sụt; đánh giá hệ thống khe nứt, dấu hiệu sạt lở và khả năng tồn tại các khoảng rỗng ngầm; điều tra thảm thực vật và động vật hoang dã sẽ góp phần bổ sung dữ liệu khoa học phục vụ phục vụ công tác quản lý, nghiên cứu và bảo tồn các giá trị di sản thiên nhiên của vườn.
Khánh Trình
