Trong 9 tháng đầu năm, kim ngạch xuất, nhập khẩu của Phú Thọ ước đạt hơn 95,8 tỷ USD, với xuất khẩu đạt hơn 39,3 tỷ USD và nhập khẩu gần 56,5 tỷ USD. Điện tử, máy tính, điện thoại và linh kiện tiếp tục là nhóm hàng xuất khẩu chủ lực, chiếm khoảng 80,3% tổng kim ngạch. Hoa Kỳ, Hàn Quốc và Nhật Bản là những thị trường tiêu thụ lớn nhất, đóng góp 76,1% kim ngạch xuất khẩu của tỉnh.
Kết quả này cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của ngành công nghiệp, đặc biệt là lĩnh vực điện tử và công nghệ cao, trong hoạt động ngoại thương của Phú Thọ. Việc phát huy lợi thế về vị trí địa lý, hệ thống hạ tầng và môi trường đầu tư đã giúp tỉnh thu hút nhiều dự án quy mô lớn, từng bước mở rộng sự hiện diện trong mạng lưới sản xuất và cung ứng quốc tế.
Bên cạnh đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng xuất khẩu, khu vực doanh nghiệp FDI còn tạo thêm nhiều việc làm, thúc đẩy nhu cầu đối với các dịch vụ thương mại và hỗ trợ sản xuất. Đây cũng là động lực để các ngành công nghiệp phụ trợ tại địa phương phát triển, tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng và tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững.
Kim ngạch xuất khẩu ở mức hàng chục tỷ USD đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với Phú Thọ trong việc gia tăng giá trị tạo ra ngay tại địa phương. Khảo sát tháng 9/2026 của Sở Công Thương tại 10 doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn cho thấy, đa số doanh nghiệp vẫn chủ yếu gia công, sản xuất theo đơn đặt hàng từ công ty mẹ ở nước ngoài. Với ngành điện tử, các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như nghiên cứu và phát triển (R&D), thiết kế, kiểm định, chế tạo linh kiện cao cấp còn hạn chế; nguyên liệu chủ chốt phần lớn phải nhập khẩu. Trong khi đó, doanh nghiệp trong nước mới cung cấp một số vật tư phụ trợ như bao bì, pallet, băng keo, với tỷ trọng dưới 3% tổng giá trị nguyên liệu.
Đồng chí Nguyễn Phương Huệ, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Xuất nhập khẩu và Hội nhập quốc tế (Sở Công Thương), cho biết doanh nghiệp nội địa gặp nhiều khó khăn khi tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia. Nguyên nhân chủ yếu đến từ yêu cầu khắt khe về công nghệ, nguồn vốn, lao động kỹ thuật, năng lực sản xuất và tiêu chuẩn chất lượng. Do đó, muốn nâng cao giá trị hàng hóa xuất khẩu, Phú Thọ cần chú trọng củng cố năng lực của doanh nghiệp trong nước, đồng thời thúc đẩy liên kết sản xuất với các doanh nghiệp FDI.
Ngày 9/4/2026, UBND tỉnh Phú Thọ ban hành Quyết định số 1102/QĐ-UBND, phê duyệt Đề án hỗ trợ doanh nghiệp địa phương tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Với 6 nhóm giải pháp trọng tâm, đề án hướng đến thúc đẩy doanh nghiệp trong tỉnh chuyển từ cung ứng vật tư phụ trợ đơn giản sang sản xuất linh kiện, phụ tùng đáp ứng trực tiếp yêu cầu của các doanh nghiệp FDI. Trong đó, tỉnh đặt mục tiêu phối hợp với ít nhất 4 tập đoàn FDI để hỗ trợ kỹ thuật, phát triển mạng lưới nhà cung cấp nội địa và nâng cao năng lực sản xuất.
Trên cơ sở nhu cầu thực tế của các doanh nghiệp FDI lớn, các cơ quan chức năng đang rà soát danh mục linh kiện, phụ tùng và nguyên vật liệu cần cung ứng, qua đó xác định những doanh nghiệp trong nước có tiềm năng để tập trung hỗ trợ. Các nội dung ưu tiên gồm đổi mới công nghệ, hoàn thiện quy trình sản xuất, đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng và kết nối trực tiếp với các đối tác trong chuỗi cung ứng.
Thay vì dừng lại ở hoạt động xúc tiến đầu tư, Phú Thọ hướng tới thiết lập quan hệ hợp tác lâu dài giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa. Mối liên kết này giúp các tập đoàn nước ngoài chủ động hơn về nguồn cung, tối ưu chi phí, đồng thời tạo cơ hội cho doanh nghiệp địa phương tiếp cận đơn hàng, công nghệ và phương thức quản trị tiên tiến, từng bước nâng cao giá trị sản phẩm xuất khẩu.
Phú Thọ ưu tiên thu hút dự án công nghệ cao, đồng thời đẩy mạnh chế biến sâu, chuẩn hóa chất lượng và xây dựng thương hiệu cho các mặt hàng thế mạnh như nông sản, thực phẩm, gỗ, dệt may, nhựa. Ngày 28/8/2026, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 2947 về Chương trình “Vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030”, hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các hiệp định thương mại tự do, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường xuất khẩu.
Cùng với đó, tỉnh xây dựng đề án phát triển Phú Thọ thành trung tâm logistics vùng trung du và miền núi phía Bắc giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050, nhằm hoàn thiện hạ tầng vận tải, kho bãi, giảm chi phí và nâng cao sức cạnh tranh cho hàng hóa xuất khẩu.
Trong năm 2026, ngành Công Thương Phú Thọ ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ vướng mắc, xác định nhu cầu công nghiệp hỗ trợ và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong tỉnh. Giai đoạn 2027-2030, tỉnh sẽ tập trung nâng tỷ lệ nội địa hóa, mở rộng mạng lưới nhà cung cấp, phát triển logistics, thương mại điện tử xuyên biên giới và thu hút các khâu sản xuất công nghệ cao.
Với lợi thế xuất khẩu đạt hàng chục tỷ USD, Phú Thọ có điều kiện chuyển sang mô hình tăng trưởng chú trọng chất lượng và giá trị sản phẩm. Đẩy mạnh sản xuất linh kiện, chế biến sâu nông sản và phát triển thương hiệu riêng sẽ giúp doanh nghiệp trong tỉnh gia tăng lợi ích từ xuất khẩu.
Để đạt mục tiêu này, việc nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa và giảm phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu có ý nghĩa quan trọng. Khi công nghệ, lao động và dịch vụ trong tỉnh được khai thác hiệu quả hơn, giá trị tạo ra tại địa phương sẽ tăng lên.
Đây cũng là nền tảng để Phú Thọ tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, nâng sức cạnh tranh của hàng hóa và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế bền vững trong những năm tới.
Chi Chi (t/h)
