Khắc phục hạn chế, tạo chuyển biến trong phát triển OCOP
Thực tiễn triển khai chương trình OCOP tại Phú Thọ cho thấy nhiều địa phương đã chủ động đưa thế mạnh về điều kiện tự nhiên, nguyên liệu, văn hóa và nghề truyền thống vào quá trình phát triển sản phẩm. Từ những lợi thế sẵn có, các chủ thể từng bước hoàn thiện quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng hàng hóa, hình thành các sản phẩm đặc trưng phục vụ nhu cầu thị trường. Việc kết nối sản xuất với tiêu thụ và du lịch cũng mở ra hướng đi mới, góp phần gia tăng giá trị sản phẩm và cải thiện thu nhập cho người dân.
Cùng với đó, hoạt động sản xuất tại các hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa, cơ sở sản xuất truyền thống và làng nghề từng bước được tổ chức bài bản hơn. Chương trình OCOP không chỉ tạo động lực phát triển hàng hóa nông thôn mà còn khuyến khích các chủ thể quan tâm đến chất lượng, mẫu mã, phương thức kinh doanh và khả năng tiếp cận người tiêu dùng.
Dù vậy, kết quả đạt được vẫn chưa đồng đều giữa các địa phương. Theo số liệu được nêu trong kế hoạch triển khai của tỉnh, mới có 61 trong tổng số 148 xã, phường ban hành kế hoạch phát triển sản phẩm OCOP. Số sản phẩm được đánh giá, công nhận mới hoặc công nhận lại còn hạn chế, với 15 sản phẩm. Điều này cho thấy việc cụ thể hóa mục tiêu phát triển OCOP tại cơ sở vẫn cần được đẩy nhanh, bảo đảm chương trình được triển khai đồng bộ và sát với điều kiện thực tế.
Một vấn đề khác là công tác duy trì, nâng cao chất lượng sản phẩm sau khi được công nhận chưa thực sự đáp ứng yêu cầu. Một số chủ thể chưa chủ động thực hiện thủ tục đánh giá lại khi giấy chứng nhận OCOP hết hạn, khiến kết quả phát triển sản phẩm chưa được duy trì liên tục. Trong khi đó, số lượng sản phẩm đạt hạng 4 sao và 5 sao còn thấp; nhiều sản phẩm vẫn được sản xuất với quy mô nhỏ, sức cạnh tranh hạn chế, hiệu quả kinh tế chưa cao và chưa hình thành được nền tảng phát triển lâu dài.
Phấn đấu có 50 - 55 sản phẩm đạt chuẩn từ 3 sao trở lên
Trong năm 2026, Phú Thọ đặt mục tiêu phát triển từ 50 - 55 sản phẩm OCOP đạt hạng 3 sao trở lên. Để hoàn thành nhiệm vụ này, tỉnh yêu cầu tăng cường công tác hướng dẫn, rà soát và hỗ trợ các chủ thể hoàn thiện hồ sơ, chuẩn hóa quy trình sản xuất, đáp ứng các tiêu chí đánh giá, phân hạng sản phẩm.
Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao làm đầu mối theo dõi, đôn đốc và hướng dẫn triển khai chương trình. Trọng tâm là lựa chọn những sản phẩm có lợi thế về nguyên liệu, chất lượng, bản sắc địa phương và khả năng phát triển thị trường để tập trung nguồn lực hỗ trợ. Trong đó, các sản phẩm đặc sản, sản phẩm chủ lực có tiềm năng đạt 5 sao cùng những sản phẩm 4 sao có thế mạnh sẽ được ưu tiên định hướng nâng cao chất lượng, hoàn thiện điều kiện để phát triển lên cấp quốc gia.
Để bảo đảm tiến độ, UBND tỉnh yêu cầu UBND các xã, phường tổ chức rà soát các sản phẩm hiện có, hướng dẫn chủ thể chuẩn bị hồ sơ đề nghị công nhận mới, công nhận lại hoặc nâng hạng. Hồ sơ phải được gửi đến Hội đồng OCOP cấp tỉnh trước ngày 20/10/2026. Đây là mốc thời gian quan trọng để các địa phương chủ động triển khai công việc, tránh tình trạng chậm trễ hoặc để sản phẩm hết hạn công nhận mà chưa được đánh giá lại.
Song song với việc gia tăng số lượng sản phẩm, tỉnh chú trọng nâng cao chất lượng và tính minh bạch trong quá trình đánh giá, phân hạng. Các khâu thực hiện phải bảo đảm công khai, đúng tiêu chí và trình tự, thủ tục quy định. Việc công nhận sản phẩm không chỉ nhằm hoàn thành chỉ tiêu mà còn phải phản ánh đúng chất lượng, năng lực sản xuất và khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường.
Ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo cũng được xác định là những giải pháp cần đẩy mạnh. Các chủ thể cần từng bước cải tiến phương thức sản xuất, nâng cao hiệu quả quản lý, tăng khả năng kiểm soát chất lượng và minh bạch thông tin sản phẩm. Việc ứng dụng công nghệ vào quảng bá, phân phối và truy xuất nguồn gốc sẽ góp phần củng cố niềm tin của người tiêu dùng, tạo điều kiện để sản phẩm OCOP tiếp cận các kênh tiêu thụ hiện đại.
Cùng với đó, công tác kiểm tra, hậu kiểm sẽ được tăng cường nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các vi phạm liên quan đến chất lượng hàng hóa, nhãn hiệu và việc sử dụng biểu trưng OCOP không đúng quy định. Đây là yêu cầu cần thiết để bảo vệ uy tín của chương trình, ngăn chặn tình trạng lợi dụng danh hiệu OCOP để kinh doanh sản phẩm không bảo đảm chất lượng.
Với mục tiêu phát triển từ 50 - 55 sản phẩm OCOP đạt hạng 3 sao trở lên trong năm 2026, Phú Thọ đang đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chất lượng tổ chức thực hiện và hiệu quả của chương trình. Sự phối hợp giữa các sở, ngành, chính quyền địa phương và các chủ thể sản xuất sẽ là yếu tố quyết định để khắc phục những hạn chế hiện nay.
Quan trọng hơn, kết quả của chương trình không chỉ được đo bằng số lượng sản phẩm được công nhận mà còn phải thể hiện ở khả năng duy trì chất lượng, mở rộng thị trường, gia tăng thu nhập và tạo việc làm ổn định cho người dân. Khi sản phẩm OCOP được phát triển trên cơ sở lợi thế địa phương, gắn với tiêu chuẩn chất lượng, thương hiệu và nhu cầu tiêu dùng, chương trình sẽ có thêm điều kiện đóng góp thiết thực vào quá trình phát triển kinh tế nông thôn bền vững của tỉnh Phú Thọ.
Hà Trần
