Sau Công điện số 38 ngày 5/5 của Thủ tướng Chính phủ về mở đợt cao điểm xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ trên toàn quốc từ ngày 7 đến 30/5, nhiều website vi phạm bản quyền số đã đồng loạt ngừng hoạt động hoặc tạm thời ẩn nội dung.
Động thái này cho thấy tín hiệu tích cực bước đầu trong công tác đấu tranh với hành vi xâm phạm bản quyền trên môi trường số. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc một số website dừng hoạt động chưa đồng nghĩa với việc vi phạm đã được xử lý triệt để.
Theo Thạc sĩ Luật Võ Hồng Tú, Giám đốc điều hành Công ty Luật TNHH Minh Tú (TP Hồ Chí Minh), hiệu lực răn đe từ đợt cao điểm là điều có thể ghi nhận. Tuy nhiên, thực tế từ nhiều chiến dịch trước cho thấy nguy cơ các website vi phạm chỉ tạm thời “ẩn mình” để chờ qua cao điểm rồi tái hoạt động dưới hình thức khác.
Ông Tú cho rằng, Việt Nam hiện đã từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý liên quan đến bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số, từ Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi đến các quy định về quy trình thông báo, gỡ bỏ nội dung vi phạm, cùng chế tài xử phạt hành chính và hình sự nghiêm khắc hơn.
Việc lực lượng chức năng xử lý một số vụ việc quy mô lớn gần đây cũng cho thấy xu hướng chuyển từ xử phạt hành chính sang xử lý mạnh tay hơn đối với các hành vi vi phạm có tổ chức.
Tuy nhiên, thách thức vẫn rất lớn khi các đối tượng vận hành website lậu ngày càng tinh vi, thường xuyên thay đổi tên miền, sử dụng hạ tầng kỹ thuật đặt ở nước ngoài, che giấu danh tính và luân chuyển dòng tiền qua các kênh thanh toán khó kiểm soát.
Theo ông Võ Thanh Mỹ, Chủ tịch Chi hội Truyền thông số phía Nam, nguyên nhân khiến web lậu vẫn tồn tại đến từ nhiều yếu tố như tâm lý chuộng nội dung miễn phí, sự phân mảnh của các nền tảng nội dung hợp pháp và nhận thức chưa đầy đủ của một bộ phận người dùng về quyền sở hữu trí tuệ.
Không chỉ phát tán nội dung trái phép, nhiều website vi phạm còn hình thành mô hình kinh doanh bất hợp pháp thông qua quảng cáo độc hại, điều hướng sang các nền tảng cá cược, thu thập dữ liệu người dùng hoặc thu phí thành viên.
Theo các chuyên gia, để ngăn tình trạng vi phạm tái diễn, cần chuyển từ cách xử lý theo từng chiến dịch sang cơ chế giám sát thường xuyên, đồng thời tăng cường kiểm soát hạ tầng kỹ thuật, dòng tiền quảng cáo và các dịch vụ trung gian hỗ trợ website vi phạm.
Bên cạnh chế tài pháp lý, việc nâng cao chất lượng dịch vụ của các nền tảng nội dung hợp pháp cũng được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm “đất sống” của các website vi phạm bản quyền.
Giới chuyên gia cho rằng, về lâu dài, xây dựng nhận thức xã hội về tiêu dùng nội dung có trách nhiệm là yếu tố then chốt để hạn chế vi phạm bản quyền số, bảo vệ môi trường sáng tạo nội dung lành mạnh.
Phương Di
