Vùng Bắc sông Chu - Nam sông Mã thuộc địa bàn các huyện cũ: Yên Định, Thiệu Hóa, Thọ Xuân, Ngọc Lặc, là một trong 6 vùng tiêu trọng điểm của tỉnh Thanh Hóa. Đây là khu vực có mật độ dân cư cao, diện tích sản xuất nông nghiệp lớn, đồng thời đang hình thành nhiều khu dân cư, cụm công nghiệp và hạ tầng kinh tế - xã hội quan trọng.
Tuy nhiên, do đặc điểm địa hình thấp trũng, cùng với tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, khu vực này thường xuyên chịu ảnh hưởng của các đợt mưa lớn, gây ngập úng cục bộ, kéo dài, làm ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống Nhân dân.
Những năm gần đây, sau khi hệ thống kênh Bắc sông Chu - Nam sông Mã được đưa vào khai thác, bên cạnh hiệu quả rõ rệt trong nhiệm vụ tưới, cấp nước phục vụ sản xuất, thực tiễn vận hành cũng bộc lộ một số bất cập trong tiêu thoát nước. Tình trạng chia cắt dòng chảy, thiếu kênh dẫn tiêu, năng lực tiêu nội đồng chưa đồng bộ đã làm gia tăng nguy cơ ngập úng tại nhiều khu vực, nhất là trong các đợt mưa lớn bất thường.
Tại hội nghị, đại diện đơn vị tư vấn đã thuyết trình tóm tắt nội dung Đề án, tập trung đánh giá thực trạng hạ tầng tiêu thoát nước, phân tích nguyên nhân gây ngập úng và tác động của hệ thống kênh Bắc sông Chu - Nam sông Mã trong những năm qua. Trên cơ sở đó, Đề án đã xác định rõ quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và nhóm giải pháp chủ yếu, bảo đảm phù hợp với quy hoạch chung của tỉnh và định hướng phát triển bền vững trong giai đoạn tới.
Theo Đề án, giai đoạn 2026 - 2030, mục tiêu trọng tâm là kiện toàn và nâng cao năng lực tổ chức quản lý, khai thác và sử dụng hệ thống công trình tiêu thoát nước vùng nghiên cứu; tăng cường ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý, giám sát, dự báo và ứng phó với tình hình mưa lũ. Đồng thời nghiên cứu, đề xuất các giải pháp tiêu úng chủ động cho 100% diện tích tự nhiên 92.129 ha với tần suất mưa tiêu P = 10%.
Trong tổng diện tích này có trên 33.000 ha đất lúa, hoa màu; gần 6.000 ha đất cây lâu năm; khoảng 9.000 ha đất ở; 350 ha đất làng nghề, khu công nghiệp và trên 43.500 ha đất khác. Việc chủ động tiêu thoát nước được xác định là yếu tố then chốt nhằm bảo đảm an toàn sản xuất, ổn định đời sống Nhân dân và tạo điều kiện cho phát triển kinh tế - xã hội của khu vực.
Định hướng đến năm 2045, Đề án đặt mục tiêu từng bước hiện đại hóa hệ thống tiêu úng, tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo, khoa học kỹ thuật tiên tiến trong quản lý, khai thác và dự báo mưa lũ; nâng cao năng lực hạ tầng công trình tiêu thoát nước, đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị, công nghiệp và mô hình tăng trưởng mới của tỉnh trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.
Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cao Văn Cường đánh giá cao công tác chuẩn bị, xây dựng Đề án của đơn vị tư vấn và Sở Nông nghiệp và Môi trường. Đồng chí nhấn mạnh, đây là Đề án có ý nghĩa quan trọng, liên quan trực tiếp đến an toàn sản xuất, đời sống Nhân dân và định hướng phát triển lâu dài của vùng Bắc sông Chu - Nam sông Mã.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh lưu ý đơn vị tư vấn tiếp tục rà soát, hoàn thiện tên gọi của Đề án cho phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền hai cấp; đồng thời đánh giá đầy đủ, cụ thể hơn hiệu quả vận hành của hệ thống kênh Bắc sông Chu - Nam sông Mã sau khi đưa vào khai thác, làm rõ các điểm nghẽn, khu vực xung yếu cần ưu tiên xử lý.
Cùng với đó, trong quá trình hoàn thiện Đề án, cần xác định rõ chu kỳ đầu tư và phân kỳ đầu tư, lựa chọn những hạng mục công trình, phần việc trọng tâm để triển khai trước, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả khi thực hiện.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh đề nghị đơn vị tư vấn và Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp thu tối đa các ý kiến của đại biểu tại hội nghị, sớm hoàn thiện Đề án báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh xem xét, phê duyệt. Việc sớm ban hành và triển khai Đề án được kỳ vọng sẽ góp phần từng bước khắc phục tình trạng ngập úng, nâng cao năng lực tiêu thoát nước, bảo đảm an toàn sản xuất, ổn định đời sống Nhân dân và tạo nền tảng cho phát triển bền vững khu vực Bắc sông Chu - Nam sông Mã trong giai đoạn mới.
Khánh An
