Làn sóng xung đột quân sự leo thang từ ngày 28/2/2026 đã tạo ra một cú sốc lớn đối với an ninh năng lượng toàn cầu. Việc gián đoạn nguồn cung lên tới 11 triệu thùng dầu/ngày và 140 tỷ mét khối khí đốt đã đẩy giá dầu thô thế giới vượt ngưỡng 100 USD/thùng. Tại thị trường nội địa, áp lực kép xuất hiện khi hoạt động nhập khẩu gặp trở ngại do các nước trong khu vực siết chặt xuất khẩu nhằm bảo đảm an ninh năng lượng nội bộ. Đặc biệt, nguồn cung nguyên liệu đầu vào của Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn - đơn vị chiếm khoảng 40% thị phần tiêu thụ xăng dầu cả nước chịu ảnh hưởng trực tiếp.
Đứng trước bối cảnh phức tạp này, Bộ Công Thương đã khẩn trương xây dựng các kịch bản ứng phó bám sát diễn biến thị trường quốc tế. Các phương án điều hành được phân bổ chi tiết theo từng cấp độ và thời gian kéo dài của xung đột, nhằm tạo dư địa linh hoạt cho việc thực thi chính sách vĩ mô. Dựa trên cơ sở tham mưu của Bộ, Chính phủ đã ban hành các nghị quyết điều chỉnh chu kỳ tính giá, ngăn chặn tình trạng tăng giá đột ngột. Điển hình là việc áp dụng kịp thời giải pháp tài khóa, chủ động giảm mức thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với mặt hàng xăng dầu về 0%, qua đó hỗ trợ các doanh nghiệp đầu mối dễ dàng tiếp cận nguồn hàng trong bối cảnh nguồn cung quốc tế bị thu hẹp.
Cùng với các biện pháp về chính sách, công tác gia tăng nguồn cung nội địa được triển khai quyết liệt. Bộ Công Thương đã chỉ đạo đẩy mạnh khai thác dầu thô, tìm kiếm nguồn nguyên liệu thay thế cho Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn, đồng thời tối đa hóa công suất hoạt động của các nhà máy lọc dầu hiện hữu. Việc đưa các nhà máy sản xuất Ethanol và Condensate vào hoạt động cũng góp phần quan trọng bù đắp lượng nhiên liệu thiếu hụt.
Trong công tác điều hành giá, sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Công Thương và Bộ Tài chính thông qua việc sử dụng Quỹ bình ổn giá đã giúp kiềm chế đà tăng. Đồng thời, lực lượng Quản lý thị trường liên tục tổ chức các đoàn thanh tra, kiểm tra trên toàn quốc nhằm giám sát khâu phân phối, bảo đảm hàng hóa lưu thông thông suốt và tuyệt đối không để xảy ra tình trạng găm hàng chờ tăng giá.
Nhờ việc thực thi đồng bộ các nhóm giải pháp, tính đến ngày 24/3/2026, nguồn cung xăng dầu nội địa cơ bản được bảo đảm an toàn. Nhà máy Lọc dầu Dung Quất đã tăng 10,5% sản lượng, dự trữ đủ nguyên liệu hoạt động đến đầu tháng 5; Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn cũng duy trì sản xuất ổn định đến hết tháng 4. Hoạt động nhập khẩu nhiên liệu của các thương nhân đầu mối ghi nhận mức tăng tích cực, bù đắp hiệu quả cho thị trường.
Đáng chú ý, mức tăng giá bán lẻ trong nước được kiểm soát hiệu quả. Trong khi giá mặt hàng xăng và dầu điêzen trên thị trường thế giới tăng lần lượt 63,3% và 71,8%, mức tăng trong nước chỉ dừng ở mức 37% đối với xăng RON95-III và 45% đối với dầu điêzen. So sánh mặt bằng chung với các quốc gia trong khu vực có chung đường biên giới, giá xăng dầu của Việt Nam hiện duy trì ở mức trung bình thấp.
Trong thời gian tới, trước dự báo thị trường năng lượng toàn cầu còn tiềm ẩn nhiều biến động khó lường, Bộ Công Thương khẳng định sẽ tiếp tục theo dõi sát tình hình quốc tế để kịp thời điều chỉnh kịch bản điều hành. Đồng thời, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục kiến nghị các giải pháp về thuế nhằm hỗ trợ bình ổn giá xăng dầu, góp phần kiểm soát lạm phát và giữ vững sự ổn định của nền kinh tế vĩ mô.
Thành Nam
