Thép giảm, xuất khẩu chịu sức ép
Theo số liệu của Sở Công Thương Hà Tĩnh, tháng 10/2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của tỉnh đạt 180,5 triệu USD, tăng 19,9% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, dăm gỗ tăng 100%, chè tăng 60%, xơ sợi dệt các loại tăng 50%, thép và phôi thép tăng 28,38%.
Tuy nhiên, mức tăng trong tháng 10 chưa đủ bù đắp những khó khăn tích lũy từ đầu năm. Tính chung 10 tháng, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Hà Tĩnh đạt hơn 1,59 tỷ USD, giảm 1,58% so với cùng kỳ năm 2025, tương đương 72,3% kế hoạch cả năm.
Với mục tiêu xuất khẩu 2,2 tỷ USD trong năm 2026, tỉnh còn phải đạt khoảng 610 triệu USD trong hai tháng cuối năm. Bình quân mỗi tháng, kim ngạch xuất khẩu cần đạt khoảng 305 triệu USD, cao hơn đáng kể so với mức thực hiện trong tháng 10.
Khoảng cách này cho thấy nhiệm vụ hoàn thành kế hoạch xuất khẩu đang đặt ra nhiều thách thức. Thời gian còn lại không nhiều, trong khi khả năng tăng trưởng của toàn tỉnh vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến sản xuất và tiêu thụ của một số nhóm hàng chủ lực.
Trong cơ cấu hàng hóa xuất khẩu, thép và phôi thép tiếp tục giữ vai trò chi phối. Lũy kế 10 tháng năm 2026, nhóm hàng này đạt hơn 1,162 tỷ USD, chiếm 73,1% tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh, nhưng giảm 2,19% so với cùng kỳ năm trước.
Diễn biến trên cho thấy sự phụ thuộc lớn vào một nhóm hàng đang là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả xuất khẩu chung. Khi thép và phôi thép biến động, những mặt hàng có quy mô nhỏ hơn dù tăng trưởng cao cũng khó bù đắp phần sụt giảm về giá trị.
Thời gian qua, Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh (FHS) tiếp tục tận dụng các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mà Việt Nam đã ký kết để mở rộng thị trường tại Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Indonesia, Ấn Độ và một số quốc gia khác. Để nâng cao sức cạnh tranh, doanh nghiệp đang tập trung phát triển các dòng sản phẩm mới, hướng đến những phân khúc có yêu cầu cao hơn về chất lượng và tính ứng dụng. Trong đó, thép tấm cường độ cao, phôi thép dẹt và thép cuộn cán nóng được định hướng phục vụ bốn nhóm nhu cầu chính gồm kết cấu xây dựng, ô tô - xe máy, đồ gia dụng và kết cấu cơ khí.
Việc phát triển sản phẩm theo hướng đa dạng hóa ứng dụng được kỳ vọng mở rộng tệp khách hàng, tăng khả năng đáp ứng nhu cầu của thị trường và tạo thêm dư địa cho xuất khẩu. Tuy nhiên, hiệu quả của giải pháp này còn phụ thuộc vào khả năng duy trì đơn hàng, sức mua tại các thị trường nhập khẩu và tiến độ đưa sản phẩm mới vào tiêu thụ.
Dăm gỗ, xơ sợi mở thêm dư địa tăng trưởng
Bên cạnh nhóm hàng thép, một số mặt hàng xuất khẩu của Hà Tĩnh đang ghi nhận tín hiệu tích cực. Đây là cơ sở để tỉnh từng bước đa dạng hóa cơ cấu hàng hóa, giảm áp lực phụ thuộc vào một số sản phẩm chủ lực.
Đáng chú ý, xuất khẩu xơ sợi dệt các loại trong 10 tháng đạt 21,04 triệu USD, tăng 66,19% so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này phản ánh nỗ lực cải thiện chất lượng sản phẩm, đầu tư công nghệ và chủ động tìm kiếm khách hàng của doanh nghiệp.
Dù quy mô kim ngạch còn khiêm tốn so với nhóm hàng thép, mức tăng trưởng của xơ sợi dệt cho thấy dư địa phát triển của các sản phẩm công nghiệp chế biến. Nếu duy trì được chất lượng, ổn định nguồn cung và mở rộng thị trường tiêu thụ, nhóm hàng này có thể đóng góp nhiều hơn vào tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh trong thời gian tới.
Dăm gỗ cũng là điểm sáng đáng chú ý. Trong 10 tháng, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt 81,35 triệu USD, tăng 52,77% so với cùng kỳ năm trước. Nhu cầu nguyên liệu phục vụ sản xuất bột giấy, giấy, ván gỗ công nghiệp và viên nén gỗ tại một số thị trường châu Á đang tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng đơn hàng.
Thực tế từ các doanh nghiệp cho thấy mở rộng thị trường đang trở thành hướng đi quan trọng để duy trì đơn hàng và nâng cao hiệu quả xuất khẩu. Tuy nhiên, tăng trưởng ở nhóm hàng có quy mô nhỏ cần được duy trì ổn định trong thời gian dài mới có thể tạo tác động đáng kể đến kết quả chung của toàn tỉnh.
Gỡ khó cho doanh nghiệp
Năm 2026, Hà Tĩnh đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 2,2 tỷ USD, tăng 10% so với năm 2025. Để hoàn thành kế hoạch, ngoài việc phát huy vai trò của nhóm hàng chủ lực, tỉnh cần tiếp tục khai thác dư địa từ các ngành hàng có tiềm năng, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp xử lý những khó khăn trong quá trình sản xuất, lưu thông và tiếp cận thị trường.
Bối cảnh kinh tế, thương mại thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, cạnh tranh chiến lược và xung đột địa chính trị có thể tác động đến nhu cầu tiêu dùng, giá nguyên liệu, nhiên liệu cũng như chi phí vận chuyển. Những yếu tố này khiến doanh nghiệp khó chủ động hoàn toàn trong việc xây dựng kế hoạch sản xuất và ký kết hợp đồng xuất khẩu.
Trong khi đó, yêu cầu về chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật và khả năng truy xuất nguồn gốc tại các thị trường nhập khẩu ngày càng cao. Doanh nghiệp không chỉ cần duy trì sản lượng mà còn phải nâng cao chất lượng, đáp ứng quy định của từng thị trường và hạn chế rủi ro từ các biện pháp phòng vệ thương mại.
Trước tình hình đó, các sở, ngành và địa phương của Hà Tĩnh tiếp tục theo dõi sát hoạt động sản xuất, kinh doanh, kịp thời nắm bắt và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Công tác cung cấp thông tin, dự báo thị trường, cập nhật xu hướng tiêu dùng quốc tế và cảnh báo sớm các biện pháp phòng vệ thương mại được tăng cường nhằm giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất, tìm kiếm đối tác và tổ chức xuất khẩu.
Cùng với các giải pháp trước mắt, tỉnh tiếp tục triển khai Kết luận số 43-KL/TU ngày 5/2/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 11-NQ/TU ngày 26/5/2022, liên quan đến đẩy mạnh xuất khẩu gắn với phát triển dịch vụ logistics giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030.
Định hướng này đặt yêu cầu phát triển xuất khẩu trong mối liên kết với hệ thống dịch vụ logistics, từ vận tải, lưu kho đến tổ chức lưu thông hàng hóa. Việc nâng cao hiệu quả logistics có ý nghĩa thiết thực trong giảm chi phí, rút ngắn thời gian giao hàng và cải thiện năng lực cạnh tranh của sản phẩm Hà Tĩnh trên thị trường quốc tế.
Sở Công Thương tiếp tục tham mưu các giải pháp thúc đẩy xuất khẩu, chủ động hội nhập quốc tế, khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đã ký kết và hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường. Cùng với đó, tỉnh định hướng phát triển dịch vụ logistics theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, bảo đảm chất lượng và hiệu quả, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu và thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu bền vững.
Trong chặng cuối năm 2026, yêu cầu đặt ra không chỉ là gia tăng kim ngạch xuất khẩu để tiến gần mục tiêu 2,2 tỷ USD, mà còn phải củng cố nền tảng tăng trưởng dài hạn. Đa dạng hóa mặt hàng, mở rộng thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm và giảm chi phí logistics sẽ là những yếu tố quan trọng giúp xuất khẩu Hà Tĩnh tăng sức chống chịu trước biến động bên ngoài, tạo dư địa phát triển ổn định trong những năm tiếp theo.
Lê Quyết
