Bộ Xây dựng vừa có báo cáo gửi Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc về kết quả kiểm tra, rà soát việc thu phí sử dụng ví điện tử liên kết với tài khoản giao thông, sau khi chính sách thu phí do các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ thu phí điện tử không dừng công bố gây ra nhiều ý kiến trái chiều.
Trước đó, Công ty TNHH Thu phí tự động VETC và dịch vụ ePass liên kết với ví điện tử Viettel Money thông báo dự kiến áp dụng mức phí 6.600 đồng/tháng đối với khách hàng cá nhân và 66.000 đồng/tháng đối với tổ chức, doanh nghiệp sử dụng ví điện tử liên kết với tài khoản giao thông.
Thông tin trên đã khiến nhiều chủ phương tiện lo ngại về việc phải trả thêm chi phí để duy trì hoạt động thanh toán phí đường bộ, trong khi việc chuyển đổi từ tài khoản thu phí sang tài khoản giao thông liên kết với phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt được thực hiện theo quy định.
Trước phản ứng của người dân, Bộ Xây dựng đã chỉ đạo Cục Đường bộ Việt Nam làm việc với các doanh nghiệp và đơn vị liên quan nhằm làm rõ bản chất khoản thu, cơ sở xác định mức phí cũng như đối tượng áp dụng. Đồng thời, yêu cầu các doanh nghiệp tạm dừng triển khai chính sách để rà soát, nghiên cứu phương án phù hợp hơn.
Theo Bộ Xây dựng, cần phân biệt rõ tài khoản giao thông với phương tiện thanh toán được liên kết. Căn cứ Nghị định số 119/2024/NĐ-CP của Chính phủ, tài khoản giao thông được sử dụng để quản lý thông tin phương tiện và chủ phương tiện, không chứa tiền. Khi phát sinh giao dịch, số tiền thanh toán được trừ trực tiếp từ phương tiện thanh toán mà chủ phương tiện lựa chọn liên kết.
Các phương tiện thanh toán có thể là ví điện tử, thẻ tín dụng hoặc hình thức thanh toán không dùng tiền mặt khác được hệ thống hỗ trợ. Tại một thời điểm, tài khoản giao thông chỉ được liên kết với một phương tiện thanh toán.
Do đó, khoản phí mà VETC và Viettel Money dự kiến thu được xác định là phí sử dụng phương tiện thanh toán, thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về ngân hàng, không phải phí sử dụng đường bộ hay phí quản lý, duy trì tài khoản giao thông.
Kết quả rà soát cho thấy, hệ thống VETC hiện hỗ trợ 5 phương tiện thanh toán, gồm ví điện tử VETC, ví trả sau TPBank, ví trả sau BIDV, thẻ tín dụng TPBank và thẻ tín dụng BIDV.
Trong khi đó, hệ thống của Công ty CP Giao thông số Việt Nam (VDTC) hỗ trợ 11 phương tiện thanh toán, gồm ví MoMo, Viettel Money, 8 ngân hàng và cổng thanh toán FPT Pay.
Chính sách thu phí giữa các phương tiện thanh toán có sự khác biệt. Tại thời điểm kiểm tra, ví điện tử VETC, Viettel Money và hình thức trích nợ tự động của Vietcombank được miễn phí, trong khi một số phương thức khác áp dụng mức phí cố định hoặc tính theo giá trị giao dịch.
Bộ Xây dựng đánh giá, phần lớn các phương tiện thanh toán liên kết với tài khoản giao thông đã áp dụng chính sách phí dịch vụ. Vì vậy, việc VETC và Viettel Money nghiên cứu thu phí có sự tương đồng với chính sách của một số đơn vị cung cấp dịch vụ thanh toán khác.
Theo giải trình của các doanh nghiệp, việc xây dựng chính sách thu phí nhằm bù đắp chi phí đầu tư, phát triển, quản lý và vận hành hệ thống ví điện tử; chi phí định danh, xác thực khách hàng, kết nối ngân hàng, xử lý giao dịch, đối soát, bảo đảm an toàn, bảo mật và chăm sóc khách hàng.
Tuy nhiên, Bộ Xây dựng cho rằng, mặc dù các doanh nghiệp đã thực hiện thông báo chính sách phí, song cách thức truyền thông và giải thích chưa thực sự phù hợp, chưa làm rõ đầy đủ bản chất khoản thu cũng như quyền lựa chọn của người sử dụng dịch vụ. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến phản ứng, bức xúc của người tham gia giao thông.
Đáng chú ý, chủ phương tiện có quyền hủy liên kết với phương tiện thanh toán hiện tại để chuyển sang phương thức khác phù hợp với nhu cầu sử dụng. Việc hủy liên kết không làm chấm dứt hoặc ảnh hưởng đến việc duy trì tài khoản giao thông.
Tại thời điểm kiểm tra, các doanh nghiệp đã tạm dừng triển khai chính sách thu phí ví điện tử liên kết với tài khoản giao thông để nghiên cứu bổ sung các phương án tính phí linh hoạt hơn, như thu theo lượt giao dịch, theo tỷ lệ giá trị giao dịch hoặc miễn phí đối với phương tiện ít sử dụng. Do chính sách chưa được triển khai nên chưa phát sinh thiệt hại thực tế đối với khách hàng.
Trên cơ sở kết quả rà soát, Bộ Xây dựng đề nghị các cơ quan liên quan, gồm Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng, chủ động nắm bắt tình hình, xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh thuộc phạm vi quản lý trong hoạt động thu phí đường bộ theo hình thức điện tử không dừng.
Đối với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ, Bộ Xây dựng yêu cầu tiếp tục nghiên cứu chính sách giá dịch vụ phù hợp với nhu cầu và tần suất sử dụng của từng nhóm khách hàng; công khai, minh bạch thông tin về khoản thu và bảo đảm quyền lựa chọn phương tiện thanh toán của chủ phương tiện trước khi triển khai.
Cùng với đó, VETC và VDTC cần tiếp tục mở rộng kết nối với các ngân hàng, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán và trung gian thanh toán nhằm đa dạng hóa phương thức thanh toán, tạo thuận lợi cho người dân.
Bộ Xây dựng cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường thông tin, giải thích rõ bản chất khoản thu là giá dịch vụ thương mại, không phải phí sử dụng đường bộ hay phí quản lý tài khoản giao thông, qua đó tránh gây hiểu nhầm và phát sinh những lo ngại không cần thiết trong dư luận.
Thiên Trường
