Bệnh viện Đa khoa Từ Sơn có địa chỉ tại Phố Mới, phường Đồng Nguyên, tỉnh Bắc Ninh. Đây là một cơ sở y tế công lập uy tín tại địa phương. Bệnh viện chuyên cung cấp các dịch vụ khám chữa bệnh toàn diện với đầy đủ các chuyên khoa lâm sàng và cận lâm sàng. Cơ sở y tế này được đầu tư hệ thống trang thiết bị hiện đại. Nhờ đó, bệnh viện từ lâu đã trở thành điểm đến khám chữa bệnh quen thuộc đối với bà con quanh vùng.
Nằm ngay trong khuôn viên Bệnh viện Đa khoa Từ Sơn là một quầy thuốc mang tên "Nhà thuốc Trung tâm Y tế". Vị trí quầy thuốc được đặt ngay tại khu vực sân bệnh viện, rất gần với cổng ra vào. Do có vị trí thuận lợi, quầy thuốc này là điểm đến thường xuyên của các bệnh nhân mỗi khi có nhu cầu mua thuốc điều trị sau khi thăm khám. Tuy nhiên, theo ghi nhận của phóng viên, bên cạnh việc cung cấp thuốc theo đúng đơn của bác sĩ, quá trình giao dịch tại nhà thuốc này đang đặt ra một số vấn đề cần được làm rõ.
Hoạt động bán thuốc kê đơn và tính minh bạch trong quản lý
Trong vai một người bệnh cần mua thuốc trị đau răng, phóng viên đã trực tiếp có mặt tại Nhà thuốc Trung tâm Y tế. Phóng viên cần mua thuốc Naphacogyl. Đây là một loại thuốc kháng sinh chuyên dùng để điều trị các bệnh lý về răng miệng. Thành phần chính của thuốc chứa hai loại hoạt chất là Spiramycin và Metronidazole. Nhân viên tại quầy thông báo hiện cơ sở chỉ có loại thuốc mang tên Zidocin. Nhân viên tư vấn loại thuốc này có thành phần hoạt chất tương tự như Naphacogyl. Mức giá được thông báo cho khách hàng là 25.000 đồng một vỉ.
Việc mua bán diễn ra rất nhanh chóng và dễ dàng. Khách hàng chỉ cần hỏi mua thuốc kháng sinh là ngay lập tức được đáp ứng. Theo ghi nhận của phóng viên, nhân viên bán thuốc hoàn toàn không yêu cầu người mua phải cung cấp hay xuất trình đơn thuốc. Sau khi khách hàng trả tiền, nhân viên cũng không tiến hành xuất hóa đơn bán lẻ theo quy định.
Tiếp tục quan sát tại quầy, phóng viên ghi nhận thêm một trường hợp giao dịch khác. Một khách hàng đến quầy mua thuốc chỉ cầm theo một tờ giấy. Trên tờ giấy này chỉ ghi tên thuốc cần mua. Tờ giấy hoàn toàn không có dấu mộc của cơ sở y tế hay chữ ký, tên của bác sĩ kê đơn. Khách hàng này yêu cầu mua Myonal hàm lượng 50mg. Myonal là một loại thuốc giãn cơ và nằm trong danh mục bắt buộc phải có đơn thuốc của bác sĩ mới được phép sử dụng. Tương tự như trường hợp của phóng viên, khách hàng này nhanh chóng mua được thuốc. Toàn bộ quá trình giao dịch diễn ra thuận lợi mà không cần bất kỳ một đơn thuốc hợp lệ nào. Khách hàng trả tiền và rời đi, đồng thời cũng không được nhân viên xuất hóa đơn bán lẻ.
Về mặt pháp lý, Thông tư số 07/2017/TT-BYT do Bộ Y tế ban hành ngày 30/5/2017 đã quy định rất cụ thể. Danh mục thuốc được bán tại các nhà thuốc được chia làm hai loại cơ bản. Loại thứ nhất là thuốc bán phải có đơn của bác sĩ, hay còn gọi là thuốc kê đơn. Loại thứ hai là thuốc bán không cần đơn thuốc, tức là thuốc không kê đơn. Tiếp đó, khoản 5 Điều 6 Luật Dược năm 2016, được sửa đổi bởi điểm b khoản 3 Điều 1 Luật Dược sửa đổi năm 2024, đã quy định nghiêm cấm hành vi bán lẻ thuốc kê đơn mà không có đơn thuốc.
Nhằm thắt chặt quản lý, Nghị định 90/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 15/5/2026. Theo quy định mới, hành vi bán thuốc kê đơn khi không có chỉ định của bác sĩ có thể bị xử phạt hành chính với số tiền từ 10 đến 20 triệu đồng. Việc bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc là hành vi đã có các quy định pháp luật điều chỉnh cụ thể. Từ những ghi nhận thực tế tại Nhà thuốc Trung tâm Y tế, sự việc đặt ra yêu cầu cần cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra, xác minh.
Bên cạnh đó, quy trình bán hàng không xuất hóa đơn bán lẻ cũng là một chi tiết đáng chú ý. Việc không xuất hóa đơn bán lẻ khiến công tác quản lý hoạt động kinh doanh thuốc cần được làm rõ. Liệu việc giao dịch thiếu hóa đơn chứng từ có ảnh hưởng đến tính minh bạch trong công tác quản lý hoạt động bán thuốc hay không? Cơ quan quản lý, phía bệnh viện cũng như chủ quầy thuốc sẽ kiểm soát lượng hàng hóa nhập vào và bán ra như thế nào?
Cũng cần phải nhấn mạnh rằng, hệ lụy của việc bán thuốc kháng sinh không kiểm soát chặt chẽ là vô cùng lớn. Số liệu từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho thấy mức độ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Cụ thể, trong giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2023, Việt Nam đã ghi nhận gần 270.000 ca tử vong liên quan đến tình trạng đề kháng kháng sinh. Con số này đồng nghĩa với việc bình quân mỗi năm nước ta có gần 70.000 ca tử vong do các nguyên nhân liên quan đến kháng kháng sinh.
Theo phân tích của các chuyên gia y tế, tình trạng kháng kháng sinh (AMR) tại Việt Nam đang gây ra những nguy cơ sức khỏe vô cùng nghiêm trọng. Kháng sinh bị sử dụng thiếu kiểm soát làm giảm hiệu quả của các phác đồ điều trị. Các bệnh lý truyền nhiễm thông thường dần trở nên khó điều trị hơn rất nhiều. Hậu quả là tỷ lệ tử vong gia tăng, đồng thời chi phí y tế mà người bệnh phải gánh chịu cũng tăng cao. Đây là thách thức ảnh hưởng sâu rộng đến hệ sinh thái và sức khỏe của toàn cộng đồng trên khắp Việt Nam.
Quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn và công tác quản lý vật tư y tế
Tiếp tục ghi nhận thực tế tại Bệnh viện Đa khoa Từ Sơn, phóng viên đã có mặt tại khu vực lấy mẫu máu xét nghiệm. Theo ghi nhận của phóng viên tại thời điểm tác nghiệp, một số nhân viên y tế chưa sử dụng đầy đủ các phương tiện phòng hộ cá nhân theo chuẩn quy định.
Cụ thể, trong quá trình thao tác chuyên môn trực tiếp tiếp xúc với mẫu bệnh phẩm, có nhân viên chưa đeo găng tay y tế. Đồng thời, có trường hợp nhân viên cũng chưa đeo khẩu trang. Quá trình lấy mẫu máu diễn ra liên tục, thao tác này lặp lại với nhiều bệnh nhân khác nhau.
Về quy định cấu thành giá dịch vụ y tế, Khoản 1 Điều 3 của Thông tư 15/2018/TT-BYT đã nêu rõ. Các chi phí vật tư tiêu hao trực tiếp phục vụ công tác khám bệnh đều đã được cơ quan chức năng tính trực tiếp vào mức giá khám bệnh. Danh mục các vật tư tiêu hao này bao gồm mũ, khẩu trang, găng tay, bông, băng, cồn, gạc và nước muối rửa. Người bệnh khi thanh toán chi phí y tế đã chi trả cho việc sử dụng các vật tư phòng hộ nói trên.
Bệnh viện Đa khoa Từ Sơn tiếp nhận lượng bệnh nhân lớn mỗi ngày. Khu vực xét nghiệm phải thực hiện lấy mẫu máu cho hàng trăm đến hàng ngàn ca bệnh. Từ ghi nhận thực tế của phóng viên, việc sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân chưa đầy đủ đặt ra yêu cầu cần làm rõ. Nếu quy trình lấy mẫu thiếu găng tay hoặc khẩu trang diễn ra thường xuyên, công tác quản lý vật tư tiêu hao tại bệnh viện được thực hiện như thế nào? Đây là nội dung cần đơn vị quản lý trực tiếp giải trình rõ ràng.
Để thông tin được phản ánh một cách khách quan và đa chiều, ngày 08/7/2026, phóng viên đã chính thức gửi giấy giới thiệu đến Bệnh viện Đa khoa Từ Sơn. Phóng viên đã đặt lịch làm việc với Ban lãnh đạo bệnh viện để có thêm thông tin về các nội dung nêu trên. Mặc dù phóng viên đã nhiều lần liên hệ, nhưng đến thời điểm bài báo này được thực hiện, phía bệnh viện vẫn chưa có phản hồi chính thức.
Từ những ghi nhận thực tế nêu trên, đề nghị Sở Y tế tỉnh Bắc Ninh cùng các cơ quan chức năng liên quan kiểm tra, xác minh hoạt động bán thuốc kê đơn tại nhà thuốc trong khuôn viên Bệnh viện Đa khoa Từ Sơn. Việc chấp hành quy định về xuất hóa đơn bán lẻ, cũng như quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn trong hoạt động lấy mẫu xét nghiệm cũng cần được kiểm tra kỹ lưỡng. Các bước xác minh này nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng, an toàn sức khỏe cho người bệnh, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong toàn bộ hoạt động khám chữa bệnh.
Thành Nam
