Theo ghi nhận, trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Zalo, TikTok… xuất hiện hàng loạt tài khoản cá nhân, fanpage quảng cáo dịch vụ đổi tiền mới, tiền lẻ với nhiều mệnh giá khác nhau như 2.000 đồng, 5.000 đồng, 10.000 đồng, 20.000 đồng, 50.000 đồng đến 200.000 đồng; tiền polymer mới tinh, seri đẹp. Các đối tượng thường cam kết “uy tín”, “giao dịch nhanh”, “phí thấp hơn ngân hàng”, thậm chí sẵn sàng gửi hình ảnh tiền mặt để tạo lòng tin cho khách hàng.
Đơn giản, chỉ cần gõ những từ khóa như “đổi tiền mới”, “đổi tiền lẻ”, “đổi tiền lì xì” trên các nền tảng mạng xã hội lần lượt các nôi dung này được hiển thị hàng loạt các bài viết về dịch vụ đổi tiền. Điểm chung của các tài khoản là đều cam kết đổi tiền với nhiều mệnh giá từ nhỏ tới lớn, tiền mới, nguyên sê-ri, nguyên cọc…
Cụ thể, chỉ cần gõ các cụm từ trên tại TP. HCM, loạt nội dung giới thiệu về dịch vụ đổi tiền như: Đổi tiền lẻ lì xì – đi chùa với phí rẻ nhất TP. HCM, các loại mệnh giá với giá tốt, uy tín kèm hình ảnh là những cọc tiền mới được xếp chồng lên nhau. Hay, đổi càng sớm, phí càng rẻ; đổi càng nhiều, phí càng rẻ, giá yêu thương… phía dưới bài viết còn gắn thẻ nhiều từ khóa đổi tiền mới nhằm mục đích tăng tương tác, thu hút người xem.
Hay, nhiều tài khoản cá nhân, hội nhóm công khai liên tục đăng tải các bài viết quảng cáo nhận đổi tiền mới, tiền lẻ với đủ mệnh giá, cam kết “uy tín”, “giao dịch nhanh”, “phí thấp”. Thậm chí, các đối tượng còn đăng hình ảnh tiền mới xếp cọc, video quay cảnh giao dịch để tạo lòng tin cho người có nhu cầu. Mức chênh lệch đổi tiền lẻ dao động từ 5-10% tùy vào từng mệnh giá và số tiền. Người có nhu cầu đổi tiền sẽ liên hệ hoặc nhắn tin theo thông tin để trên các bài viết.
Tuy nhiên, hiện nay các thủ đoạn lừa đảo, chiếm đoạt tài sản qua mạng xã hội hết sức tinh vi, Theo cơ quan Công an cho biết, phương thức, thủ đoạn chính của các đối tượng như: Lập các tài khoản mạng xã hội như Facebook, Zalo, đăng tải công khai các bài viết quảng cáo nhận “đổi tiền mới, tiền lẻ” với nhiều mệnh giá khác nhau, kèm theo cam kết giao dịch nhanh, phí thấp, số lượng lớn. Để tạo lòng tin, các đối tượng sử dụng hình ảnh tiền thật, giấy tờ giao dịch giả, thậm chí mạo danh nhân viên ngân hàng, người quen hoặc tự giới thiệu có mối quan hệ nội bộ để thuyết phục người có nhu cầu.
Sau khi trao đổi, các đối tượng yêu cầu người dân chuyển tiền đặt cọc hoặc thanh toán trước toàn bộ số tiền với lý do “giữ tiền”, “xác nhận giao dịch” hoặc “phí vận chuyển”. Nhưng ngay khi nhận được tiền, các đối tượng lập tức cắt đứt liên lạc, chặn tin nhắn, xóa tài khoản hoặc đưa ra nhiều lý do để kéo dài thời gian hoặc lừa đảo dưới hình thức trao đổi các loại tiền giả…sau đó chiếm đoạt tài sản của người bị hại.
Thực tế cho thấy, nhiều người dân do tâm lý chủ quan, tin tưởng vào các lời quảng cáo trên mạng hoặc ham mức phí đổi tiền thấp đã sập bẫy lừa đảo, gây thiệt hại về tài sản và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thông tin cá nhân.
Nhận định về vấn đề trên, luật sư Lê Quang Vũ – Giám đốc Công ty Luật Công Bình, Đoàn luật sư TPHCM – cho biết: Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, việc đổi tiền cũ sang tiền mới được thực hiện khi đồng tiền bị rách, nát, không đủ điều kiện lưu thông. Theo Điều 6, Thông tư số 25/2013/TT-NHNN ngày 2/12/2023 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về việc thu, đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông nêu rõ: "Ngân hàng Nhà nước chi nhánh, Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước, đơn vị thu đổi có trách nhiệm thực hiện việc thu, đổi ngay cho khách hàng có nhu cầu, không hạn chế số lượng, không yêu cầu thủ tục giấy tờ".
Đồng thời, theo Điều 12, Điều 13 Thông tư số 25/2013/TT-NHNN chỉ có Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng,... mới được phép thực hiện hoạt động thu đổi tiền và chỉ thu đổi đối với tiền không đủ điều kiện lưu thông. Do đó, đối với việc một cá nhân nào đó có hành vi đổi tiền mới để kiếm lợi và tiền đó vẫn còn giá trị lưu thông thì cá nhân đó đang vi phạm pháp luật.
Theo luật sư Vũ, các trường hợp đổi tiền điển hình như đổi tiền lì xì, hiện tại pháp luật không có quy định cấm nếu được thực hiện đổi ngang giá, trao đổi với nhau Tuy nhiên, khi thực hiện đổi tiền với mục đích hưởng lợi thông qua việc thu phần trăm phí đối với số tiền cần đổi thì có thể được xem là hành vi "Thực hiện đổi tiền không đúng quy định của pháp luật" và có thể bị xử phạt theo quy định tại khoản 5, Điều 30 Nghị định số 88/2019/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, mức phạt từ 20 - 40 triệu đồng đối với cá nhân; còn đối với tổ chức sẽ nhân 2 lần mức phạt là từ 40 - 80 triệu đồng.
Bên cạnh đó, việc đổi tiền lì xì Tết có thu phí chênh lệch như trên sẽ có nguy cơ dẫn đến những biến tướng vi phạm pháp luật nghiêm trọng hơn. Trong trường hợp việc đổi tiền có dấu hiệu lừa đảo, tráo tiền giả hoặc chiếm đoạt tài sản, người thực hiện hành vi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
“Người dân khi đổi tiền tại các điểm tự phát còn đối mặt với nguy cơ bị lừa chuyển khoản nhưng không nhận được tiền hoặc nhận tiền giả hoặc các trường hợp khác mà không thể lường trước được”, Luật sư Vũ khuyến cáo.
Trước những thủ đoạn ngày càng tinh vi về hoạt động lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, cơ quan Công an khuyến cáo, người dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác khi thực hiện các giao dịch trên không gian mạng; tuyệt đối không tin vào các dịch vụ đổi tiền mới, tiền lẻ được quảng cáo tràn lan trên mạng xã hội; không chuyển tiền trước cho người lạ dưới bất kỳ hình thức nào.
Khi có nhu cầu đổi tiền, người dân nên liên hệ trực tiếp với các ngân hàng, tổ chức tín dụng được phép hoạt động theo quy định của pháp luật để đảm bảo an toàn. Trường hợp phát hiện các tài khoản, trang mạng có dấu hiệu lừa đảo hoặc nghi vấn liên quan đến hành vi chiếm đoạt tài sản, người dân cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an nơi gần nhất để được tiếp nhận, xác minh và xử lý theo quy định.
Cận Tết là thời điểm các loại tội phạm, đặc biệt là tội phạm công nghệ cao, gia tăng hoạt động với nhiều thủ đoạn tinh vi. Việc nâng cao ý thức cảnh giác của mỗi người dân sẽ góp phần bảo vệ tài sản cá nhân, đồng thời giữ gìn an ninh trật tự, an toàn xã hội trong dịp Tết Nguyên đán.
Yến Linh
