Khơi dậy nội lực từ mỗi khu dân cư
Là tỉnh miền núi với 34 thành phần dân tộc cùng sinh sống, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 62% dân số, Lào Cai có nhiều xã vùng cao, vùng sâu, vùng xa, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội còn không ít khó khăn. Bởi vậy, cùng với nguồn lực đầu tư của Nhà nước, sự tham gia của người dân có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng nông thôn mới, phát triển sản xuất và cải thiện đời sống.
Những năm qua, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam các cấp tỉnh Lào Cai đã phối hợp với các tổ chức thành viên, chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân tham gia các phong trào thi đua, cuộc vận động gắn với thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia. Nhiều hoạt động được triển khai từ khu dân cư, hướng vào những công việc thiết thực như mở đường giao thông, xây dựng công trình cộng đồng, hỗ trợ nhà ở và phát triển sinh kế.
Trong năm 2025 và 9 tháng năm 2026, thông qua công tác vận động của MTTQ các cấp, người dân đã hiến trên 900.000 m² đất làm đường giao thông nông thôn. Cùng với đất đai, nhiều hộ gia đình còn đóng góp ngày công, vật liệu, kinh phí để xây dựng các công trình phục vụ đời sống và sản xuất.
Tại xã Quy Mông, ông Phùng Tiến Hổ, người có uy tín trong cộng đồng, đã vận động người dân hiến 520 m² đất, đóng góp 250 ngày công xây dựng tuyến đường bê tông dài 500 m. Ông còn tích cực giúp đỡ hai hộ gia đình thoát nghèo.
Ở xã Bảo Ái, ông Hoàng Cao Nguyên, Bí thư chi bộ, Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn Trại Phung, đã vận động người dân hiến 11.800 m² đất. Hay như ở xã Lao Chải, ông Sùng A Khua vận động người dân hiến 2.031 m² đất, xây dựng nhà văn hóa cộng đồng rộng 500 m², làm 2,4 km đường nội bản và huy động 200 triệu đồng phục vụ xây dựng nông thôn mới.
Từ những việc làm cụ thể ấy, vai trò của cán bộ Mặt trận ở cơ sở và người có uy tín trong cộng đồng được thể hiện rõ nét. Khi người dân đồng thuận, việc huy động nguồn lực để xây dựng hạ tầng, cải thiện điều kiện sinh hoạt có thêm thuận lợi, nhất là tại những địa bàn còn nhiều khó khăn.
Bên cạnh đó, sự tham gia của cộng đồng còn được thể hiện qua các phong trào “Thắp sáng đường quê”, “Nhà sạch, vườn đẹp”, “Khu dân cư sáng - xanh - sạch - đẹp”. Bằng việc đóng góp công sức, giữ gìn vệ sinh môi trường, chỉnh trang nhà cửa, đường làng, ngõ xóm, người dân trực tiếp tham gia xây dựng diện mạo nông thôn.
Cùng với vận động Nhân dân, MTTQ các cấp đã huy động sự đóng góp của doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân để chăm lo cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và những gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Trong năm 2025 và 9 tháng đầu năm 2026, Quỹ “Vì người nghèo” và các chương trình an sinh xã hội đã chi hỗ trợ trên 311 tỷ đồng để xây mới, sửa chữa nhà đại đoàn kết, hỗ trợ sinh kế, phát triển sản xuất, học tập và khám, chữa bệnh.
Đáng chú ý, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội đã phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương vận động nguồn lực xã hội hóa, huy động ngày công, vật liệu và kinh phí, góp phần hoàn thành hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát với trên 16.000 căn nhà cho các hộ thuộc diện hỗ trợ trên địa bàn tỉnh.
Đối với những gia đình còn khó khăn, có được ngôi nhà kiên cố là điều kiện quan trọng để ổn định cuộc sống. Cùng với các chính sách hỗ trợ về nhà ở, việc tạo sinh kế, giúp người dân có thêm điều kiện phát triển sản xuất cũng đang được MTTQ các cấp quan tâm trong quá trình thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững.
Phát huy vai trò cộng đồng trong phát triển sinh kế
Bên cạnh huy động nguồn lực, một trong những hướng triển khai được MTTQ tỉnh Lào Cai chú trọng là phát huy vai trò của người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số. Toàn tỉnh hiện có 2.286 người có uy tín, tham gia vận động người dân thực hiện chủ trương, chính sách, pháp luật, phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới và giữ gìn an ninh trật tự tại cơ sở.
Không ít người có uy tín đã trở thành những nhân tố tích cực trong vận động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất. Tại Bản Chao, xã Việt Hồng, ông Nguyễn Hồng Quang đã vận động người dân trồng trên 5 ha tre măng Bát Độ, trên 1 ha cây ăn quả có múi và phát triển cây quế. Gia đình ông cũng trồng 1,5 ha quế.
Việc vận động người dân chuyển đổi sản xuất tại xã Việt Hồng là một trong những ví dụ về sự tham gia của người có uy tín trong phát triển kinh tế ở cơ sở. Bằng sự gương mẫu và tiếng nói trong cộng đồng, họ góp phần đưa các chủ trương, chính sách đến với người dân, đồng thời khuyến khích bà con chủ động tìm hướng phát triển sản xuất phù hợp.
Để người dân hiểu và tham gia thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật cũng được MTTQ các cấp triển khai bằng nhiều hình thức. Trong năm 2025 và 9 tháng đầu năm 2026, hơn 530 tin, bài chuyên đề được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử và trang Fanpage của Mặt trận tỉnh; 18.750 tờ rơi tuyên truyền xây dựng nông thôn mới và 14.900 tờ rơi phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống được phát hành đến người dân tại 99 xã, phường.
Trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, MTTQ các cấp tập trung triển khai những nội dung thuộc Dự án 9 và Dự án 10, chú trọng tuyên truyền, phổ biến pháp luật, phát huy vai trò người có uy tín, kiểm tra, giám sát và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác Mặt trận ở cơ sở.
Giai đoạn 2025 - 2026, trên 15 hội nghị tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật đã được tổ chức tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tập trung vào các quy định về hôn nhân và gia đình, phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, tình trạng nữ sinh con dưới 18 tuổi và pháp luật về đất đai.
Nội dung tuyên truyền còn được lồng ghép trong các cuộc họp thôn, sinh hoạt cộng đồng, hoạt động của Ban Công tác Mặt trận và các tổ chức đoàn thể. Sự tham gia của già làng, trưởng bản, người có uy tín giúp công tác vận động gần gũi hơn với đời sống của đồng bào, nhất là trong việc thay đổi những tập quán không còn phù hợp.
Ngoài ra, MTTQ tỉnh Lào Cai cũng hướng dẫn xây dựng mô hình điểm “Thôn, tổ dân phố không tảo hôn” tại 10 địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số; phối hợp tổ chức các hoạt động hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế, tập huấn ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và thương mại điện tử cho đồng bào vùng đặc biệt khó khăn.
Cùng với hỗ trợ về vật chất, những hoạt động nâng cao kiến thức, kỹ năng và nhận thức pháp luật có ý nghĩa thiết thực đối với người dân vùng cao. Đây cũng là những nội dung được quan tâm trong quá trình thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, hướng tới cải thiện đời sống và tạo điều kiện để người dân chủ động phát triển kinh tế.
Một nhiệm vụ khác được MTTQ các cấp chú trọng là giám sát việc thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở, giảm nghèo và các công trình đầu tư tại địa phương. Qua hoạt động giám sát, những khó khăn, bất cập từ cơ sở được phản ánh, kiến nghị tới các cơ quan có trách nhiệm; đồng thời đề xuất đổi mới phương thức tuyên truyền, tăng cường các mô hình hỗ trợ sinh kế có điều kiện, khuyến khích người dân chủ động vươn lên.
Bên cạnh kết quả đạt được, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lào Cai cũng nhìn nhận việc triển khai các phong trào thi đua tại một số địa phương chưa đồng đều; công tác phát hiện, bồi dưỡng, nhân rộng những mô hình hiệu quả có lúc, có nơi chưa kịp thời. Nguồn lực dành cho xây dựng và nhân rộng mô hình còn hạn chế, việc phát huy vai trò của một bộ phận người có uy tín chưa tương xứng với tiềm năng.
Để khắc phục những hạn chế này, thời gian tới, MTTQ các cấp tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, vận động; phát huy vai trò tự quản của cộng đồng, nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội và tăng cường huy động nguồn lực chăm lo an sinh, hỗ trợ sinh kế. Việc phát hiện, nhân rộng những mô hình phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương cũng được xác định là nhiệm vụ cần chú trọng.
Từ những tuyến đường được xây dựng bằng sự đóng góp của người dân đến các mô hình chuyển đổi sản xuất ở vùng cao, kết quả vận động tại Lào Cai cho thấy vai trò của cộng đồng trong thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia. Khi nguồn lực hỗ trợ được kết hợp với sự chủ động, đồng thuận và trách nhiệm của người dân, công tác giảm nghèo có thêm điều kiện để đi vào thực chất, hướng tới những kết quả bền vững.
Hải Minh
