Đẩy mạnh giao dịch điện tử và tự động hóa quy trình
Nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, BHXH Việt Nam đã chính thức ban hành Quyết định số 366/QĐ-BHXH. Quyết định này quy định chi tiết về quy trình thu BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), cũng như công tác cấp sổ BHXH và thẻ BHYT. Điểm đột phá lớn nhất của quy trình mới là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và giao dịch điện tử trên cơ sở người dân, doanh nghiệp tự kê khai và tự chịu trách nhiệm.
Theo đó, người tham gia bảo hiểm nay đã có thể sử dụng sổ BHXH điện tử để giải quyết các chế độ BHXH, BHTN một cách thuận tiện. Trong hoạt động khám chữa bệnh, người dân được phép sử dụng thẻ BHYT điện tử đã tích hợp trên ứng dụng VNeID (tài khoản định danh điện tử mức độ 2), ứng dụng VssID hoặc thông qua email.
Để hỗ trợ tối đa cho phương thức điện tử này, hệ thống phần mềm nghiệp vụ của BHXH sẽ tự động kết nối và xác thực thông tin người tham gia với cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm, dân cư và cư trú. Nếu hồ sơ nộp vào hợp lệ và đầy đủ, hệ thống sẽ tự động cập nhật dữ liệu, tiến hành cấp sổ BHXH, thẻ BHYT điện tử và xác nhận quá trình đóng. Trong trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ, cơ quan BHXH có trách nhiệm hướng dẫn bổ sung hoặc trả lại hồ sơ trong thời gian tối đa không quá 3 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận.
Bên cạnh việc số hóa, quy trình mới cũng phân cấp rõ ràng trách nhiệm của từng hệ thống. Cơ quan BHXH cấp cơ sở sẽ trực tiếp hướng dẫn, tiếp nhận hồ sơ, thu tiền, cấp sổ/thẻ và trả kết quả thủ tục hành chính. Cơ quan BHXH cấp tỉnh chịu trách nhiệm xử lý hồ sơ thuộc thẩm quyền và hỗ trợ giải quyết vướng mắc. Trong khi đó, BHXH Việt Nam ở trung ương sẽ quản lý nguồn thu từ ngân sách trung ương đóng, hỗ trợ đóng và giải quyết các trường hợp vượt thẩm quyền của địa phương. 
Kiểm soát chặt chẽ, ngăn chặn tình trạng nộp chậm, trốn đóng bảo hiểm
Một mục tiêu trọng tâm khác của Quyết định 366/QĐ-BHXH là tăng cường khả năng kiểm soát tình trạng chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm của các đơn vị sử dụng lao động. Với quy trình mới, hệ thống phần mềm sẽ tự động nhận diện, xác định trạng thái vi phạm và lập tức gửi thông báo đôn đốc đến các doanh nghiệp cố tình chây ỳ.
Về phía người lao động, ứng dụng VssID sẽ trở thành một công cụ giám sát đắc lực. Người lao động có thể chủ động theo dõi và tra cứu tình trạng đóng BHXH, BHYT, BHTN của doanh nghiệp theo thời gian thực. Cơ quan BHXH cũng quy định chế tài bảo vệ quyền lợi người lao động rất rõ ràng: Trong trường hợp doanh nghiệp chậm hoặc trốn đóng BHYT dẫn đến việc người lao động chưa được cấp thẻ thẻ BHYT mới, đơn vị sử dụng lao động bắt buộc phải hoàn trả toàn bộ chi phí khám chữa bệnh mà người lao động đã phải tự chi trả (trong phạm vi quyền lợi BHYT được hưởng).
Đại diện BHXH Việt Nam khẳng định, việc ban hành và áp dụng quy trình mới là một bước tiến quan trọng để hoàn thiện cơ chế quản lý theo hướng công khai, minh bạch và hiện đại. Những thay đổi này không chỉ bảo vệ sát sao quyền lợi của người lao động mà còn tạo ra một hệ sinh thái hành chính công thuận lợi, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn trong kỷ nguyên số.
Thành Nam
