Cụ thể, Cục Hải quan cho biết, nhập khẩu máy móc, thiết bị đã qua sử dụng được xem là giải pháp giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí, tận dụng công nghệ phục vụ sản xuất. Tuy nhiên, qua công tác kiểm tra, kiểm soát, lực lượng hải quan ghi nhận vi phạm trong nhập khẩu máy móc, thiết bị đã qua sử dụng không mang tính cục bộ, mà xuất hiện trên nhiều tuyến, nhiều địa bàn…
Các vi phạm tập trung chủ yếu tại tuyến đường bộ, đặc biệt là các cửa khẩu giáp Trung Quốc như Hữu Nghị (Lạng Sơn), cửa khẩu giáp Campuchia như Mộc Bài (Tây Ninh). Bên cạnh đó, các tuyến cảng biển với lưu lượng hàng hóa lớn như Hải Phòng; Cát Lái, Cái Mép (TP. Hồ Chí Minh), Hà Tiên (An Giang) cũng được xác định là địa bàn tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Không chỉ dừng lại ở khâu nhập khẩu, nhiều vi phạm còn bị phát hiện tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, nơi máy móc, thiết bị sau khi thông quan được đưa vào lắp đặt hoặc tiêu thụ trái phép.
Thông tin trước báo chí, lãnh đạo Chi cục Điều tra chống buôn lậu (Cục Hải quan – Bộ Tài chính) cho biết: Qua thực tiễn kiểm tra, kiểm soát, lực lượng Hải quan đã nhận diện và chỉ ra hàng loạt phương thức, thủ đoạn trục lợi chính sách trong nhập khẩu máy móc đã qua sử dụng.
Phổ biến nhất, là khai sai tình trạng hàng hóa. Nhiều doanh nghiệp khai nhập khẩu máy mới 100% để được phân luồng xanh, trong khi thực tế là máy đã qua sử dụng. Một số doanh nghiệp gia công, sản xuất xuất khẩu, doanh nghiệp chế xuất lợi dụng cơ chế quản lý rủi ro để thực hiện hành vi gian dối.
Bên cạnh đó, có doanh nghiệp không có nhà xưởng, không hoạt động sản xuất, nhưng vẫn gian dối về mục đích nhập khẩu, lập khống hồ sơ, hợp đồng ủy thác nhập khẩu để thông quan, sau đó bán thương mại trong nước.
Một thủ đoạn khác, là nhập khẩu rời rạc từng chi tiết, bộ phận máy móc, "né" quy định về nhập khẩu dây chuyền đồng bộ, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, xác định bản chất hàng hóa.
Trước thực trạng trên, Cục Hải quan đã chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ tăng cường kiểm tra, kiểm soát toàn diện đối với hoạt động nhập khẩu máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng.
Theo đó, lực lượng hải quan sẽ siết chặt kiểm soát từ khâu thông quan đến hậu kiểm. Trọng tâm là nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro, tăng cường kiểm tra thực tế đối với các lô hàng có dấu hiệu nghi vấn; siết chặt khâu xác định tình trạng hàng hóa, năm sản xuất, công nghệ; đẩy mạnh kiểm tra sau thông quan, thanh tra chuyên ngành đối với doanh nghiệp có rủi ro cao.
Song song đó, lực lượng hải quan tiếp tục đẩy mạnh đấu tranh chuyên án, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng để kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại…
Tuấn Ngọc
