Đơn vị này được tổ chức theo mô hình đặc thù, áp dụng cơ chế, chính sách vượt trội nhằm đổi mới quản trị địa phương, thu hút đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh. Cơ quan soạn thảo nhấn mạnh yêu cầu trao quyền chủ động lớn hơn cho chính quyền thành phố trong quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện các chính sách phát triển.
Dự thảo cũng quy định HĐND thành phố được ban hành biện pháp đặc thù về bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ môi trường và áp dụng các biện pháp hành chính cấp bách khi cần thiết để bảo vệ Thủ đô, bảo đảm hiệu lực quản lý đô thị và an toàn cộng đồng. Chủ tịch UBND thành phố và cấp xã có thẩm quyền quyết định áp dụng các biện pháp này theo quy định.
Đáng chú ý, cơ quan soạn thảo đề xuất cho phép HĐND thành phố quy định mức tiền phạt vi phạm hành chính cao hơn nhưng không quá 2 lần mức chung do Chính phủ quy định trên địa bàn Hà Nội, nhằm tăng tính răn đe, phù hợp đặc thù đô thị đặc biệt.
Trong trường hợp cần thiết để bảo đảm an ninh, trật tự, Chủ tịch UBND các cấp được áp dụng biện pháp yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với các công trình, cơ sở vi phạm như xây dựng sai quy hoạch, không phép, không bảo đảm điều kiện phòng cháy, chữa cháy hoặc thuộc diện phải di dời khẩn cấp.
Bên cạnh đó, dự thảo cho phép thành lập khu thương mại tự do tại Thủ đô sau khi được HĐND thành phố phê duyệt; cơ chế, chính sách tổ chức và hoạt động do thành phố quy định. Các loại hình kinh tế mới như kinh tế ban đêm, kinh tế bạc, kinh tế không gian tầm thấp cũng được giao HĐND thành phố quy định về phạm vi, điều kiện hoạt động, cơ chế quản lý và hỗ trợ phát triển.
Hiện Hà Nội có 126 đơn vị hành chính cấp xã, diện tích hơn 3.359 km², dân số trên 8,8 triệu người. Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) dự kiến được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI vào tháng 4/2026.
Hậu Thạch (t/h)
