Những ngày gần đây, chỉ cần vài thao tác tìm kiếm trên mạng xã hội, người dùng dễ dàng bắt gặp hàng loạt tài khoản cá nhân, fanpage công khai nhận đổi tiền lẻ với đủ mệnh giá từ 20.000 đồng, 50.000 đồng đến 100.000 đồng, 200.000 đồng. Phí chênh lệch được chào mời dao động từ 3% đến 10%, thậm chí cao hơn đối với tiền mới, tiền số đẹp hoặc đổi số lượng lớn. Hoạt động này diễn ra công khai, giao dịch nhanh chóng, khiến thị trường đổi tiền lẻ “chợ mạng” trở nên sôi động trước thềm năm mới.
Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật, đây là hành vi vi phạm. Cụ thể, tại Điều 12 và Điều 13 Thông tư số 25/2013/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, việc thu, đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông cho tổ chức, cá nhân chỉ được thực hiện bởi các đơn vị có thẩm quyền như Ngân hàng Nhà nước, chi nhánh Ngân hàng Nhà nước, Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và Kho bạc Nhà nước. Cá nhân tự ý đổi tiền để thu phí, hưởng chênh lệch không thuộc các trường hợp được phép.
Về chế tài xử phạt, điểm a khoản 5 Điều 30 Nghị định số 88/2019/NĐ-CP quy định rõ: hành vi đổi tiền mới, tiền lẻ để hưởng phần trăm chênh lệch hoặc thu phí trái phép sẽ bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 40 triệu đồng đối với cá nhân vi phạm. Trường hợp tổ chức thực hiện hành vi này, mức phạt sẽ gấp đôi, theo quy định tại điểm b khoản 3 Điều 3 cùng nghị định.
Không chỉ người trực tiếp đổi tiền lẻ trái phép đối mặt nguy cơ bị xử phạt, người dân tham gia giao dịch trôi nổi trên mạng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro khác như tiền giả, tiền kém chất lượng, tranh chấp khi giao dịch hoặc bị lợi dụng thông tin cá nhân. Trong bối cảnh đó, các chuyên gia tài chính ngân hàng khuyến nghị người dân cần tỉnh táo, không tiếp tay cho các hoạt động vi phạm pháp luật chỉ vì sự tiện lợi trước mắt.
Theo quy định hiện hành, người dân có nhu cầu đổi tiền lẻ phục vụ lì xì Tết có thể thực hiện tại các địa chỉ hợp pháp như Ngân hàng Nhà nước, chi nhánh Ngân hàng Nhà nước, Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và Kho bạc Nhà nước. Đây là những đơn vị được phép thực hiện nghiệp vụ đổi tiền, bảo đảm an toàn, đúng quy định.
Cùng với đó, người dân được khuyến cáo nên chủ động chuẩn bị tiền lì xì sớm, sử dụng các mệnh giá phổ biến, hoặc linh hoạt trong hình thức mừng tuổi để tránh tâm lý chạy theo tiền lẻ vào sát Tết, thời điểm thường xảy ra tình trạng khan hiếm và bị đẩy phí chênh lệch lên cao.
Tết là dịp trao gửi may mắn, niềm vui và sự sum vầy. Việc đổi tiền lẻ để lì xì, nếu không cẩn trọng, rất dễ biến “lộc đầu năm” thành rủi ro pháp lý. Tuân thủ quy định pháp luật không chỉ là trách nhiệm của mỗi cá nhân, mà còn góp phần giữ gìn trật tự, kỷ cương trong hoạt động tiền tệ, nhất là trong giai đoạn cao điểm cuối năm.
Hậu Thạch (t/h)
