Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai đã ban hành Kế hoạch số 144-KH/TU về thực hiện Đề án xây dựng thí điểm mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” tại xã Trấn Yên và phường Lào Cai. Kế hoạch nhằm cụ thể hóa Đề án số 17-ĐA/TU ngày 12/10/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, xác định các nhiệm vụ, giải pháp và lộ trình thực hiện phù hợp với điều kiện của từng địa phương.
Theo đó, xã Trấn Yên và phường Lào Cai sẽ triển khai 60 tiêu chí của mô hình, phấn đấu hoàn thành toàn bộ mục tiêu, tiêu chí thuộc lộ trình giai đoạn 2026-2030. Riêng tiêu chí về khả năng tự cân đối ngân sách của xã Trấn Yên được thực hiện theo lộ trình đến năm 2035.
Để thực hiện mục tiêu này, tỉnh Lào Cai xác định 100 nhiệm vụ trọng tâm, trong đó có 10 nhiệm vụ cần làm ngay và 90 nhiệm vụ triển khai theo lộ trình. Các nhiệm vụ được phân công cụ thể cho từng cơ quan, đơn vị, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu và thời hạn hoàn thành.
Bên cạnh việc thực hiện các tiêu chí, kế hoạch còn xác định nhiệm vụ triển khai, kiểm nghiệm và đánh giá 12 mô hình thí điểm theo Đề án. Các mô hình được xây dựng phù hợp với đặc điểm của địa bàn nông thôn và đô thị cửa khẩu, có phương thức tổ chức, vận hành và tiêu chuẩn đánh giá cụ thể. Những mô hình phát huy hiệu quả sẽ được tiếp tục hoàn thiện, làm cơ sở nghiên cứu nhân rộng trong thời gian tới.
Trong những tháng cuối năm 2026, tỉnh tập trung hoàn thiện các điều kiện cần thiết để triển khai Đề án, thành lập Ban Chỉ đạo, Tổ giúp việc và xây dựng kế hoạch thực hiện tại hai địa phương. Cùng với đó là rà soát quy hoạch, hạ tầng, nhân lực, lựa chọn các nhiệm vụ, dự án ưu tiên và xác định phương án bố trí nguồn lực.
Theo lộ trình, đến hết năm 2027, xã Trấn Yên và phường Lào Cai phấn đấu hoàn thành khoảng 40% tổng số tiêu chí, tương đương 24/60 tiêu chí. Năm 2028, tỷ lệ này dự kiến đạt 60-70%, đồng thời tổ chức sơ kết giữa kỳ để đánh giá kết quả, tháo gỡ những khó khăn về cơ chế, chính sách và nguồn lực.
Đến năm 2029, mục tiêu là hoàn thành khoảng 85-90% số tiêu chí. Trong năm này, tỉnh Lào Cai cũng dự kiến hoàn thành và đưa vào vận hành Trung tâm điều hành thông minh theo phương án được phê duyệt, đồng thời tập trung nguồn lực cho các nhiệm vụ, dự án trọng điểm và những tiêu chí còn khó khăn.
Năm 2030, phấn đấu hoàn thành 100% mục tiêu, tiêu chí theo lộ trình, đồng thời tổ chức tổng kết Đề án và đánh giá hiệu quả, tính bền vững của 12 mô hình thí điểm. Giai đoạn 2031-2035, các địa phương tiếp tục nâng cao chất lượng những tiêu chí đã đạt, hoàn thành các mục tiêu có lộ trình dài hơn và nghiên cứu nhân rộng mô hình tại những nơi có điều kiện phù hợp.
Để bảo đảm nguồn lực thực hiện, tỉnh Lào Cai chủ trương kết hợp ngân sách nhà nước với nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình, dự án của Trung ương, của tỉnh và các nguồn vốn hợp pháp khác. Việc phân bổ nguồn lực được thực hiện theo thứ tự ưu tiên, tập trung cho những công trình, dự án có khả năng tạo chuyển biến rõ nét, đồng thời tận dụng kết quả từ các chương trình xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh để tránh đầu tư trùng lặp.
Bên cạnh đó, tỉnh Lào Cai cũng khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức và cá nhân tham gia đầu tư phát triển hạ tầng, cung ứng dịch vụ công và các lĩnh vực phù hợp. Đối với việc đóng góp vốn, công sức, quyền sử dụng đất và các nguồn lực của cộng đồng, kế hoạch yêu cầu phải bảo đảm tự nguyện, công khai, đúng quy định, đồng thời bảo vệ quyền lợi và sinh kế của người dân.
Đáng chú ý, yêu cầu đặt ra trong quá trình thực hiện là kết quả xây dựng mô hình phải phản ánh những chuyển biến thực chất, không chạy theo thành tích. Việc đánh giá các tiêu chí phải có số liệu, phương pháp đo lường và minh chứng rõ ràng, bảo đảm khách quan, công khai, minh bạch. Các nhiệm vụ thí điểm cũng không được làm thay đổi chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, tổ chức bộ máy và biên chế đã được quy định.
Đặc biệt, kế hoạch xác định Nhân dân là trung tâm, chủ thể và đối tượng thụ hưởng. Người dân được khuyến khích tham gia đóng góp ý kiến, giám sát quá trình thực hiện, qua đó gắn kết quả xây dựng mô hình với việc nâng cao chất lượng cuộc sống, mức độ hài lòng và hạnh phúc của Nhân dân.
Ban Thường vụ Tỉnh ủy giao Đảng ủy xã Trấn Yên và Đảng ủy phường Lào Cai chịu trách nhiệm trực tiếp, toàn diện trong lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Đề án. Hai địa phương có trách nhiệm cụ thể hóa các mục tiêu thành nhiệm vụ phù hợp với điều kiện thực tế, chủ động phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan và thường xuyên đánh giá tiến độ, kết quả thực hiện.
Thông qua việc thí điểm tại xã Trấn Yên và phường Lào Cai, tỉnh Lào Cai hướng tới đánh giá tính phù hợp, khả thi và hiệu quả của mô hình trong điều kiện nông thôn và đô thị cửa khẩu. Kết quả thực hiện sẽ là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, phương thức tổ chức và xem xét nhân rộng tại những địa phương có điều kiện tương đồng.
Hải Minh
