Bỏ thủ tục xin chấp thuận riêng
Theo Quyết định số 3078/QĐ-BTC ngày 23/10/2026, Bộ Tài chính công bố bãi bỏ thủ tục hành chính “Chuyển quyền sở hữu chứng khoán ngoài hệ thống giao dịch chứng khoán đối với trường hợp phải có ý kiến chấp thuận của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước”.
Việc bãi bỏ được thực hiện trên cơ sở Thông tư số 145/2026/TT-BTC ngày 30/9/2026 của Bộ Tài chính, thay thế Thông tư số 119/2020/TT-BTC. Thông tư mới quy định về hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán, có hiệu lực từ ngày 16/11/2026.
Trước đây, đối với một số trường hợp chuyển quyền sở hữu chứng khoán ngoài hệ thống giao dịch, tổ chức, cá nhân phải thực hiện thủ tục đề nghị Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chấp thuận. Thủ tục này từng được công bố tại mục 71 trong danh sách thủ tục hành chính lĩnh vực chứng khoán theo Quyết định số 3169/QĐ-BTC ngày 12/9/2025.
Theo quy định mới, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) sẽ trực tiếp thực hiện việc chuyển quyền sở hữu đối với các trường hợp không thông qua giao dịch mua bán trên sàn hoặc không thể thực hiện bằng cách đặt lệnh giao dịch thông thường.
Thay đổi này giúp loại bỏ một bước thủ tục hành chính riêng, đồng thời chuyển trọng tâm xử lý về đơn vị trực tiếp thực hiện nghiệp vụ đăng ký, lưu ký và chuyển quyền sở hữu chứng khoán.
18 nhóm trường hợp được chuyển quyền sở hữu ngoài hệ thống
Thông tư số 145/2026/TT-BTC quy định 18 nhóm trường hợp được thực hiện chuyển quyền sở hữu chứng khoán ngoài hệ thống giao dịch. Trong đó có các trường hợp tặng cho, thừa kế chứng khoán; phân chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân; chuyển quyền sở hữu chứng khoán lô lẻ; chuyển quyền sở hữu theo bản án, quyết định của tòa án, trọng tài hoặc cơ quan thi hành án.
Danh mục cũng bao gồm các trường hợp phát sinh từ hoạt động tổ chức lại doanh nghiệp như chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, giải thể; vay và cho vay chứng khoán; thanh toán gốc, lãi trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ bằng chứng khoán cùng một số trường hợp khác theo quy định.
Đối với những trường hợp ngoài danh mục, VSDC xem xét và thực hiện trên cơ sở ý kiến của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Như vậy, nhà đầu tư không còn phải thực hiện thủ tục riêng đề nghị cơ quan quản lý chấp thuận theo quy trình cũ, nhưng việc xử lý các trường hợp phát sinh ngoài danh mục vẫn có sự tham gia của cơ quan quản lý.
Thông tư cũng quy định bên chuyển quyền sở hữu phải lưu ký chứng khoán tại VSDC trước khi thực hiện chuyển giao. Tuy nhiên, yêu cầu này có một số ngoại lệ, gồm trường hợp bên chuyển quyền sở hữu bị mất tích hoặc đã chết; chuyển quyền theo bản án, quyết định của tòa án, trọng tài, cơ quan thi hành án; hoặc bên chuyển không còn tồn tại sau khi hoàn tất thủ tục chia, hợp nhất, sáp nhập, giải thể, chấm dứt hoạt động.
Việc bãi bỏ thủ tục hành chính này là một bước điều chỉnh trong quá trình đơn giản hóa quy định đối với thị trường chứng khoán. Khi quy trình được tinh gọn và đầu mối xử lý được xác định rõ hơn, nhà đầu tư, tổ chức liên quan có thêm điều kiện tiết kiệm thời gian, chi phí khi thực hiện các giao dịch chuyển quyền sở hữu không qua hệ thống giao dịch tập trung.
Nam Sơn (t/h)
