Ngày 31/10, Bộ Nội vụ có tờ trình gửi Chính phủ về việc thành lập 3 phường Đức Trọng, Hàm Thuận Nam và Cư Jút thuộc tỉnh Lâm Đồng. Đây là bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện đề án, chuyển đổi mô hình quản lý tại những địa bàn có tốc độ đô thị hóa và phát triển kinh tế - xã hội ngày càng cao.
Theo đề án, 3 phường mới được thành lập trên cơ sở giữ nguyên toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 3 xã hiện nay. Cụ thể, Đức Trọng có diện tích 148,78 km², dân số 88.998 người; Hàm Thuận Nam rộng 110,96 km², dân số 34.012 người; Cư Jút có diện tích 104,11 km², dân số 50.914 người.
Nếu được Chính phủ thông qua, Lâm Đồng sẽ có 23 phường, 100 xã và 1 đặc khu. Việc thành lập các phường không làm thay đổi diện tích tự nhiên và quy mô dân số toàn tỉnh.
Ba phường mới trên những hành lang kinh tế trọng điểm
Qua thẩm định, Bộ Nội vụ đánh giá cả 3 địa phương đều nằm trên các hành lang phát triển chủ đạo theo Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Lâm Đồng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Trong đó, Đức Trọng nằm trên hành lang Bắc - Nam trung tâm và hành lang Đông - Tây phía Bắc tỉnh, có Quốc lộ 20, Quốc lộ 27, cao tốc Liên Khương - Prenn và sân bay Liên Khương. Địa phương được định hướng trở thành hạt nhân vùng trung tâm tỉnh, trung tâm hành chính - chính trị mới, đổi mới sáng tạo, công nghiệp chế biến và logistics nông sản, đồng thời kết nối du lịch giữa cao nguyên với vùng ven biển.
Hàm Thuận Nam nằm trên hành lang Bắc - Nam ven biển, có Quốc lộ 1, cao tốc Bắc - Nam và đường sắt Bắc - Nam đi qua. Đây là khu vực có vai trò kết nối giao thương, logistics với Khánh Hòa và TP HCM, tạo điều kiện phát triển thương mại, dịch vụ, du lịch và công nghiệp chế biến gắn với vùng nguyên liệu nông nghiệp.
Trong khi đó, Cư Jút được xác định là cửa ngõ phía Tây Bắc tỉnh, nằm trên hành lang Bắc - Nam Tây Nguyên, có Quốc lộ 14 và Quốc lộ 28 đi qua. Địa phương có Khu công nghiệp Tâm Thắng và lợi thế kết nối tuyến du lịch Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông.
Đô thị hóa tăng tốc, người dân đồng thuận cao
Bên cạnh lợi thế vị trí và kết nối giao thông, các chỉ số kinh tế - xã hội cũng là cơ sở quan trọng để xem xét thành lập 3 phường.
Theo Bộ Nội vụ, năm 2025, thu ngân sách địa phương tại cả 3 xã đều lớn hơn tổng chi ngân sách. Thu nhập bình quân đầu người tại Đức Trọng đạt 110 triệu đồng/năm, Hàm Thuận Nam đạt 68 triệu đồng/năm và Cư Jút đạt 75 triệu đồng/năm, đều cao hơn mức bình quân của tỉnh là 64,71 triệu đồng/người/năm.
Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều tại các địa phương tiếp tục giảm. Năm 2025, Đức Trọng còn 0,23%, Hàm Thuận Nam 0,54% và Cư Jút 1,36%.
Hoạt động công nghiệp, thương mại và dịch vụ phát triển khá rõ nét. Đức Trọng có Khu công nghiệp Phú Hội, chợ đầu mối nông sản của vùng, các trung tâm thương mại hiện đại, 1.022 doanh nghiệp và 4.076 hộ kinh doanh cá thể. Tại Cư Jút, Khu công nghiệp Tâm Thắng thu hút 48 dự án, tỷ lệ lấp đầy đạt 96,80%. Hàm Thuận Nam đón khoảng 250.680 lượt khách du lịch trong năm 2025.
Đáng chú ý, các khu vực trung tâm của 3 xã trước đây gồm thị trấn Liên Nghĩa, thị trấn Thuận Nam, thị trấn Ea T’ling và xã Tâm Thắng đã được UBND tỉnh công bố là đô thị loại III. Tỷ lệ dân số đô thị tại Đức Trọng đạt 76,81%, Hàm Thuận Nam 58,53% và Cư Jút 73,97%.
Bộ Nội vụ nhận định hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội tại các địa phương đã được đầu tư tương đối đồng bộ; mạng lưới trường học, cơ sở y tế, thiết chế văn hóa, thể thao và dịch vụ cơ bản đáp ứng nhu cầu người dân. Với trình độ đô thị hóa hiện nay, mô hình chính quyền nông thôn không còn phù hợp.
Kết quả lấy ý kiến Nhân dân ghi nhận 34.629/38.729 hộ đồng ý thành lập 3 phường, đạt 89,41%. Tỷ lệ đồng thuận tại Hàm Thuận Nam đạt 96,76%, Đức Trọng và Cư Jút đều trên 82%. Đặc biệt, 100% đại biểu HĐND tỉnh và HĐND 3 xã tham dự kỳ họp đã biểu quyết tán thành chủ trương.
Qua thẩm định, Bộ Nội vụ xác định đề án thành lập 3 phường bảo đảm 5 điều kiện và cả 5 tiêu chuẩn theo quy định; phù hợp quy hoạch, bảo đảm quốc phòng, an ninh, phát huy tiềm năng phát triển và đáp ứng nguyện vọng của cấp ủy, chính quyền, Nhân dân địa phương. Hiện đề án đã được trình Chính phủ xem xét, quyết định.
Hoàng Phương
