Mở rộng không gian phát triển từ trục sông Hồng
UBND tỉnh Lào Cai đã ban hành Kế hoạch triển khai Bài toán lớn số 5 về quy hoạch phát triển hành lang kinh tế xuyên Á dọc lưu vực sông Hồng gắn với xây dựng hệ sinh thái cửa khẩu thông minh, logistics và kinh tế số giai đoạn 2026 - 2030.
Trong định hướng phát triển hành lang, Lào Cai xác định liên kết cửa khẩu - giao thông - logistics - sản xuất công nghiệp - thương mại và dịch vụ là trục xuyên suốt. Cửa khẩu thông minh tại lối thông quan cầu đường bộ Kim Thành và lối thông quan Bản Vược được xác định là hạt nhân; giao thông, logistics và khu công nghiệp tạo không gian phát triển; nền tảng số, thương mại điện tử và hợp tác doanh nghiệp là công cụ mở rộng thị trường. Doanh nghiệp giữ vai trò chủ thể đầu tư, sản xuất, kinh doanh và hình thành liên kết chuỗi, trong khi Nhà nước thực hiện vai trò kiến tạo, điều phối, bảo đảm an ninh, an toàn.
Không gian triển khai cũng được xác định theo hướng mở, với khu vực lõi là trục kinh tế dọc lưu vực sông Hồng, Cửa khẩu quốc tế Lào Cai tại Kim Thành - Bản Vược, các khu công nghiệp, trung tâm logistics, ga hàng hóa và những tuyến kết nối. Từ Lào Cai, phạm vi hợp tác trực tiếp mở sang Hà Khẩu, châu Hồng Hà và các địa phương của tỉnh Vân Nam tham gia Bản ghi nhớ hợp tác thương mại và logistics lưu vực sông Hồng ký ngày 30/3/2026 tại Côn Minh. Không gian liên kết tiếp tục được mở rộng theo hành lang Lào Cai - Phú Thọ - Hà Nội - Hưng Yên - Ninh Bình và các đầu mối kết nối với thị trường ASEAN, Trung Quốc.
Trên không gian đó, kế hoạch đặt ra 12 nhóm nhiệm vụ trong giai đoạn 2026 - 2030, bao quát từ cửa khẩu thông minh, giao thông và vận tải đa phương thức, logistics, nền tảng cửa khẩu số, thương mại điện tử xuyên biên giới đến phát triển khu công nghiệp, hợp tác quốc tế và thu hút đầu tư. Các nhiệm vụ về xuất xứ hàng hóa, phòng vệ thương mại, Khu hợp tác kinh tế qua biên giới, phát triển dịch vụ logistics 3PL, 4PL và bảo đảm an ninh, trật tự khu vực biên giới cũng được triển khai trong tổng thể kế hoạch.
Mục tiêu đặt ra không chỉ ở việc nâng cao năng lực thông quan, mà còn tăng hiệu quả logistics, khả năng thu hút đầu tư và hợp tác qua biên giới. Vì vậy, yêu cầu liên kết, đồng bộ giữa cửa khẩu thông minh, hạ tầng giao thông, logistics, khu công nghiệp và thương mại điện tử xuyên biên giới được đặt ngay trong quá trình triển khai, gắn đầu tư hạ tầng với mở rộng thị trường và phát triển kinh tế - xã hội.
Kim Thành, Bản Vược làm hạt nhân kết nối cửa khẩu - logistics - kinh tế số
Tại Kim Thành và Bản Vược, hệ thống cửa khẩu thông minh dự kiến được đầu tư từ hạ tầng, quản lý, điều hành đến thiết bị soi chiếu, cân tự động, nhận diện phương tiện, barie và trung tâm điều hành. Cùng với đó là việc hoàn thiện quy trình vận hành, cơ sở pháp lý, nghiệp vụ, trao đổi dữ liệu và cơ chế hợp tác với phía Hà Khẩu (Trung Quốc).
Tiến độ được xác định phù hợp với từng lối thông quan. Hạ tầng cốt lõi tại Kim Thành dự kiến triển khai từ năm 2026 đến quý I/2027, vận hành và tiếp tục hoàn thiện từ quý II/2027. Tại Bản Vược, thời gian triển khai hạ tầng cốt lõi kéo dài trong giai đoạn 2026 - 2028, vận hành, hoàn thiện từ năm 2029. Nguồn lực thực hiện được huy động từ đầu tư công, vốn doanh nghiệp, hợp tác công tư, thuê dịch vụ công nghệ thông tin và các nguồn hợp pháp khác.
Cùng với nâng cấp năng lực tại cửa khẩu, hệ thống giao thông và vận tải đa phương thức được rà soát theo các tuyến đường bộ, đường sắt, cầu biên giới, ga hàng hóa, cảng cạn và kết nối giữa cửa khẩu với khu công nghiệp, trung tâm logistics, cảng biển. Những công trình đã có trong quy hoạch, kế hoạch đầu tư hoặc đang chuẩn bị đầu tư được ưu tiên thúc đẩy tiến độ, tạo sự liên kết giữa hạ tầng cửa khẩu với mạng lưới vận chuyển hàng hóa.
Hạ tầng logistics được phát triển theo hướng phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu và nhu cầu của từng nhóm hàng. Trước mắt, Lào Cai tập trung thúc đẩy Trung tâm logistics Kim Thành quy mô 75 ha, Trung tâm logistics Bản Vược 30 ha và Cảng cạn Bản Vược 30 ha; đồng thời rà soát nhu cầu phát triển kho lạnh, kho ngoại quan, cơ sở kiểm định, phân phối, sơ chế, đóng gói, bảo quản nông, lâm sản và các dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu.
Bên cạnh, đầu tư hạ tầng, kế hoạch dành một nhóm nhiệm vụ riêng cho nâng cao năng lực doanh nghiệp logistics, phát triển dịch vụ 3PL, 4PL và tăng cường liên kết giữa vận tải, kho bãi, giao nhận, khai báo, phân phối. Hạ tầng các khu công nghiệp tiếp tục được phát triển gắn với thu hút dự án thứ cấp, tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp và từng bước phát triển khu công nghiệp sinh thái.
Nền tảng cửa khẩu số cũng được triển khai đồng bộ với tiến độ xây dựng cửa khẩu thông minh. Tại Kim Thành, đến quý I/2027, nền tảng tiếp tục được duy trì, nâng cấp, kết nối và chia sẻ dữ liệu; từ quý II/2027 chuyển sang duy trì vận hành, đánh giá và tiếp tục hoàn thiện. Tại Bản Vược, việc khảo sát, mở rộng nền tảng và kết nối dữ liệu được thực hiện theo tiến độ đầu tư cửa khẩu thông minh. Quá trình kết nối phải xác định rõ người dùng, chức năng, dữ liệu đầu vào - đầu ra, cơ quan quản lý, phạm vi và quyền khai thác, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin và an ninh mạng.
Trên nền tảng kết nối đó, Lào Cai đặt nhiệm vụ nghiên cứu phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới, từ khảo sát thị trường, nhu cầu doanh nghiệp đến lựa chọn sản phẩm, nền tảng, phương thức logistics và thanh toán phù hợp. Các hoạt động kết nối doanh nghiệp, xúc tiến số, đào tạo kỹ năng thương mại điện tử và livestream song ngữ Việt - Trung được triển khai theo điều kiện thực tế và quy định đối với hoạt động thông quan.
Hợp tác với phía Vân Nam tiếp tục được triển khai trên các lĩnh vực cửa khẩu thông minh, thông quan, logistics, thương mại điện tử, công nghiệp và kết nối cộng đồng doanh nghiệp. Đây cũng là một phần trong việc thực hiện Bản ghi nhớ hợp tác thương mại và logistics lưu vực sông Hồng, gắn kết hoạt động của doanh nghiệp với không gian giao thương qua biên giới.
Với lộ trình đến năm 2030, các nhiệm vụ từ cửa khẩu thông minh, giao thông, logistics đến khu công nghiệp và kinh tế số được triển khai trong cùng định hướng tăng cường liên kết trên hành lang kinh tế dọc lưu vực sông Hồng. Qua đó, Lào Cai hướng tới nâng cao năng lực thông quan, hiệu quả logistics, mở rộng thị trường, thu hút đầu tư và phát huy vai trò cửa ngõ kết nối giao thương giữa Việt Nam, các nước ASEAN với vùng Tây Nam Trung Quốc.
Hải Minh
